Βλάσης Αγτζίδης: «Εμείς και το Ισλάμ»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Η επανεμφάνιση των θρησκευτικών πολέμων, η ισχυροποίηση του ισλαμικού κόσμου και η εξάπλωση της ισλαμιστικής τρομοκρατίας κάνουν και πάλι επίκαιρη την αναζήτηση των αιτίων που ωθούν τον σύγχρονο άνθρωπο να αναζητά την καταφυγή στο μεταφυσικό. Η ανάπτυξη μιας αυτόνομης έρευνας για το φαινόμενο καθ’ εαυτό έχει μεγάλη σημασία, εφόσον οι ελληνορθόδοξοι πληθυσμοί υπήρξαν από τους πρώτους που συναντήθηκαν με το Ισλάμ κατά την έξοδό του από την Αραβική Χερσόνησο. Επιπλέον, η σύγχρονη Ελλάδα συνεχίζει να βρίσκεται στο σύνορο των δύο κόσμων, έστω και αν τα όρια δεν είναι συμπαγή και αδιάβατα.

Η παρούσα μελέτη εστιάζει στην πρώτη αραβική περίοδο του Ισλάμ. Παράλληλα διερευνώνται οι συνθήκες εντός των οποίων αναπτύχθηκε το εξτρεμιστικό Ισλάμ και επανεμφανίστηκε η έννοια του Ιερού Πολέμου (τζιχάντ). Ορίζεται επίσης το σύστημα αναφοράς, το «εμείς», μέσω του οποίου προσεγγίζεται το ισλαμικό φαινόμενο. «Εμείς και το Ισλάμ, η συνάντηση του ελληνισμού με τον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο», του Βλάση Αγτζίδη, εκδόσεις Πατάκη.

-Με τον όρο Ισλάμ τι εννοούμε;

Η θρησκεία του Ισλάμ γεννήθηκε στις αραβικές ερήμους και συνδέθηκε άμεσα με τους σημιτικής καταγωγής Άραβες και τον πολιτισμό τους. Μέσω του Ισλάμ οι Άραβες εισήλθαν δυναμικά στην ιστορία της ανθρωπότητας και επηρέασαν καθοριστικά τη μορφή της. Αρχικά το Ισλάμ υπήρξε μια αραβική φυλετική θρησκεία και το Χαλιφάτο ένα αραβικό βασίλειο, στο οποίο η ενοποιός ουσία ήταν η κατακτητική δράση.

Η παράδοση λέει ότι στον Μωάμεθ εμφανίστηκε ο αρχάγγελος Γαβριήλ στο όρος Χίρα (Ηira),του ανακοίνωσε ότι είναι ο απόστολος (ρασούλ) του Θεού και του ενεχείρισε το θεϊκό βιβλίο για να το διαβάσει κατ’ εντολήν του Θεού.  Ο Μωάμεθ προβάλλει την εκδοχή του ως αποκάλυψη του Θεού στον ίδιο, και τον εαυτό του ως λαβόντα την εντολή να κηρύξει και να διαδώσει το θεϊκό μήνυμα. Το σύνολο αυτών των αποκαλύψεων συγκροτούν τη θεολογία του Ισλάμ, καταγράφονται, είτε από τον ίδιο είτε από γραμματείς του, και συμπεριλαμβάνονται στο Κοράνι (Κουρ’αν). Όσοι αποδέχονται τη διδασκαλία του Μωάμεθ ανακηρύσσονται «μουσουλμάνοι». Η λέξη «Ισλάμ» θα πει «υποταγή στον Θεό», η λέξη «Κουρ’αν» σημαίνει «αφηγούμαι» και η λέξη «μουσλίμ» (μουσουλμάνος) «αυτός που υποτάσσεται στον Θεό».

-Πότε πρωτοσυναντάται ο Ελληνισμός με τον Αραβο-Μουσουλμανικό κόσμο;

Η πρώτη συνάντηση του αραβικού Ισλάμ με το μεσαιωνικό ελληνισμό, όπως και με τους Πέρσες, έγινε με την έξοδό τους από την αραβική χερσόνησο. Το 633 ο Αμπού Μπακρ οδήγησε τέσσερα αραβικά στρατιωτικά σώματα στη νότια Παλαιστίνη, εγκαινιάζοντας την εισβολή στα βυζαντινά εδάφη.

