Άννα Κουππάνου: Ο παππούς, ο Σούπερμαν και ένα κερασάκι

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

O κύριος Τιμόθεος μαθαίνει ότι θα γίνει παππούς. Και χαίρεται. Και ονειρεύεται. Από τώρα, που το εγγόνι του είναι ακόμα ένα τοσοδά κερασάκι μέσα στην κοιλιά της μαμάς του. Το δικό του εγγόνι θα είναι το ομορφότερο, το εξυπνότερο και το πιο αστείο παιδί σε όλο τον κόσμο! Άραγε θα είναι αγόρι ή κορίτσι; Και πώς είναι τα παιδιά στις μέρες μας; Και πώς ήταν ο ίδιος μικρός; Και γιατί του φαίνονται όλα δύσκολα και βουνό ασήκωτο και δρόμος αδιάβατος; Μα ασφαλώς επειδή δεν θέλει να γίνει ένας απλός παππούς, θέλει να γίνει ένας Σούπερ Παππούς, με Π κεφαλαίο! Θέλει να λύσει όλα τα προβλήματα και να τα κάνει όλα σωστά. Ποιοι είναι όμως οι κανόνες για να γίνεις ο καλύτερος παππούς; Και ποιος θα μπορούσε να τα καταφέρει όλα αυτά; Εσύ, κύριε Σούπερμαν, θα τα κατάφερνες; Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορεί το παιδικό βιβλίο Ο παππούς, ο Σούπερμαν και ένα κερασάκι, της Άννας Κουππάνου.

Η Άννα Κουππάνου είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός με διδακτορικές σπουδές στη Φιλοσοφία της Παιδείας και πλούσιο ερευνητικό έργο. Εργάζεται ως Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τα βιβλία της Οι αργοναύτες του χρόνου και Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε (Εκδόσεις Κέδρος) έχουν βραβευτεί με το Κρατικό Βραβείο Κύπρου το 2010 και το 2015 αντίστοιχα. Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε έχει επίσης τιμηθεί με το Α΄ βραβείο του Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού Βιβλίου (ΙΒΒΥ Κύπρου), το βραβείο για Λογοτεχνικό Βιβλίο για Παιδιά του λογοτεχνικού περιοδικού Ο Αναγνώστης, ενώ έχει αναγραφεί στον τιμητικό κατάλογο της Διεθνούς Οργάνωσης Βιβλίων για τη Νεότητα (IBBY Honour List 2018). Tο βιβλίο της Οι αργοναύτες του χρόνου και η ποιητική της συλλογή Πραγμάτω(ν)ποίηση: Βλέπουμε την θέα μόνοι (Εκδόσεις Μελάνι) έχουν περιληφθεί στις βραχείες λίστες των βραβείων του λογοτεχνικού περιοδικού Διαβάζω και του ηλεκτρονικού λογοτεχνικού περιοδικού Ο Αναγνώστης αντίστοιχα. Το παρόν βιβλίο έχει τιμηθεί από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά το 2013.

-Στο προηγούμενο σας βιβλίο «H εξαφάνιση της Κ. Παπαδάκου και τι έγινε εκείνο το καλοκαίρι» πρωταγωνιστούσε ο δεκατετράχρονος Αλέξης με τις ανησυχίες του για τη ζωή και τις εμμονές του με τα βιβλία, ενώ στο  βιβλίο «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» πρωταγωνιστής ήταν ένα υπολογιστής ρίσκου και πολλά σκυλιά με άποψη και επαναστατική διάθεση. Τώρα πρωταγωνιστής είναι ένας παππούς που θέλει να τα κάνει όλα;

Πράγματι, σε αυτό το βιβλίο πρωταγωνιστεί ο κύριος Τιμόθεος που μαθαίνει ότι θα γίνει παππούς και αγχώνεται και απελπίζεται, γιατί θέλει να πετύχει στον ρόλο αυτό, τον οποίο θεωρεί πολύ σημαντικό, ίσως και τον πιο σημαντικό της ζωής του.

-Πρωτότυπο θέμα, για την αναμονή της εγκυμοσύνης ιδιαίτερου τύπου που ζουν παππούδες και γιαγιάδες…

Όπως δηλώνει και η Αγγελική Βαρελλά στον πρόλογο του βιβλίου, που με τιμά ιδιαίτερα, οι παππούδες και γιαγιάδες περνάνε αυτή την αγωνία. Λέει συγκεκριμένα για τη δική της εμπειρία: «Και μόνο με την αναγγελία του ερχομού στον κόσμο ενός δικού μας μωρού, όλα άλλαζαν στο σπίτι. Κυριαρχούσε στην ψυχή μας ένα δυνατό συναίσθημα προσμονής, που κρατούσε εννέα ακριβώς μήνες, κι ήταν κι αυτό μια εγκυμοσύνη ιδιαίτερου τύπου». Αυτή η προσμονή και η σχέση με ένα πλάσμα που δεν υπάρχει ακόμα, ήταν για μένα πολύ ενδιαφέρουσα και η έμπνευση για αυτό το βιβλίο.

