Στις Σπέτσες ο Προκόπης Παυλόπουλος – Πώς απωθήσαμε διπλάσιο στόλο το 1822

Στις Σπέτσες βρίσκεται σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, για τις εκδηλώσεις για την 195η επέτειο της ιστορικής ναυμαχίας.

Στο πλαίσιο της επίσκεψής του ο Προκόπης Παυλόπουλος θα πάει και στο λιμάνι, στη Ντάπια, όπου θα ρίξει στεφάνι στη θάλασσα, προς τιμήν των πεσόντων στην ναυμαχία.

Η Ναυμαχία των Σπετσών, λεπτομέρεια πίνακα του Σπετσιώτη θαλασσογράφου Ιωάννη Γ. Κούτση

Η ναυμαχία κράτησε από τις 8 έως τις 13 Σεπτεμβρίου του 1822

Από ΣΠΕΤΣΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ-ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, τ.Α΄,σ.150, έκδ. ΕΝΩΣΗΣ ΣΠΕΤΣΙΩΤΩΝ,2004

Συγκεκριμένα ο γέροντας άρχοντας των Σπετσών Χατζηγιάννης Μέξης είχε ετοιμάσει την άμυνα του νησιού και εκεί κοντά βρισκόταν και ο ελληνικός στόλος με επικεφαλής τον Ανδρέα Μιαούλη. Εκτός από κανόνια προσάρμοσε στις ανάγκες του και το τέχνασμα του Οδυσσέα: διέταξε και τοποθετήθηκαν όσα φέσια υπήρχαν στους ασφοδέλους (καραμπούσια) που φυτρώνουν άφθονα στο νησί και ν’ ανάψουν φωτιές σε διάφορα σημεία, ώστε να προξενείται η εντύπωση στον εχθρό ότι υπήρχε στο νησί πολυάριθμη στρατιωτική δύναμη. Στη θάλασσα ως βοηθούς του είχε τον γαμβρό του Δημ. Λεωνίδα και τον Κοσμά Μπαρμπάτση με το πυρπολικό του. Παράλληλα έστειλε όλους τους αμαχους με πλοια στην Υδρα, γιατι είχε την πεποίθηση ότι οι Τουρκοι θα χτυπούσαν πρώτα τις Σπέτσες

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1822 ο οθωμανικός στόλος, αποτελούμενος από 94 πλοια, προερχόμενος από τη Μονεμβασιά πήγαινε να ανεφοδιάσει το  Ναύπλιο που πολιορκείτο από τον Υψηλάντη και τη Μπουμπουλίνα ή είχε ίσως ως πρώτο στόχο την καταστροφή των Σπετσών και της Ύδρας

Ο οθωμανικός στόλος αποτελούμενος από τις ναυτικές μοίρες της Τουρκίας, της Αιγύπτου, του Αλγερίου, της Τύνιδας και της Μπαρμπαριάς, είχε εκτόπισμα 62.000 τόνων, δύναμη πυρός 2.800 πυροβόλων και τα πληρώματά του ανέρχονταν σε 17.000 άνδρες. Τα πλοία του ελληνικού στόλου, είχαν συνολικά εκτόπισμα 23.000 τόνων, δύναμη πυροβολικού από 700 κανόνια ενώ το άθροισμα των πληρωμάτων του δεν ξεπερνούσε τους 4.500 άνδρες.

Ο Μιαούλης με 50 πλοία έκρινε ότι έπρεπε να αναγκάσει τον τουρκικό  στόλο να κινηθεί προς τις ακτές για να τον εγκλωβίσει, αλλά οι περισσότεροι Σπετσιώτες κα κάποιοι Υδραίοι  δεν πειθάρχησαν γιατί πιστευαν ότι το σχέδιο θα ήταν καταστροφικο αλλά και ότι οι Τουρκοι θα κινούνταν προς καταστροφή της Υδρας και των Σπετσών. Οι Σπετσιώτες πλοίαρχοι Ι. Τσούρπας, Δημήτριος Λάμπρου (ή Λεωνίδας) και Ιωάννης Γ. Κούτσης, καθώς και ο Υδραίος Αντώνιος Κριεζής, επιτέθηκαν με δική τους πρωτοβουλία και αιφνιδίασαν τον εχθρό. Ο Μιαούλης ενώθηκε τότε με τους Υδραιους και άρχισαν και εκείνοι του κανονιοβολισμούς, όπως και τα Ψαριανά πλοία. Ταυτόχρονα έβαλλαν και τα κανόνια που είχε τοποθετήσει ο Μέξης σε καιρια σημεία στις Σπέτσες

«Η σφοδρότητα της ναυμαχίας έκανε το έδαφος να σείεται στην Ύδρα, από όπου όσοι παρακολουθούσαν τα γεγονότα έβλεπαν τόσο καπνό που νόμιζαν ότι οι Σπέτσες καίγονται».

