Κάποια παπούτσια είναι ακόμα εκεί και αντέχουν…

 

 

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Το Ουγγρικό κοινοβούλιο δεν είναι μακρυά. Λίγο πιο πέρα και κοντά στη γέφυρα των Αλυσίδων, ακριβώς δίπλα απ’ τον εμβληματικό ποταμό Δούναβη, βρίσκονται σκορπισμένα σε μια απόσταση κάποιων μέτρων και ολίγων μόλις εκατοστών από την όχθη του μεγάλου ποταμού, από τη μεριά της επίπεδης Πέστης.  Η ιστορία και εδώ ξεχειλίζει αυτόματα. Σε λίγα τετραγωνικά μέτρα βρίσκονται ξαπλωμένα επεισόδια και γεγονότα που προκαλούν τη μνήμη του επισκέπτη. Παρακολουθώντας το συγκεκριμένο σημείο γυρίζεις άθελα πολύ πίσω στο χρόνο, στο άχαρο και απάνθρωπο εκείνο παρελθόν. Γιατί εδώ στην πραγματικότητα βρίσκεσαι μπροστά σ’ ένα Μνημείο αφιερωμένο στους πάνω από μισό εκατομμύριο  Ούγγρους Εβραίους που τα τελευταία δύο χρόνια του δεύτερου μεγάλου πολέμου (1944–1945), θυσιάστηκαν ή κατακρεουργήθηκαν, και το χειρότερο απ’ όλα από συγκεκριμένους συμπατριώτες τους, συνεργάτες προφανώς των Ναζί. Σε τούτο το σημείο λοιπόν, αναγκάστηκαν ν’ αφαιρέσουν από πάνω τους ότι πολυτιμότερο υλικό αγαθό διέθεταν τη στιγμή, δηλαδή τα  παλιωμένα και ξεχαρβαλωμένα παπούτσια τους. Κάπου σαράντα ζευγάρια παπούτσια βρίσκονται σήμερα ανάκατα στο τσιμεντένιο πεζοδρόμιο στην όχθη του ποταμού, συμβολίζοντας ίσως τα τελευταία βήματα των Εβραίων λίγο πριν το μεγάλο χωρίς γυρισμό ταξίδι τους προς την άδικη και αποτρόπαια εξόντωση.  Ίσως τηρουμένων των αναλογιών, τότε και τώρα, το Ουγγρικό Κοινοβούλιο στέκεται αγέρωχο. Αμίλητο, με αρκετούς ένοπλους αστυνομικούς φρουρούς του όμορφου και υψηλής αισθητικής κτιρίου από πιθανές τρομοκρατικές ενέργειες. Είναι, σύμφωνα με την ιστορία, το κτίριο μέσα στο οποίο ψηφίστηκαν οι πρώτοι νόμοι εναντίον των Εβραίων, από τους ντόπιους συνεργάτες των ναζί, το έτος 1938, όταν άρχισαν να μπαίνουν σε εφαρμογή τα γνωστά μέτρα τα επακόλουθα των οποίων γνώρισε, λίγα χρόνια αργότερα, σε όλο τους το μεγαλείο η ανθρωπότητα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, πριν λίγα χρόνια, τον Νοέμβριο του 2012, εκεί μέσα προτάθηκε από τον βουλευτή Μάρτον  Γκιονγκιόζι του νεοναζιστικού ουγγρικού κόμματος Jobbik, να καταρτιστούν κατάλογοι με τους νυν υπάρχοντες Εβραίους της Ουγγαρίας, για λόγους όπως εξήγησε καθαρά  εθνικής ασφαλείας. Το κόμμα του βέβαια συνδέεται και με κάποιες επιθέσεις εναντίον της μεγαλύτερης κοινότητας των Ρομά στην Κεντρική Ευρώπη, ενώ ήταν σαφώς και υπέρ της θεσμοθέτησης της ποινικοποίησης των Ούγγρων αστέγων που στις μέρες μας και σε τούτη την πόλη ανέρχονται σε κάποιες δεκάδες χιλιάδες. Γύρω από το Κοινοβούλιο, μάλιστα, έχουν γίνει αρκετά έργα ανάπλασης του διαθέσιμου χώρου, ξηλώνοντας παλιότερα αγάλματα και προσθέτοντας νέα σύμβολα ώστε να ξαναπάρει ο χώρος τη μορφή που είχε το έτος 1944.

Το Ουγγρικό Κοινοβούλιο σε νυχτερινή λήψη, από την πλευρά της Βούδα.

