Eλένη Κεκροπούλου:  «Το Σημάδι Του Κάιν»

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

1881. Η Θεσσαλία με την Συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως επιστρέφει στους κόλπους της μητέρας Ελλάδας. Πολλοί Έλληνες της Μικρασίας αγοράζουν μεγάλα τσιφλίκια και έρχονται για εγκατάσταση στον θεσσαλικό κάμπο που βράζει από την αντίδραση των εξαθλιωμένων αγροτών που βλέπουν τα όνειρά τους να σβήνουν. Ο Αχιλλέας Κωνσταντινίδης, γυιός μεγαλοτσιφλικά των Τρικάλων, πνεύμα ανήσυχο και μεγάλος γυναικάς, από ένα γύρισμα της Τύχης και της Ανάγκης, θα βρεθεί αρραβωνιασμένος με τη μικρή ορφανή Ειρήνη, το κορίτσι που ονειρευόταν να παντρευτεί ο μικρότερος αδελφός του ο  ευαίσθητος κι ονειροπόλος Χριστόφορος.  Ανάμεσα στα δυο αδέλφια σιγοκαίει ο συγκαλυμμένος ανταγωνισμός και το μίσος. Ο ένας οπαδός ένθερμος του Δηλιγιάννη κι ο άλλος Τρικουπικός, θα στέκονται πάντοτε απέναντι ο ένας στον άλλον. Το μόνο που τους ενώνει, είναι ο τυφλός έρωτας για την ίδια γυναίκα. Το ξέσπασμα του Ελληνοτουρκικού Πολέμου το 1897 θα φέρει τη χώρα στο χείλος της καταστροφής και τα δυο αδέλφια θα δουν τις ζωές τους να ανατρέπονται…

Η Ελένη Κεκροπούλου γεννήθηκε στον Ζυγό της Καβάλας, αλλά μεγάλωσε στα Τρίκαλα της Θεσσα-λίας. Σπούδασε στο Καποδιστριακό πολιτικές επιστήμες και νομικά, καθώς και ξένες γλώσσες. Εργά-ζεται στον εκδοτικό χώρο εδώ και τριάντα έξι χρόνια ως μεταφρά-στρια, επιμελήτρια, εκδότρια και συγγραφέας. Δηλώνει μαθήτρια διά βίου, διαβάζει ακατάπαυστα τα πάντα, αλλά κυρίως τους μεγάλους Έλληνες κλασικούς και εστιάζει στη μελέτη της Iστορίας, ελληνικής και ευρωπαϊκής. Αγαπά την κλασική μουσική, την όπερα, το θέατρο, την τζαζ, το Τρίτο Πρόγραμμα, την ατμόσφαιρα των μουσείων.

-Το πρόσφατο μυθιστόρημά κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ωκεανός με τίτλο «Το Σημάδι Του Κάιν».  Ποιό ήταν το έναυσμα για την ενασχόλησή σας με τον κόσμο της λογοτεχνίας και το αντικείμενο της συγγραφής;

Υποθέτω ότι η συγγραφή ήρθε ως αποτέλεσμα της μακρόχρονης θητείας μου, δηλαδή τριανταεννιά συναπτά έτη, στον χώρο της μετάφρασης, της επιμέλειας  και διόρθωσης κειμένων, καθώς και του scouting. Από παιδί δεν θυμάμαι να είχα όνειρο να γίνω συγγραφέας, αν  και διάβαζα πολύ τα πάντα, και σε ηλικία 12 ετών κέρδισα ένα πανελλήνιο βραβείο διηγήματος στη Διάπλαση των Παίδων… Φανταστείτε πόσο παλιά είμαι!