Ο πρωτάρχοντας των Σπετσών Χατζηγιάννης Μέξης

Ο Μέξης

Με τις προτροπές του πρεσβύτου Χατζηγιάννη Μέξη ο πυρπολητής Κοσμάς Μπαρμπάτσης εφόρμησε με το πυρπολικό του κατά της οθωμανικής ναυαρχίδας. Η προσπάθειά του και γενικά η ένταση της μάχης έκανε τους Τουρκους να υποχωρήσουν και κατευθύνθηκαν στην Κρήτη και από εκεί επέστρεψαν στην Κωνσταντινουπολη. Η σημασια της ναυμαχίας αυτής ειναι μεγάλη, γιατι έτσι έπεσε στα χέρια των Ελλήνων τελικά το Ναύπλιο

Ο Κοσμάς Μπαρμπάτσης γεννήθηκε το 1792 και πέθανε το 1887. Αν και δεν καταγόταν από πλούσια οικογένεια για να προσφέρει χρήματα και καράβια στον αγώνα, το θάρρος και η φιλοπατρία του του εξασφάλισαν περίοπτη θέση στην ιστορία των Σπετσών. Ακολούθησε από μικρός το ναυτικό επάγγελμα και κατά την διάρκεια της Επανάστασης έλαβε μέρος σε πολλές ναυμαχίες (Γέροντα, Καφηρέα, Ναυπάκτου, Πρεβέζης και Πατρών). Το γεγονός που τον ανάδειξε θριαμβευτή ήταν η επίθεσή του στην τουρκική ναυαρχίδα κατά την Ναυμαχία των Σπετσών το 1822. Η παράτολμη αυτή πράξη ανάγκασε τους Τούρκους να υποχωρήσουν και έτσι έκρινε στην πραγματικότητα την έκβαση της μάχης. Μετά το τέλος του Αγώνα ο Μπαρμπάτσης έζησε στο νησί ως τα βαθιά του γεράματα τιμούμενος από όλους τους Σπετσιώτες για την φιλοπατρία και τον ηρωισμό του.

Μαρτυρία

Μία αυθεντική περιγραφή της Ναυμαχίας, διαβάζουμε στο Ημερολόγιο του σπετσιώτικου πλοίου ‘Ηρακλής’ του Αναγνώστη Χατζηαναργύρου:

«8 7βρίου. Τη αυγή εστεκόμεθα μετά του ημετέρου στόλου συνισταμένου από 60 πλοία (δέκα εκ των οποίων ήσαν πυρπολικά) εν μέσω Ύδρας και Τρικέρων, ο δ’ εχθρικός πέραν της Ύδρας, συνιστάμενος εκ δεκαέξι φρεγατών, έξι βασσέλλων, έξι κουρβεττών, μιάς γολέττας, και 50 σχεδόν βριγαντίνων. Περί την αην ώραν της ημέρας ευρών ο εχθρός καιρόν αρμόδιον του Αργέστου (Γρέγου), διευθύνθει καθ’ ημών, ημείς δε εις άκραν γαλήνην. Εις τας 3 ώρας λοιπόν, ευρόντες τον αυτόν άνεμον ετραβίχθημεν εις το στενόν των Σπετζών, και περί τας 4 ήρχισεν ο εχθρός να μας πυροβολή αδιακόπως· τα ημέτερα δε πλοία έγιναν δύω γραμμάς, η μεν μία επροσπάθησε να λάβη τα υπέρ του ανέμου, η δ’ ετέρα έμεινεν υπό του ανέμου. Εις τας πέντε ώρας λοιπόν επλησίασε τόσον, όσον έφθανον αι σφαίραι των Ελληνικών πλοίων, και τότε ήρχισεν η υπό του ανέμου γραμμή τ’ αδιάκοπον πυρ κατά του εχθρού, εις ην ευρεθέν και το ημέτερον πλοίον ο Ηρακλής, επλησίασεν όσον το δυνατόν εις τον εχθρόν πυροβολούντες τον και πυροβολούμενοι και κατά την πρώτην εισβολήν μας έσπασαν την καλουμένην τζιβάδαν, (ξύλον ευρισκόμενον εις τ’ οξύτερον μέρος του πλοίου εις είδος Σταυρού). Πάραυτα λοιπόν ετραβίχθημεν από το εχθρικόν πυρ και διορθώσαντες την αυτήν τζιβάδαν, εξακολουθήσαμεν την αυτήν εργασίαν του πυρός μετά των ετέρων κατά του ιδίου Οθωμανικού στόλου· οποίον πυρ διήρκησεν από τας πέντε ώρας της ημέρας έως τας δέκα. Δήλον γίνεται, ότι πλησιάσαντες παρά τω εχθρώ, ως άνω είπον, διάφοραις φοραίς, τω ερρίψαμεν κανονάτας τεσσαράκοντα, εκείνος δε αναρίθμηταις. […] Παρελθούσης δε της δεκάτης ώρας, ετραβίχθη ο εχθρός εις πλατείαν θάλασσαν, πέραν της Καϊμένης [σ.σ. το νησάκι Παραπόλα] και ημείς όπισθεν αυτού παρατηρούντες τα κινήματά του». [Τα Σπετσιωτικά, τ.Γ΄, σελ.76-77].