Ο  αντισημιτισμός, γενικώς όμως,  δεν βαδίζει  ποτέ μόνος στην ιστορική του πορεία, αλλά παρέα με τους αδύναμους κάθε μορφής, τους αλλόθρησκους, τους φτωχούς, τους αθίγγανους, τους ομοφυλόφιλους, τους όποιους διαφορετικούς της κοινωνίας! Κι είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο, ότι τη μια  ομάδα σύντομα θα διαδεχτεί η άλλη. Πολλοί υποστηρίζουν, βέβαια, πως ο αντισημιτισμός συχνά συνδέθηκε με την πολιτική του κράτους του Ισραήλ και τη διαμάχη με τους Παλαιστινίους, αλλά δεν ήταν πάντοτε έτσι. Στις μέρες μας, οι Εβραίοι ταυτίζονται περισσότερο με τους τραπεζίτες της Γουόλ Στριτ και την άγρια οικονομική και όχι μόνο εκμετάλλευση των λαών. Με την συντηρητική κυβέρνηση του Βίκτορα Όρμπαν στην Ουγγαρία, όμως, η κατάσταση βρίσκεται και σήμερα στο γνωστό σημείο, όπως εδώ και χρόνια.  Είναι γνωστές άλλωστε οι απόψεις και δηλώσεις του περί των μεταναστών και προσφύγων.

Το μνημείο με τα  παπούτσια των Εβραίων, για να επανέλθουμε, ακόμα βρίσκεται στην όχθη του Δούναβη. Οι Εβραίοι, αναγκάστηκαν στην αρχή να βγάλουν τα παπούτσια τους και στη συνέχεια πυροβολήθηκαν εκεί στην όχθη, ώστε τα σώματά τους να πέσουν εύκολα στο ποτάμι και να παρασυρθούν μακρυά απ’ το χώρο του εγκλήματος. Τα παπούτσια τους είναι μόνο ότι έμεινε πίσω, μαζί φυσικά με τις όποιες  μνήμες και καταγραφές των άλλων που επέζησαν.  Ο τίτλος του Μνημείου, είναι  ‘Παπούτσια στην όχθη  του Δούναβη’ και μνημονεύει τους 3.500 ανθρώπους συνολικά, οκτακόσιοι  από τους οποίους ήταν Εβραίοι, που πυροβολήθηκαν δίπλα στο Δούναβη κατά τη διάρκεια εκείνης της εποχής. Ο γλύπτης δημιούργησε εξήντα ζευγάρια παπούτσια από σίδερο που παραπέμπουν στην μόδα της δεκαετίας του 1940, και τα κάρφωσε στερεά στο τσιμέντο της όχθης, στις 16 Απριλίου του έτους 2005.

Οι περισσότερες από τις δολοφονίες στην άκρη του ποταμού Δούναβη έλαβαν χώρα γύρω στον Δεκέμβριο του 1944 και τον Ιανουάριο του 1945, ένα μήνα δηλαδή πριν η πόλη απελευθερωθεί από τους Σοβιετικούς, τον Φεβρουάριο του 1945. Τον Σεπτέμβριο του 2014, αναφέρθηκε από  ισραηλινή εφημερίδα ότι πολλά χάλκινα παπούτσια κλάπηκαν απ’ το μνημείο του Ολοκαυτώματος του Δούναβη. Σήμερα είναι σαφώς λιγότερα απ’ ότι παλιότερα, σε μερικά απ’ αυτά βρίσκονται σκουπίδια μέσα, σε άλλα κάποια κεράκια σιγοκαίνε όταν βρεθεί κάποιος ενδιαφερόμενος και τ’ ανάψει! Τώρα για να είμαστε περισσότερο ειλικρινείς, εκτός απ’ τα παπούτσια τους κλέφτηκαν περισσότερα πράγματα κάποτε. Οι ίδιες οι ζωές τους, συγκεκριμένα, και μάλιστα με την ανοχή των επίσημων φορέων. Ορισμένα πράγματα δυστυχώς ξαναέρχονται στην επιφάνεια σταθερά σε διάφορα χρονικά διαστήματα, κάνοντας έτσι το γνωστό ρηθέν ότι η ιστορία μας διδάσκει ότι τελικά όχι μόνο δεν μας διδάσκει τίποτα, αλλά και μας ξαναθυμίζει σε τακτά χρονικά διαστήματα κάποια μαθήματα έτσι για εμπέδωση των ήδη αποκτηθέντων γνώσεων.

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here