-Από πού αντλείτε την έμπνευση για κάθε έργο σας και κάθε χαρακτήρα και πόσο δύσκολο είναι να  συγκεντρώσετε τις απαραίτητες πληροφορίες, όταν αυτές απαιτούνται, ώστε να συνδυάσετε τυχόν ιστορικά γεγονότα, τόπους και μυθοπλασία στα βιβλία σας;

Την έμπνευση μου τη δίνουν τα διαβάσματά μου. Όταν με γοητεύσει μια εποχή ή κάποια ιστορικά πρόσωπα, σαν ντετέκτιβ αρχίζω να ψάχνω στοιχεία για τη ζωή τους. Αν ανακαλύψω κάτι που θα κεντρίσει το ενδιαφέρον μου, ύσερα πέφτω με τα μούτρα στη μελέτη του κοινωνικού και ιστορικού περιβάλλοντος, και με έναν μαγικό τρόπο, μου ανοίγονται όλες οι πόρτες, και η ιστορία γράφεται σχεδόν μόνη της, λες και οι ήρωές μου (πάντα αληθινά πρόσωπα) καθοδηγούν το χέρι και την πένα μου.

-Έχετε συμπεριλάβει ποτέ στα βιβλία σας κάποια προσωπικά σας βιώματα; Πόσο εύκολο, ή επώδυνο ήταν αυτό και πόσο εφικτή ήταν η αντικειμενική προσέγγισή τους συγγραφικά;

Αντίθετα από πολλούς συγγραφείς που το κάνουν και είναι εμφανές, όταν διαθέτεις την εμπειρία της πολυετούς  επιμέλειας διαφορετικών ειδών γραφής  όπως εγώ, λειτουργείς πιο εγκεφαλικά. Εγώ γράφω επαγγελματικά, ψυχρόαιμα, και ελάχιστα, έως καθόλου, συναισθηματικά. Μπορεί πολλές φορές τα βιβλία μου να συγκινούν, αλλά δεν οφείλεται αυτό στην καταγραφή του δικού μου συναισθήματος, αλλά στην σκηνοθετική καταγραφή του συναισθήματος που θεωρώ ότι πρέπει να διακατέχει κατά την  συγκεκριμένη στιγμή και σκηνή, τον ήρωά μου ή τους ήρωές μου.  Ακολουθώ τα συναισθήματα των ηρώων μου μέσα στο πλαίσιο που αυτοί κινούνται, λειτουργώντας περισσότερο σαν σκηνοθέτης, παρά σαν ηθοποιός. Τους παρακολουθώ, σαν να παρακολουθώ ταινία ή θεατρικό έργο και διορθώνω και ξαναδιορθώνω άπειρες φορές μια σκηνή ή έναν διάλογο, ώστε να δίνει αληθοφάνεια. Την αντικειμενική προσέγγιση κυνηγώ μετά μανίας, ακριβώς και λόγω του είδους στο οποίο επιδίδομαι. Το ιστορικό μυθιστόρημα, ή μάλλον η μυθιστοριοποημένη Ιστορία, είναι το πιο δύσκολο είδος γραφής, και θέλω να το υπηρετώ με  απόλυτη ενάργεια και ψυχρή αντικειμενικότητα η οποία υποστηρίζεται από μεγάλη βιβλιογραφία που την εξαντλώ.

 -Θεωρείτε, ίσως, ότι η Ιστορία αποτελεί μια σημαντική και ανεξάντλητη «πηγή ιδεών» για έναν συγγραφέα;

Η Ιστορία είναι όντως μια ανεξάντλητη πηγή ιδεών για έναν συγγραφέα σαν κι εμένα, αλλά όχι η «επίσημη» Ιστορία που έχει γραφεί με σκοπιμότητα. Εγώ κυνηγώ αυτά που έχει κρύψει ή κρύβει με μεγάλη επιμέλεια η Ιστορία όπως την μάθαμε ή την ξέρουμε. Κι αυτό άρχισε με την «Αγγέλικα τη Μαντενούτα». Από τότε μ’ έχει κυριέψει ένας οίστρος γι’ αυτό το είδος ιστορικού μυθιστορήματος.

