Λίλα Κονομάρα: «Ο χάρτης του κόσμου στο μυαλό σου»

 

 

 Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Ο Βασίλης ζει ήρεμα στον μικρόκοσμο του φαρμακείου του. Η κόρη του Εύα, βιολόγος, διεξάγει μια πρωτοποριακή έρευνα σχετικά με τη θεραπεία του Αλτσχάιμερ. Ο έφηβος γιος του Άρης παίζει μουσική και ονειρεύεται να γυρίσει τον κόσμο. Τρεις ήρωες, τρεις διαφορετικοί αφηγητές μιας ιστορίας που εκτυλίσσεται στη διάρκεια ενός χρόνου σε μια Αθήνα αλλά και σε μια Ευρώπη με ρευστά σύνορα και ελάχιστες βεβαιότητες. Ένα τραγικό δυστύχημα ανατρέπει τη ζωή τους, φέρνοντάς τους αντιμέτωπους με τον κοινωνικό τους περίγυρο αλλά και με τον ίδιο τους τον εαυτό, τους φόβους, τις επιθυμίες, τις απώλειες. Μέσα από τις αναζητήσεις τους αναδύονται ζητήματα της εποχής: η οικονομική κρίση, η κατάρρευση των ανθρωπιστικών αξιών, ο ρόλος της τέχνης απέναντι στην παγκοσμιοποίηση, τα ερωτήματα που θέτει η βιοηθική, οι μετακινήσεις μεμονωμένων ανθρώπων μα και ολόκληρων πληθυσμών, που κουβαλούν όνειρα και μνήμες.

Η Λίλα Κονομάρα γεννήθηκε το 1960 στην Αθήνα. Σπούδασε σύγχρονη λογοτεχνία στο Παρίσι και εργάστηκε αρκετά χρόνια ως καθηγήτρια στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Ως λογοτέχνης πρωτοεμφανίστηκε το 2002 με το βιβλίο «Μακάο», για το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα του περιοδικού «Διαβάζω» το 2003. Το 2004 εξέδωσε το μυθιστόρημα «Τέσσερις εποχές – Λεπτομέρεια» (Μεταίχμιο, 2004), το 2005 το παιδικό μυθιστόρημα «Στις 11 & 11′ ακριβώς» (Παπαδόπουλος, 2005). «Η αναπαράσταση» (Μεταίχμιο, 2009) συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω». «Το δείπνο» (Κέδρος, 2012) και «Οι ανησυχίες του γεωμέτρη» (Κέδρος, 2014) συμπεριλήφθηκαν αντίστοιχα στις βραχείες λίστες Μυθιστορήματος και Διηγήματος των Λογοτεχνικών Βραβείων του ηλεκτρονικού περιοδικού Ο ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ. Το 2018 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το μυθιστόρημά της «Ο χάρτης του κόσμου στο μυαλό σου».Παράλληλα, μεταφράζει γαλλική λογοτεχνία και αρθρογραφεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά.

-Το μυθιστόρημα τιτλοφορείται «Ο χάρτης του κόσμου στο μυαλό σου», εκδόσεις Κέδρος. Ο χάρτης του κόσμου μέσα από τον μικρόκοσμο ενός φαρμακείου; 

Μέσα από τον μικρόκοσμο ενός φαρμακείου, αλλά και μέσα σ’ ένα βιολογικό εργαστήριο, σε μια τάξη σχολείου, στο μετρό, στον δρόμο, παντού, αφού τον χάρτη του κόσμου τον κουβαλάμε μέσα μας. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε, αρχίζουμε όλοι να φτιάχνουμε έναν χάρτη του κόσμου στο μυαλό μας που με το πέρασμα του χρόνου και τη συσσώρευση διαφόρων εμπειριών διευρύνεται, εμπλουτίζεται, διαφοροποιείται. Αλλάζει όπως αλλάζει και η σχέση μας με τον κόσμο. Ο τίτλος προέρχεται από μια φράση μιας ηρωίδας του βιβλίου, της γιαγιάς, η οποία είναι λάτρης της γεωγραφίας και ξέρει πόλεις, πληθυσμούς χωρών, κλιματολογικές συνθήκες, οροσειρές και μήκη ποταμών, παρότι δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στη ζωή της. Η γιαγιά επαναλαμβάνει συχνά στον εγγονό της Άρη τη φράση «Μα πώς είναι δυνατόν να ζεις χωρίς να έχεις τον χάρτη του κόσμου στο μυαλό σου;»