-Σε ποιους απευθύνεται το βιβλίο;

Σε κάποιες τάξεις δημοτικού όπου το βιβλίο έχει ήδη διαβαστεί υπήρχε συνανάγνωση από την εκπαιδευτικό, τα παιδιά και τους γονείς τους. Όπως καταλαβαίνετε, το βιβλίο μιλούσε ταυτόχρονα στον ενήλικα που έχει ζήσει ή θα ζήσει αυτή την αγωνία ή άλλη παρόμοια, αλλά και στο παιδί που κοιτάζει ή κρυφοκοιτάζει, ίσως για πρώτη φορά στη ζωή του, μέσα από τον φακό και την προοπτική του μεγάλου. Κάποιοι γονείς ταυτίστηκαν με την αγωνία του παππού, που την έζησαν υπό διαφορετικές συνθήκες, και τα παιδιά δήλωναν ότι ήθελαν για παππού τον κύριο Τιμόθεο. Στο βιβλίο, εντούτοις, υπάρχει ξεκάθαρα και η προοπτική του παιδιού, αφού ένας από τους σημαντικούς χαρακτήρες, που θα διδάξει μάλιστα πολλά τον κύριο Τιμόθεο, είναι ένα παιδί.

Πιστεύω, λοιπόν, ότι αυτό είναι ένα βιβλίο που μπορεί να διαβάζεται από κοινού από ενήλικες και παιδιά, από παππούδες και γιαγιάδες μαζί με τα εγγόνια τους, από γονείς μαζί με τα παιδιά τους, από εκπαιδευτικούς μαζί με τους μαθητές και τις μαθήτριές τους. Είναι ένα βιβλίο γέφυρα μεταξύ των δύο που ίσως προσφέρει και έναν προβληματισμό όχι μόνο για τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και για το τι είναι παιδί και τι είναι ενήλικας. Για παράδειγμα, τα παιδιά που διαβάζουν το βιβλίο ενθουσιάζονται με τον παππού της ιστορίας που σε κάποιες φάσεις φαίνεται να συμπεριφέρεται σαν παιδί, αλλά δεν είναι παιδισμός αυτή η συμπεριφορά. Είναι η ευαισθησία με την οποία ο κύριος Τιμόθεος βιώνει τον κόσμο και αυτή η ιδιαίτερη ευαισθησία που εμπεριέχει κριτική σκέψη, ευθύνη και φαντασία συντονίζεται με τις ευαισθησίες των παιδιών. Για μένα, ωστόσο, το πιο σημαντικό είναι ότι τα παιδιά μού είπαν ότι «το βιβλίο αυτό στάζει αγάπη!».

-Στις εποχές μας οι παππούδες και οι γιαγιάδες έχουν διαφορετικό ρόλο απ’ ότι παλιά;

Η αλήθεια είναι ότι στο βιβλίο παρουσιάζεται ένας διαφορετικός παππούς από τον παραδοσιακό. Είναι ένας παππούς που ζει στην πόλη και οδηγεί το σκαθάρι του, έχει αφυπηρετήσει, αλλά έχει μια ζωή γεμάτη, έχει τις απόψεις και τις θεωρίες του, έχει φίλους με καριέρες και στόχους, νοιάζεται την οικογένειά του με έναν ιδιαίτερο τρόπο, κάνει όνειρα. Και μέσα από την αγωνία του να γίνει ένας καλός παππούς, φαίνεται ίσως και ο προβληματισμός του για τον ρόλο του παππού. Σε κάποιο σημείο, ο κύριος Τιμόθεος σκέφτεται ότι όταν έρθει στον κόσμο το εγγόνι του θα του πει:

«Χαίρετε! Εγώ είμαι ο παππούς σου. Κι εσύ είσαι το εγγόνι μου και αυτό που βλέπεις γύρω σου είναι η ζωή. Εδώ μπορείς να δοκιμάσεις να κάνεις ό,τι θέλεις και όσες φορές θέλεις. Και μην ακούς αυτούς που θα σου πουν αλλιώς. Μπορείς να κάνεις αυτό που αγαπάς εσύ […]. Αλλά, πάνω απ’ όλα, το πιο σημαντικό απ’ όλα, είναι να γίνεις άνθρωπος καλός, να νοιάζεσαι και να βλέπεις αυτούς που υποφέρουν και να τους βοηθάς. Και μην ανησυχείς! Εγώ θα είμαι δίπλα σου! Πάντα δίπλα σου!»