-Αρκεί το έμφυτο συγγραφικό ταλέντο, η φαντασία και οι εμπειρίες του συγγραφέα;

Δεν πιστεύω στο ταλέντο, αν ταλέντο εννοούμε κάτι αόριστα θεόπνευστο και άλλα τέτοια πράσινα άλογα. Πιστεύω στην καλλιέργεια, στη μόρφωση, στο ατέλειωτο διάβασμα, στις εμπειρίες ζωής, στην παρατηρητικότητα, στην κρίση, στη μελέτη της γραμματικής και του συντακτικού, στη μελέτη της γλώσσας, και πολύ λιγότερο στη φαντασία.  Ταλέντο, είναι κατ’ εμέ, το απόσταγμα όλων αυτών που προανέφερα. Κάτι πολύ συγκεκριμένο και διόλου αόριστο. Εγώ, παραδείγματος χάριν, δεν θα διανοούμην ποτέ να γίνω συγγραφέας πριν  γεμίσω με εμπειρίες τις μπαταρίες της ζωής μου, αν και το πρώτο μου βιβλίο το έγραψα σε ηλικία τριάντα έξι ετών.

 -Υπάρχει κάποιο μοτίβο ως προς το πότε σας «επισκέπτεται» η συγγραφική σας  έμπνευση;

Η έμπνευση δεν με επισκέπτεται, αλλά συναντιόμαστε ξαφνικά, μέσα σε κάποιο βιβλίο, όταν σκέπτομαι κάτι που έχω διαβάσει και ξαναδιαβάσει πολλές φορές  και μου έχει κάνει εντύπωση. Αν επιλέξω το θέμα μου, (ή ίσως να με επιλέγει κι αυτό…) μετά ακολουθεί ένα νοερό πλάνο και έπειτα κάθομαι, αποφασιστικά και  με ωράριο συγκεκριμένο και γράφω. Μόλις γράψω τον τίτλο του βιβλίου (είναι το πρώτο με το οποίο ξεκινώ ένα βιβλίο) και την πρώτη αράδα του πρώτου κεφαλαίου, μετά δεν σταματώ. Δεν ξέρω πώς γίνεται αυτό, αλλά αρκεί να γράψω τις τρεις πρώτες γραμμές. Ύστερα, ό,τι έχει αποθηκευτεί στο πίσω μέρος του μυαλού μου όσον καιρό μελετώ τη βιβλιογραφία μου, αρχίζει και σχηματοποιείται στην οθόνη του υπολογιστή – με τον οποίο έχω ερωτική σχέση.  Εγώ κι αυτός. Γράφω πάντα και μόνο στην οθόνη.

– Όταν ολοκληρώνετε ένα νέο μυθιστόρημά σας αρκείστε στη δική σας μόνο γνώμη και αξιολόγηση, πριν προχωρήσετε στην έκδοσή του, ή αναζητάτε πρώτα την άποψη κάποιου οικείου σας προσώπου του οποίου την κρίση εμπιστεύεστε;

Όταν τελειώσω κάτι, ξέρω καλά τι είναι αυτό, και δεν έχω δεύτερες σκέψεις. Άλλωστε, έχω δουλέψει τρεις δεκαετίες ως σκάουτερ, που σημαίνει «ανιχνευτής συγγραφέων». Πολλοί σήμερα διάσημοι Έλληνες αλλά και ξένοι συγγραφείς, έχουν περάσει από τα μάτια μου, όταν ήταν παντελώς άπειροι και  άγνωστοι.

Η συγγραφέας  Ελένη Κεκροπούλου βρίσκει το χρόνο να διαβάζει και για δική της ευχαρίστηση και όχι μόνο για έρευνα πάνω σε κάποιο μελλοντικό βιβλίο της;