Όσον αφορά τον δεκαεφτάχρονο Άρη, το βιβλίο είναι ένα μυθιστόρημα μαθητείας, αφού με αφορμή ένα τραγικό δυστύχημα και ένα μεγάλο ταξίδι που θα ακολουθήσει, θα αλλάξει ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του και θα ανακαλύψει τον θάνατο, τον έρωτα, την ετερότητα. Αλλαγές όμως θα επέλθουν και στις ζωές των άλλων δύο πρωταγωνιστών: του πατέρα του Άρη, που ως τότε ζούσε μέσα στον μικρόκοσμο του φαρμακείου του και ο οποίος θα δει τις βεβαιότητές του να καταρρέουν, αλλά και της αδελφής του Άρη, Εύας, η οποία, παρότι διενεργεί ως βιολόγος μια έρευνα για την αποκατάσταση της μνήμης, αρνείται να αντιμετωπίσει προσωπικές, οδυνηρές της αναμνήσεις.

Η αφήγηση της ιστορίας των χαρακτήρων σας αναδεικνύει ταυτόχρονα και σημαντικά ζητήματα της εποχής.

Πράγματι, μέσα από την πορεία των τριών ηρώων στο διάστημα ενός χρόνου, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, αναδύονται διάφορα ζητήματα της εποχής: πώς αναδιαμορφώνει την κοινωνία η οικονομική κρίση, οι τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμών και η κατάρρευση των ανθρωπιστικών αξιών; Ποιος ο ρόλος της τέχνης απέναντι στην παγκοσμιοποίηση; Περιδιαβαίνοντας την Αθήνα, η Εύα αναρωτιέται ποιο είναι το πρόσωπο των σύγχρονων μεγαλουπόλεων. Εξυπηρετούν τις ανθρώπινες ανάγκες ή απορρίπτουν έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ατόμων που ζουν στο περιθώριο; Τα πειράματά της εγείρουν ερωτήματα όσον αφορά τα οφέλη αλλά και τους κινδύνους που ελλοχεύουν όταν η επιστήμη επεμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

-Μιλάτε για όνειρα και μνήμες σ’ έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.

Ναι, αν κάτι χαρακτηρίζει το μυθιστόρημα, το οποίο φυσικά δεν είναι παρά ένας καθρέφτης του κόσμου γύρω μας, είναι αυτή η αίσθηση της διαρκούς αλλαγής, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε συλλογικό. Ποτέ στην ιστορία δεν υπήρξε μια τόσο θεαματική εξέλιξη σε όλους τους τομείς όσο κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα και μετά.

Όσον αφορά το προσωπικό επίπεδο, οι τρεις ήρωες της ιστορίας βρίσκονται ο καθένας σ’ ένα μεταβατικό στάδιο της ζωής του: της ενηλικίωσης για τον Άρη, της ωριμότητας για την Εύα, του περάσματος στο γήρας για τον Βασίλη. Οι μεταβάσεις αυτές βιώνονται δύσκολα, οδυνηρά, μέσα από τραύματα και απώλειες γιατί όλοι μας, ως γνωστόν, αντιστεκόμαστε στο καινούριο και αναζητάμε έναν κόσμο με βεβαιότητες, που θα διαρκέσει για πάντα.

Αλλαγές συντελούνται όμως και στον περίγυρο των ηρώων. Η Ελλάδα, όπως και η Ευρώπη, έρχονται αντιμέτωπες με τα ζητήματα των πολυπολιτισμικών κοινωνιών, άλλοτε αφομοιώνοντας και άλλοτε απορρίπτοντάς τα. Η Αθήνα αλλάζει πρόσωπο, το ίδιο και η ελληνική επαρχία. Οι ήρωες καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε παλιές θεωρήσεις του κόσμου και σε σύγχρονες κοινωνικές, επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις.

Σ’ έναν κόσμο όπου τίποτα δεν είναι ενιαίο, δεν θα μπορούσε ως εκ τούτου να συγκροτηθεί μια ενιαία αφήγηση. Η πλοκή εκτυλίσσεται μέσα από τις μαρτυρίες τριών διαφορετικών αφηγητών που δίνουν ο καθένας τη δική του σκοπιά και προσθέτουν ο καθένας τις δικές του ψηφίδες στον μεγάλο χάρτη του κόσμου.

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here