Κορνηλία Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν: «Κωνσταντινουπολίτικη Προσωπογραφία»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Μια προσπάθεια καταγραφής της «προφορικής ιστορίας» των Ρωµιών της Κωνσταντινούπολης. Περιλαµβάνει συνεντεύξεις που πραγµατοποιήθηκαν σε ευρύ φάσµα Οµογενών της Πόλης και της διασποράς και δηµοσιεύτηκαν στο µηνιαίο περιοδικό της Κωνσταντινούπολης Paros-Φάρος και στον Πολίτη των Αθηνών. Μια ιχνηλάτηση του «προφίλ» του Ρωµιού στον αιώνα που διανύουµε, ενός αιώνα όπου κυριαρχεί η πολυ-πολιτισµικότητα, εκτυλίσσονται ραγδαίες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, δηµιουργούνται προβληµατισµοί στο κοινωνικό σύνολο µέσα στο οποίο ζουν και δραστηριοποιούνται οι άνθρωποι της Πόλης. Η «προφορική ιστορία» αποτελεί, όµως, και σύνδεσµο µεταξύ των γενεών. Συµβάλλει στη συνειδητοποίηση της κοινής ταυτότητας µιας εθνικής ή θρησκευτικής κοινότητας, καλλιεργεί την αίσθηση του χώρου και του χρόνου στον οποίο ανήκει αυτή και αποτελεί ένα µέσο αναζήτησης της «ιστορικής επίγνωσης». Οι προφορικές µαρτυρίες αποτελούν έγκυρο τεκµήριο, συµπληρώνουν και  εµπλουτίζουν την ιστορία ενός τόπου και µιας κοινότητας.

«Κωνσταντινουπολίτικη Προσωπογραφία» της Κορνηλίας Τσεβίκ Μπαϊβερτιάν, εκδόσεις Τσουκάτου. Η συγγραφέας γεννήθηκε και ζει στην Κωνσταντινούπολη. Είναι φιλόλογος του Ζαππείου Κωνσταντινουπόλεως από το 1993. ∆ίδαξε στο Τµήµα Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Πανεπιστηµίου της Πόλης (2004-2008). Εκπόνησε ∆ιδακτορική ∆ιατριβή στο Παιδαγωγικό Τµήµα ∆ηµοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης. Μετέφρασε το Ζητείται Ελπίς του Αντώνη Σαµαράκη στην τουρκική γλώσσα (1991). Το πρώτο της βιβλίο, Τα Άλµατα, κυκλοφόρησε από την Εκδοτική Αθηνών (1995). Η διατριβή της µε θέµα, Το Ζήτηµα της Γλώσσας στην Κωνσταντινούπολη – Λόγος και Αντίλογος στην Εφηµερίδα ο Ταχυδρόµος, εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Τσουκάτου (2008). Έλαβε µέρος σε συνέδρια που είχαν ως θέµα τη «∆ιδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας» και την «Εκπαίδευση στην Κων/πολη». Μετέφρασε την ποιητική συλλογή της Καθηγήτριας της Φιλοσοφίας Ιωάννας Κουτσουράδη, Από το Παραπέτασµα Πίσω, στην τουρκική γλώσσα (2016).  Ασχολείται µε θέµατα που αφορούν την ιστορία της εκπαίδευσης, τη γυναικεία χειραφέτηση και την «προφορική ιστορία» από το 2008. Την τελευταία πενταετία συνεργάζεται µε το πολυπολιτισµικό περιοδικό «PAROS» (στην Τουρκία) και την εφηµερίδα «Ο Πολίτης» (στην Ελλάδα), όπου στη σειρά «Πρόσωπα και Άνθρωποι» δηµοσιεύει τις βιωµατικές µαρτυρίες των Πολιτών, διανύοντας τον 21ο αιώνα. Το παρόν βιβλίο είναι καρπός της προσπάθειας αυτής.