Κανένας Βυζαντινός έως εκείνη τη στιγμή δεν είχε αντιληφθεί την απειλή που ενσάρκωνε το Ισλάμ. Θεώρησαν ότι ο Μωάμεθ εξέφραζε μια νέα χριστιανική μονοφυσιτική αίρεση.  Σε αυτό συνέβαλε και η θέση του ίδιου του Μωάμεθ, ο οποίος είχε διακηρύξει ότι το Κοράνι δεν είχε οικουμενική απεύθυνση αλλά αφορούσε τους λαούς της Αραβίας, ενώ για τους υπόλοιπους αρκούσε η Βίβλος: «πριν από το Κοράνιο υπήρχε η Βίβλος του Μωυσή σαν οδηγία και τεκμήριο ευσπλαχνίας. Το Κοράνιο επικυρώνει τη Βίβλο στην αραβική γλώσσα» (Κοράνι, 46, 12).  Οι Βυζαντινοί άργησαν να συνειδητοποιήσουν ότι στη νέα αντίληψη που κόμιζε ο Μωάμεθ, ο θρησκευτικός σκοπός ταυτίζεται με τον πολιτικό και επιδιώκεται η στρατιωτική κατάκτηση και η λεηλασία των περιοχών του «αντιπάλου».

Στη συνέχεια οι μουσουλμάνοι κατέκτησαν μεγάλα τμήματα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπως τη Συρία και ένα μεγάλο μέρος της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας.

-Πως λειτούργησαν και ποιά ηταν τα χαλιφάτα στην Ευρώπη;

Η πολιτική του Ισλάμ ήταν επιθετική κατά του ευρωπαϊκού χώρου. Κύρια κίνητρα αρχικά ήταν η λεηλασία και η αιχμαλωσία ανθρώπων για τα σκλαβοπάζαρα της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Βαθμιαία η επιδρομές δημιούργησαν και κατακτήσεις. Στα κατακτημένα εδάφη δημιουργήθηκαν τα ισλαμικά εμιράτα. Από το 661-750, οι Ουμαγιάδες της Δαμασκού θα ακολουθήσουν επεκτατική πολιτική και θα ενσωματώσουν στο Χαλιφάτο το Αφγανιστάν στην Ανατολή, αλλά και τη βόρεια Αφρική και την Ισπανία στη Δύση. Η Αλ-Άνταλους (Ανδαλουσία) ήταν μια μεσαιωνική μουσουλμανική εδαφική και πολιτιστική επικράτεια, που καταλάμβανε το μεγαλύτερο μέρος της σημερινής Ισπανίας και Πορτογαλίας (711-1492). Στην αρχή δημιουργήθηκε το Εμιράτο της Κόρδοβας και όταν ανεξαρτητοποιήθηκε από τους Ουμαγιάδες έγινε το Χαλιφάτο της Κόρδοβας. Μεταξύ 1238 και 1492 η Αλ Ανταλούς υποχώρησε από την πίεση των χριστιανικών στρατευμάτων και τελικά οι μουσουλμάνοι αποχώρησαν από την ισπανική χερσόνησο. Η Ισαβέλλα και ο Φερδινάνδος Β΄ της Αραγώνας έθεσαν, το 1492, τέλος στην παρουσία μουσουλμανικών κρατικών σχηματισμών στην Ιβηρική.

Ένα άλλο εμιράτο στην Ευρώπη που κράτησε 150 χρόνια ήταν το εμιράτο της Σικελίας (948-1091). Η κατάκτηση της βυζαντινής Σικελίας ολοκληρώθηκε την περίοδο 964-965 από τους Φατιμίδες της Αιγύπτου. Βασικό σημείο υπήρξε η πολιορκία και η κατάκτηση του του κύριου βυζαντινού φρουρίου, του Ταυρομένιου (Ταορμίνα)  το 962 ήταν επιτυχής πολιορκία από τους Φατιμίδες κυβερνήτες της Σικελίας στη νήσο, του Ταυρομένιου (σημερινή Ταορμίνα). Η πόλη μετονομάστηκε σε αλ-Μουιζίγια, και αποικίστηκε από Μουσουλμάνους έποικους.  Η άλωση της Ταορμίνα σηματοδότησε το τέλος των τελευταίων εναπομεινάντων βυζαντινών προπυργίων στη Σικελία, καθώς και την οριστική ολοκλήρωση της ισλαμικής κατάκτησης της νήσου.

Η χριστιανική επανάκτηση της Σικελίας θα ξεκινήσει το 1061 από τον ηγέτη των Νορμανδών  Ρογήρο τον Α΄. Θεωρείται ότι μέχρι το 1240 υπήρχε ισλαμική παρουσία στη Σικελία.