Όλος μου σχεδόν ο χρόνος είναι μόνο διάβασμα. Όχι μόνο εξαιτίας  (και χάριν) της δουλειάς μου που απαιτεί να παρακολουθώ όλες τις τάσεις της λογοτεχνίας παγκοσμίως, αλλά και γιατί το διάβασμα εξακολουθεί να είναι ένα αλκοολίκι, μια λατρεία, ένας αιώνιος έρωτας, ένα ναρκωτικό σε κάθε άγχος, πόνο ή ανησυχία. Είναι το Πρόζακ μου, είναι Οξυγόνο. Διαβάζω  όπως αναπνέω τα πάντα, αλλά προτιμώ τα δοκίμια φιλοσοφίας και ιστορίας.  Αν θέλουμε να τα κατατάξουμε μαθησιακά, η λογοτεχνία είναι το λύκειο. Το δοκίμιο και τον non fiction βιβλίο είναι το πανεπιστήμιο της ανάγνωσης. Ξεχνιέμαι μόνο με κλασική μουσική. Τα βιβλία με αφυπνίζουν και με δυναμώνουν.

 -Θεωρείτε ότι έχετε δεχθεί επιρροές από κάποιους ομότεχνούς σας, Έλληνες ή ξένους, σύγχρονους ή κλασικούς, στο δικό σας τρόπο γραφής, ύφους ή θεματολογίας

Έχω επηρεαστεί απ’ όλους, έχω αντιγράψει και αντιγράφω, εννοείται, τους πάντες, γιατί δεν υπάρχει παρθενογένεση, έχουν ειπωθεί και γραφτεί παντού τα πάντα. Ωστόσο  θήτευσα στο «Μεγάλο Σχολείο» που είναι η αγγλοσαξονική λογοτεχνική σχολή του υπερρεαλισμού.

-Ο συγγραφέας θα πρέπει να ασχολείται με διαφορετικά είδη λογοτεχνίας και να «πειραματίζεται» θεματολογικά, ρισκάροντας το υπάρχον αναγνωστικό του κοινό, ή θα όφειλε να εμμένει στο είδος που τον έχει καθιερώσει;

Αν μπορεί να υπηρετήσει διαφορετικά είδη, γιατί όχι; Μόνο εδώ στη χώρα αυτή νομίζουμε ότι κάθε κατεργάρης πρέπει να κάθεται στον πάγκο του. Εμένα μου αρέσει να αλλάζω πάγκους και σκοπεύω να το κάνω. Μισώ την επανάληψη κι άλλωστε έχω εκπαιδευτεί σε πολλά διαφορετικά είδη, τα οποία σκοπεύω να δοκιμάσω, στον χρόνο που θα μου δώσει ο Θεός ή ο Χρόνος να ζήσω. Αν ευδοκιμήσουν έχει καλώς. Αν όχι, τουλάχιστον θα έχω αποκομίσει την εμπειρία.  Πάντως ό,τι και να κάνω, αυτό θα εμπεριέχει τον απόλυτο σεβασμό μου προς τον αναγνώστη. Βέβαια, και το αναγνωστικό κοινό έχει ευθύνη για τα βιβλία που διαβάζει. Πρέπει κι αυτό να δοκιμάζει και να πειραματίζεται με νέα αναγνώσματα. Όσο πιο πολύ διαβάζει, τόσο το καλύτερο για τον ελληνικό πολιτισμό.

-Ποιά μηνύματα επιδιώκετε να «περάσετε» στους αναγνώστες σας και σε ποιό είδος αναγνωστικού κοινού, συνήθως, απευθύνεστε μέσα από το συγγραφικό έργο σας;

Εγώ προσωπικά θέλω να αφήνω πολλά περιθώρια σκέψης στον αναγνώστη μου. Θέλω να βγάζει εκείνος τα συμπεράσματά του ή να τον βοηθώ να εκμαιεύει από μέσα του τις απαντήσεις που χρειάζεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που έχει μπροστά του. Υπάρχουν και καθαρά ψυχαγωγικά βιβλία, που τα ξεχνάς μόλις τα κλείσεις,  ή τα χαρίζεις για να τα ξεφορτωθείς σε βιβλιοθήκες όπου δεν πατάει κανείς, αλλά υπάρχουν και ευεργετικά βιβλία που ψυχαγωγούν συνάμα, που θέλεις να τα βάλεις στη βιβλιοθήκη σου σε περίοπτο σημείο και με την πρώτη ευκαιρία να τα ξαναδιαβάσεις. Αυτά τα τελευταία είναι η πραγματική λογοτεχνία. Το μήνυμα που θέλω να περάσω εγώ στον αναγνώστη είναι «Ερευνάτε τας Γραφάς». Δεν θέλω ούτε να τον διδάξω, ούτε να του κουνήσω το δάχτυλο σαν δάσκαλος που τα ξέρει όλα. Απλώς του μεταφέρω ό,τι πολύτιμο έχω καταφέρει με πολύ διάβασμα να ξεσκαλίσω, του μεταλαμπαδεύω τη γνώση που έχω αποκομίσει, γιατί αυτό είναι το καθήκον μας απέναντι στον αναγνώστη.