-Τι είναι η Κωνσταντινουπολίτικη Προσωπογραφία;  

Η Κωνσταντινουπολίτικη Προσωπογραφία», είναι ένα πόνημα στο οποίο αντικατοπτρίζεται η Πόλη του χτες και του σήμερα, μέσα από την ιστορία των ανθρώπων της αλλά και του τόπου. Μελετάει την σύγχρονη φυσιογνωμία της ρωμαίικης κοινότητας με την μεθοδολογία της προφορικής ιστορίας, επιχειρώντας την ιχνηλάτηση του «προφίλ» του Ρωμιού στον αιώνα που διανύουμε. Ενός αιώνα όπου κυριαρχεί η πολυπολιτισμικότητα και στον οποίο εκτυλίσσονται τεράστιες αλλαγές, κοινωνικές και πολιτικές, επηρεάζοντας την δράση των ανθρώπων της στον αγώνα να παραμείνουν ενεργά και δημιουργά μέλη, ως «Κωνσταντινου-πολίτες».       Όπως ο κ.Σταύρος Θ.Ανεστίδης -Υποδιευθυντής Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών- υπογραμμίζει στο προοίμιο του βιβλίου, πρόκειται επίσης μια διεργασία στοχασμού επί του ατομικού και συλλογικού και περισυλλογής για τον εαυτόν μας.

-Στόχος σας η καταγραφή της «προφορικής ιστορίας» των ρωμιών της Κωνσταντινούπολης;

Μάλιστα. Το βιβλίο περιλαμβάνει συνεντεύξεις που πραγματοποίησα με ένα ευρύ φάσμα Ομογενών της Πόλης και της διασποράς, και οι οποίες δημοσιεύτηκαν μεταξύ του 2014-2018, στο μηνιαίο περιοδικό της Κωνσταντινούπολης PAROS-ΦΑΡΟΣ και στον ΠΟΛΙΤΗ των Αθηνών, υπό τον τίτλο «Πρόσωπα και Άνθρωποι». Ξεκίνησα με την γνώση ότι οι προφορικές μαρτυρίες αποτελούν ιστορικό τεκμήριο, συμπληρώνοντας και εμπλουτίζοντας την ιστορία ενός τόπου και μιας κοινότητας, αλλά και την πεποίθηση ότι φέρουν στο φως αντικειμενικές πληροφορίες για δεδομένα και συμβάντα που ηθελημένα αποσιωπούνται από τον κρατικό μηχανισμό. Η προφορική ιστορία αποτελεί τον σύνδεσμο μεταξύ γενεών, συμβάλλοντας στην συνειδητοποίηση της κοινής ταυτότητας μιας εθνικής ή θρησκευτικής κοινότητας και καλλιεργεί την αίσθηση του χώρου και του χρόνου ως μέσο αναζήτησης της «ιστορικής επίγνωσης». Έναυσμα και κίνητρο στον προβληματισμό μου στάθηκαν ο αδιάκοπος αγώνας των Ρωμιών της Πόλης να υπάρχουμε αλλά και συνυπάρχουμε ενεργά μέλη της χώρας υπό τις συνθήκες και συγκυρίες που προσφέρει η Βασιλίδα σήμερα κοινωνικά και πολιτικά κατά την αμφίρροπη καμπή της ιστορίας των καιρών μας.

-Πώς έγινε η επιλογή των προσώπων;

«Η προφορική ιστορία», ασχολείται με την ιστορία των ανθρώπων από όλα τα στρώματα της κοινωνίας. Οι συνομιλητές και οι συνομιλήτριες που παρελαύνουν στο βιβλίο, προέρχονται από διάφορους κύκλους της σύγχρονης Πολίτικης κοινωνίας. Όλοι άνδρες και γυναίκες, είναι άνθρωποι της Πόλης, Είναι εκπαιδευτικοί, ακαδημαϊκοί, συγγραφείς, μεταφραστές, κληρικοί, κοινοτικοί παράγοντες, δημοσιογράφοι, εκδότες, προξενικοί, μουσικοί, επιχειρηματίες, βιοπαλαιστές, που με φόντο τις εμπειρίες και τα βιώματά τους δίνουν, θα έλεγα, μια «πολυφωνική μαρτυρία», ο καθείς με τον τρόπο του.