Αυτό το απόσπασμα ίσως δείχνει και πώς αντιλαμβάνεται ο κύριος Τιμόθεος τον ρόλο του παππού, ως δηλαδή ατόμου που θα στηρίξει και θα βοηθήσει το παιδί να γίνει ελεύθερο, με τη δική του σκέψη, αλλά και με αρχές που λαμβάνουν υπόψη τον κόσμο γύρω του.

-Τι αναμνήσεις έχετε από τον δικό σας παππού;

Είχα έναν παππού, γενναίο, και της περιπέτειας, που πολέμησε στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και τιμήθηκε για την προσφορά του, και έναν παππού φιλήσυχο, με μεγάλες ευαισθησίες, αγρότη και ράφτη, που στήριζε και αγαπούσε τα παιδιά του.  Το ίδιο διαφορετικές μεταξύ τους ήταν και οι γιαγιάδες. Και από τους τέσσερις έμαθα νομίζω πόσο διαφορετικός είναι ο κόσμος όταν τον κοιτάζεις μέσα από άλλα μάτια, άλλα βιώματα και ιστορίες. Όταν είδα όμως και τους δικούς μου γονείς να γίνονται παππούδες, παππούς και γιαγιά, αντίκρυσα από κοντά αυτή τη μαγική μετάλλαξη που συμβαίνει όταν τα παιδιά συστήνουν στους γονείς τους τα δικά τους παιδιά και ίσως και αυτό με έκανε να θέλω να γράψω για αυτό το θέμα.

-Καλά, κερασάκι μέσα στον Δεκέμβριο;

Κεράσια έρχονται όλες τις εποχές και όλους τους μήνες! Εδώ να πω ότι η κερασιά και η κλαίουσα ιτιά, που παρουσιάζονται στο βιβλίο, έχουν ιδιαίτερο ρόλο για την εξέλιξη της ιστορίας και τον κόσμο που δημιουργείται, ενώ προσθέτουν  ίσως το μόνο φανταστικό στοιχείο στην όλη μυθοπλασία.

-Τι αρετές έχουν οι σούπερ παππούδες;

Ο κύριος Τιμόθεος, ενώ είναι ένα πλάσμα όλο συναίσθημα, πιστεύει ότι πρέπει να προετοιμαστεί εγκεφαλικά για τον ρόλο του παππού. Να διαβάσει βιβλία, να μιλήσει με ειδικούς, με άλλους που γνωρίζουν για αυτά που εκείνος δεν έχει ζήσει ακόμα. Ξεκινά, λοιπόν, να συνθέτει μια λίστα με τους Δέκα Κανόνες του Καλού Παππού. Οι κανόνες, μάλιστα, καταγράφονται στο πίσω μέρος του υπερηχογραφήματος του μελλοντικού εγγονού του. Σε αυτούς τους κανόνες συμπεριλαμβάνονται πράγματα που ο κύριος Τιμόθεος καταφέρνει να μάθει από αυτά που ζει, ενώ παρακολουθούμε την ιστορία να εξελίσσεται. Ένας τέτοιος κανόνας είναι π.χ. «Ο καλός παππούς βρίσκει πάντα τη λύση». Σε κάποιες άλλες στιγμές, όμως, ‘το μάθημα’ και ο κανόνας που θα αναλογούσε στην εμπειρία φαίνεται να διαφεύγει από τον κύριο Τιμόθεο. Μάλλον κάτι άλλο θα έπρεπε να μάθει. Οι αναγνώστες του βιβλίου, οι μεγάλοι και τα παιδιά, μπορούν να παρακολουθήσουν αυτή την ανακολουθία και να διασκεδάσουν με αυτή. Ο κύριος Τιμόθεος, όσο έτοιμος και να είναι, δεν μπορεί να τα βλέπει όλα ξεκάθαρα και να διακρίνει μεμιάς το σημαντικό. Ίσως σε αυτό το σημείο οι αναγνώστες-παιδιά να κρίνουν πιο σοφά από τον παππού της ιστορίας.

 

-Κανόνας 10. Ο καλός παππούς….

 

Δείτε τον κανόνα 9. Για εμένα αυτός ο κανόνας τα λέει όλα και λειτουργεί και σαν προσανατολισμός για όλα όσα κάνουμε στη ζωή μας.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here