-Η σύγχρονη πραγματικότητα μπορεί να αποτελέσει  πηγή έμπνευσης για ένα συγγραφέα και, ειδικότερα, οι τόσο δύσκολες καταστάσεις που βιώνουμε τελευταία στην πατρίδα μας; Ή μήπως το ζητούμενο από τους αναγνώστες είναι ακριβώς η «φυγή» από αυτήν την ζοφερή πραγματικότητα;

Καμία φυγή! Τη μόνη φυγή που αγαπώ, είναι αυτή στη μουσική. Τη Φούγκα. Τα βιβλία δεν πρέπει να είναι φυγή, ταξίδι (αμάν εκείνη η φράση, «ένα βιβλίο που σε ταξιδεύει»!) Τα βιβλία πρέπει να είναι απόλαυση, μάθηση, εμπέδωση, παραδειγματισμός, αποφυγή… Τα βιβλία είναι πνευματική τροφή. Να σε χορταίνουν και να σε θρέφουν πρέπει.  Να είναι με δυο λόγια, χρήσιμα. Αλλιώς διαβάζεις κι ένα Άρλεκιν για να ξεχνιέσαι. Είναι πιο τίμιο το Άρλεκιν.

-Με  την έως τώρα πείρα σας στον χώρο της συγγραφής και των εκδόσεων, τί θα συμβουλεύατε όλους τους νέους επίδοξους συγγραφείς, που ονειρεύονται να δουν κάποτε ένα βιβλίο τους στις προθήκες των βιβλιοπωλείων και, ιδιαίτερα, εν μέσω αυτής της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας;

Θα τους συμβούλευα πριν αρχίσουν να γράφουν, να διαβάσουν πολύ. Να διαβάσουν τους αρχαίους τραγικούς πρωτίστως και να θυμούνται τι είπε ο Αριστοτέλης στην Ποιητική του.  «Έστιν ουν τραγωδία, μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας…» Αυτή είναι η πεμπτουσία της συγγραφής ενός μυθιστορήματος που την αγνοούν οι περισσότεροι συγγραφείς. Έπειτα να διαβάσουν τα πάντα. Από σοφτ μυθιστορήματα έως  Ίψεν και επιστημονική φαντασία. Πρώτα θητεύεις στην ανάγνωση παντός είδους και μετά αποπειράσαι να εντρυφήσεις στη γραφή. Δεν αρκεί να γράφεις καλές εκθέσεις στο σχολείο. Και εννοείται ότι οφείλεις να υπηρετήσεις τη μεγάλη Βασίλισσα, την υπέρτατη Θεά, την ελληνική γλώσσα. Εσύ την υπηρετείς, δεν σε υπηρετεί εκείνη. Οι περισσότεροι νέοι συγγραφείς δεν ξέρουν να συντάσσουν… Ας τους πει κάποιος ότι η σχολή «γράφω όπως μού ‘ρθει γιατί αυτό δίνει αμεσότητα», δεν υπάρχει σε κανένα μέρος του κόσμου. Όλα τα κείμενα υπόκεινται σε γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες και η ποιητική άδεια είναι μόνο η εξαίρεση στον κανόνα της «ποιητικής». Έπειτα, οι συγγραφείς έχουν απόλυτη και άμεση ευθύνη για την πορεία και την εξέλιξη της Γλώσσας.

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here