-Ξεχωρίζετε κάποιες από τις μαρτυρίες που καταγράψατε; 

Για μένα, όλες οι μαρτυρίες των ανθρώπων μας είναι εξίσου σημαντικές. Η καθεμιά μαρτυρία είναι σημαντικός λίθος στην ολοκλήρωση της μεγάλης εικόνας, της εικόνας της Πόλης των ημερών μας. Με την διαλεκτική αλλά και την σύμπνοια που παρουσιάζουν «τα Πρόσωπα και οι Άνθρωποι» των συνομιλιών, μεταξύ τους δημιουργούν την πλατφόρμα δυναμισμού οι οποία είναι απαραίτητη για μια ζώσα και λειτουργική κοινωνία. Εύχομαι και στοχεύω στη συνέχιση της αποδελτίωσης των μαρτυριών των συμπολιτών μας και στο μέλλον. Σαφώς θα ξεχώριζα την μαρτυρία του Οικουμενικού μας Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, θεωρώντας τον πυρήνα γύρω από τον οποίο στρεφόμαστε και συνυπάρχουμε η ομογένεια της Πόλης αλλά και όλης της διασποράς των ρωμιών σήμερα. Του είμαι ευγνώμων που τίμησε την προσπάθειά μου αυτή και πρόθυμα ανταποκρίθηκε στο αίτημά μου, καταθέτοντας την μαρτυρία του.

-Φυλλορροεί η ελληνική κοινότητα της Πόλης;

Δυστυχώς το μέγιστο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινότητα τα τελευταία πενήντα χρόνια είναι το δημογραφικό. Στην πάλαι ποτέ Πόλη των 100.000 Ρωμιών, σήμερα απαριθμούνται μονάχα 2000 ρωμιοί. Φυλλορροεί η ομογένεια με αποτέλεσμα να αδειάζουν τα σχολειά της, οι εκκλησιές της, μάλιστα απελπιστικά, μέρα με την ημέρα. Κι όμως συγκριτικά με τους παρελθοντικούς χρόνους, είναι αξιοσημείωτη η δράση των ομογενών στις συγκυρίες που τους προσφέρονται. Με την πολυσχιδή παρουσία τους οι ρωμιοί της Πόλης σήμερα επιμένουν να διεκδικούν την «ιερά παρακαταθήκη» που δεν είναι άλλο από την παρουσία τους, ως γένος, θρήσκευμα και πολιτισμός στην Πόλη των Πόλεων.

-Ορθά αναφέρετε ότι σήμερα κυριαρχεί η πολυπολιτισμικότητα, εκτυλίσσονται ραγδαίες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Πώς μπορούν η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός να σταθούν χωρίς να χαθούν;

Η πολυπολιτισμικότητα κρίνοντας από τον αιώνα που διανύουμε είναι  αναπόφευκτη στις μέρες μας. Η συνύπαρξη των ανθρώπων με διαφορετικές καταγωγές, θρησκευτικά πιστεύω και πολιτισμικές πρακτικές είναι υποχρεωτική. Το μεταναστευτικό ρεύμα της εποχής επίσης επέρχεται να αναδιπλασιάσει τις δυναμικές της πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Από την άλλην γνωρίζουμε ότι η ίδια η ιστορία μας και ειδικά στην γεωγραφία αυτού του τόπου,  κατά το διάβα της, αποτελείται από πανομοιότυπες συγκυρίες. Με αποτέλεσμα το γένος των ρωμιών να αγωνίζεται και να ορθώνεται κάθε φορά επιτυχώς.    Η καλλιέργεια της θρησκευτικής και ιστορικής ταυτότητας, αλλά και η καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας στο ομογενειακό σχολείο, θεωρώ ότι είναι οι απαραίτητες επενδύσεις στην διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, σε ό,τι αφορά την γλώσσα και τον πολιτισμό μας.

Print Friendly, PDF & Email

1 ΣΧΟΛΙΟ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here