Κατά το δειλινό, μοίρα του εχθρικού στόλου κατόρθωσε να διασπάσει την γραμμή μερικών υδραίικων πλοίων κοντά στο Δοκό αναγκάζοντάς τα να υποχωρήσουν προς τις βραχώδεις ακτές του νησιού. Ένα αλγερίνικο πλοίο επιτέθηκε στο πυρπολικό του Α. Πιπίνου, που λόγω του μεγέθους του το θεώρησε κανονικό πολεμικό πλοίο. Ο Πιπίνος χωρίς να χάσει την ψυχραιμία του έβαλε φωτιά στο πυρπολικό αφού το προσκόλλησε στο εχθρικό πλοίο. Δεν κατάφερε όμως να το κάψει, γιατί οι έμπειροι Αλγερινοί ναύτες κατόρθωσαν να απομακρύνουν το πυρπολικό από το πλοίο τους. Το συμβάν καταθορύβησε τους εχθρούς, οι οποίοι φοβούμενοι την ύπαρξη και άλλων πυρπολικών υποχώρησαν. Έτσι δόθηκε η ευκαιρία στους Υδραίους να ξεφύγουν προς τα παράλια της Ερμιονίδας.

Ο πυρπολητής Κοσμάς Μπαρμπάτσης

Ο πυρπολητής Κοσμάς Μπαρμπάτσης

Η ώρα πλησίαζε 6 το απόγευμα, η Ναυμαχία εξακολουθούσε με πείσμα και από τις δύο πλευρές, όταν από το κανονιοστάσιο του Λιμανιού εφορμά στο κέντρο της εχθρικής παρατάξεως όπου βρισκόταν η τουρκική ναυαρχίδα, ο Σπετσιώτης πυρπολητής Κοσμάς Μπαρμπάτσης. Ας παρακολουθήσουμε όμως την περιγραφή της θρυλικής αυτής επίθεσης του Μπαρμπάτση, μέσα από τις σελίδες των Σπετσιωτικών του Αναργ. Χατζηαναργύρου:

«Επί τέλους, δείλης οψίας γενομένης, του δε αγώνος κορυφωθέντος, εξορμά του λιμένος της νήσου των Σπετσών ο Κοσμάς Μπαρμπάτσης με το πυρπολικόν του, συνοδευόμενος υπό των παρακελεύσεων του ευπατρίδου πρεσβύτου Χατζή-Ιωάννου Μέξη, όστις διά του ιδίου του στήθους επάλαιε την στιγμήν ταύτην κατά του εχθρού εκ των προ του λιμένος Κανονοστασίων μετά των περί αυτόν ευρεθέντων οικείων,[…] επικαλουμένου δε στεντορείως πατρίδα, θρησκείαν και τιμήν, και ο πυρπολητής εφορμά εις το κέντρον της Οθωμανικής δυνάμεως, όπου τεταγμένη ην η Ναυαρχίς· αλλ’ αύτη, εις τας περιβομβούσας των παραπλεόντων οικείων φωνάς ότι πυρπολικόν προσεγγίζει, δίδει τα σημεία της υποχωρήσεως, πριν τούτο κατορθώση το ποθούμενον, την προσκόλλησιν όπου δυνατόν, και τα εχθρικά πλοία ανακρουσάμενα πρύμναν, του ανέμου ζωηρότερον πνέοντος, ανήχθησαν ανενόχλητοι εις το πέλαγος, διότι επήλθε σκότος και δεν διεκρίνετο πλέον τίς ο πολέμιος ή τίς ο οικείος». [Τα Σπετσιωτικά, τ.Γ΄, σελ.282-283].

Πιστεύεται ότι ο Τούρκος ναύαρχος έδωσε εντολή για την υποχώρηση του στόλου, επειδή θεώρησε ότι η τυχαία διαίρεση του ελληνικου στολου ήταν τέχνασμα (δεν ήξερε ότι οι Σπετσιώτες έκαναν του κεφαλιού τους…) αλλά και δεν περιμενε αυτή την σθεναρή άμυνα

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here