Αγαθή Δημητρούκα: Ο Γκάτσος θα πικραινόταν από την επιβεβαίωση του εφιάλτη του

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 Η νέα αναθεωρημένη έκδοση του τόμου «Νίκος Γκάτσος, Όλα τα τραγούδια», εκδόσεις Πατάκη, εμπλουτισμένη με περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες, με φωτογραφίες και άλλα ντοκουμέντα που προσδίδουν στο βιβλίο έναν χαρακτήρα πιο «προσωποπαγή», παραδίδεται σήμερα ως οριστική με σκοπό να αποτελέσει βασικό εργαλείο για μελετητές και ερμηνευτές των στίχων του ποιητή καθώς και πηγή ευχαρίστησης, ακόμα και έμπνευσης, για παλιούς και νέους αναγνώστες. Μιλάμε με την Αγαθή Δημητρούκα που είχε την επιμέλεια.

Tι περιλαμβάνει η αναθεωρημένη έκδοση για τον Νίκο Γκάτσο;

-Περιλαμβάνει όλους τους στίχου του, είτε αυτοί τραγουδήθηκαν είτε όχι, είτε δισκογραφήθηκαν είτε όχι, επίσης τα ποιήματα που έγραψε ή μετέφρασε και μελοποιήθηκαν ως ενιαία έργα, παραλλαγές και διαφορετικές εκδοχές που ακούγονταν σε ταινίες ή θεατρικές παραστάσεις, διευκρινιστικές υποσημειώσεις καθώς και αναλυτικούς πίνακες και ευρετήρια τίτλων. Παράλληλα, και σαν εικαστικά εμβόλιμα,

περιέχει κάποια χειρόγραφα στίχων, αποσπάσματα επιστολών, φωτογραφίες, λεπτομέρειες από εξώφυλλα δίσκων, που δίνουν στο βιβλίο ένα χαρακτήρα πιο «προσωποπαγή». Κάτι, βέβαια, που υπερτονίζει το σχέδιο του Τσαρούχη στο εξώφυλλο, ένα πορτρέτο του Γκάτσου το 1943, όταν έκανε την πανηγυρική είσοδό του στα ελληνικά γράμματα.

Γιατί πολυτονικό;

-Γιατί, όπως γράφω και στον πρόλογο, το πολυτονικό βοηθάει στην καλύτερη ανάγνωση και μετρική αντίληψη του στίχου. Μην ξεχνάτε ότι το βιβλίο αυτό -κι εδώ χωράει και η προσωπική μου φιλοδοξία- δεν απευθύνεται μόνο στους γνώστες και θαυμαστές των τραγουδιών του Γκάτσου. Απευθύνεται, κυρίως, στους νέους που θα θελήσουν να γνωρίσουν το έργο του και στους ερευνητές που θα σκεφτούν να το μελετήσουν.

Η συνάντησή σας με τον ποιητή έγινε στα δεκαέξι σας όταν του τηλεφωνήσατε να του στείλετε στο σπίτι του, στην οδό Σπετσών 101, τους πρώτους σας  στίχους; Τι θυμάστε;

Αχ, έφτασα πια στα εξήντα. Ό,τι και να θυμηθώ μου φαίνεται πια αναμνησιολογία και παλιμπαιδισμός. Εξάλλου τα έχω γράψει όλα στο προσωπικό μου βιβλίο. Συγγνώμη.

Εξαιτίας του γίνατε  στιχουργός, μεταφράστρια, συγγραφέας βιβλίων παιδικής λογοτεχνίας;

-Εξαιτίας του, όχι. Χάρη σ’ εκείνον έμαθα να γράφω στίχους, αφού μου «δίδαξε» την τεχνική του. Επίσης, χάρη σ’ εκείνον έμαθα ισπανικά, γιατί μου διάβαζε τον Ματωμένο γάμο από το πρωτότυπο και μου άρεσε ο ήχος της γλώσσας. Παράλληλα, όμως, καθώς μ’ έβλεπε να πέφτω με τα μούτρα, με νουθετούσε: «Πρόσεχε γιατί, όπως έγραφαν τα παλιά λεξικά, ο μη γνωρίζων την μητρικήν, ουδεμίαν γνωρίζει!». Κι έτσι διάλεξα να γνωρίσω τη μητρική χρησιμοποιώντας ως μέσο τη μετάφραση. Γι’ αυτό μεταφράζω, αν προσέξετε, κείμενα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους. Τα παιδικά βιβλία ήρθαν από μόνα τους, αργότερα, όταν απόκτησα παιδί.

Ήταν φιλικές προς εσάς οι συντροφιές του Φλόκα και του GB με Χατζιδάκι, Ελύτη, Ξαρχάκο, Μούτση, Αργυράκη, Κηλαηδόνη; 

-Μα υπήρχε περίπτωση να μην ήταν; Γενικά, παρόντος, ζώντος του Γκάτσου, δεχόμουν απ’ όλους ίδια αντιμετώπιση μ’ εκείνον.

Ο Γκάτσος υμνεί την ελληνικότητα, πού και γιατί χάθηκε αυτή σήμερα;

-Επιτρέψτε μου ν’ απαντήσω αισιόδοξα στην απαισιόδοξη ερώτησή σας. Η ελληνικότητα χάθηκε για ένα διάστημα, όσο κράτησε εκείνη η άμυαλη εποχή της ευημερίας που καλλιέργησε ως εθνική ταυτότητα τον αρχοντοχωριατισμό. Σήμερα, πάμε να την ξαναβρούμε. Δηλαδή, να ξαναβρούμε την αίσθηση του μέτρου, την ολιγάρκεια και τη δημιουργία, αυτή την παραγωγή πλούτου -όχι αναγκαστικά οικονομικού- βιώνοντας και «μεταποιώντας» το ακαταμάχητο ελληνικό φως.

Έχω κάπου διαβάσει ότι προαισθανόταν τη μεγάλη φτώχεια που θα ερχόταν….

-Το έχετε διαβάζει γιατί η ίδια το έχω πει. Και δεν την προαισθανόταν απλώς, τη διέβλεπε ως συνέπεια του αρχοντοχωριατισμού που σας έλεγα πριν σε συνδυασμό με την αμυαλιά  των πολιτικών.

Ξεχωρίζετε κάποιο από τα ποιήματά του;

-Όχι. Δε θα μπορούσα. Εξάλλου το τραγούδι είναι ένας ζωντανός οργανισμός που του αρέσει να παίζει κρυφτό με τον ακροατή του.

Μπορώ απλώς να σας πω ότι από παιδί με εντυπωσιάζουν οι στίχοι του με αυτή την «Ηρακλείτεια» ένωση των αντιθέτων και δε βγαίνουν ποτέ από το μυαλό μου.

 

Αν ζούσε σήμερα τι θα τον πίκραινε;

-Η επιβεβαίωση του εφιάλτη του.

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here