-Πως διαμορφώθηκε η επεκτατική πολιτική των πρώτων χαλιφών;

Στόχος των απογόνων του Μωάμεθ ήταν η επέκταση. Βασικό κίνητρο η απόκτηση λείας και εδαφών. Μια από τις πρώτες τους πράξεις ήταν να δημιουργήσουν ισλαμικό στόλο, ώστε να αμφισβητήσουν τη βυζαντινή κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο. Η κατάκτηση της Μέσης Ανατολής και της βόρειας Αφρικής έφερε σε επαφή τους Άραβες με τη Μεσόγειο. Η ένταξη στην ισλαμική κοινότητα προσήλυτων εξοικειωμένων με τις ναυτικές τεχνικές οδήγησε στην ανάπτυξη του αραβικού στόλου, η οποία δημιούργησε νέα δεδομένα στη Μεσόγειο. Η ύπαρξη ναυτικού έδωσε τη δυνατότητα στους μουσουλμάνους να αρχίσουν τις επιθέσεις τους εναντίον των μεγάλων νήσων των Βυζαντινών, της Σικελίας, της Κρήτης και της Κύπρου, καθώς και εναντίων των νησιών του Αιγαίου. Παράλληλα, ευνοήθηκαν η πειρατεία και οι επιθέσεις σε χριστιανικές πόλεις για την απόκτηση λαφύρων και σκλάβων για τα ισλαμικά σκλαβοπάζαρα. Η πρώτη μεγάλη ναυτική νίκη των Αράβων κατά των Βυζαντινών συνέβη το 655 στις ακτές της Μικράς Ασίας.

Έχοντας καταλάβει για αρκετά χρόνια τη χερσόνησο της Κυζίκου στη Θάλασσα του Μαρμαρά, οργάνωσαν το κορυφαίο γεγονός στη θαλάσσια δράση τους, την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης. Ο στόχος της κατάληψης της πρωτεύουσας των Βυζαντινών είχε ενσωματωθεί στην ιερή παράδοση του Ισλάμ ως χαντίθ. Η επίθεση κατά της Κωνσταντινούπολης το 670 κράτησε τέσσερα χρόνια. Η σωτηρία των Βυζαντινών οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στο τεχνολογικό επίτευγμα του «υγρού πυρός». Ο Θεοφάνης, ιστορικός της εποχής, αναφέρει ότι το υγρό πυρ πυρπόλησε τα πλοία των Αράβων και τα κατέστρεψε μαζί με όλα τους τα πληρώματα. Η ήττα εξανάγκασε τους Άραβες να υπογράψουν τριακονταετή ταπεινωτική συνθήκη και να δίδουν φόρο υποτελείας στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Δ’.

-Σε ποιές περιόδους εστιάζει η μελέτη αυτή;

Η μελέτη περιορίζεται στην περίοδο μεταξύ της εμφάνισης του Ισλάμ στις αραβικές ερήμους και στην εμφάνιση των Τούρκων, που από τον 10ο περίπου αιώνα αναλαμβάνουν αυτή την εξουσία στο Ισλαμικό Χαλιφάτο.

‘Όμως τα πρώτα κεφάλαια της μελέτης είναι αφιερωμένα στο σύγχρονο ισλαμιστικό κίνημα και στη διερεύνηση των αιτίων της επανεμφάνισής του.  Ενδιαφέρον έχει η αναζήτηση των συνθηκών εντός των οποίων αναπτύχθηκε το εξτρεμιστικό Ισλάμ και επανεμφανίστηκε η έννοια του Ιερού Πολέμου (τζιχάντ) ως προσωπικού καθήκοντος του κάθε μουσουλμάνου. Η αναζήτηση αυτή οδηγεί κατευθείαν στην περίοδο κατά την οποία οι Αμερικανοί χρησιμοποίησαν το Ισλάμ και το τζιχάντ ως όπλα για να εκδιώξουν τους Σοβιετικούς από το Αφγανιστάν.

Παράλληλα ορίζεται το σύστημα αναφοράς, το «εμείς», μέσω του οποίου προσεγγίζεται το ισλαμικό φαινόμενο. Κατά συνέπεια, επιχειρείται η διερεύνηση των συνθηκών που διαμόρφωσαν τον νέο ελληνισμό, καθώς και η μορφή και οι τρόποι σύνθεσης της ταυτότητας στην οποία βασίζεται το συναίσθημα του ανήκειν σε μια κοινή ομάδα.

Στη συνέχεια παρουσιάζεται η ιστορία του Ισλάμ, από την εμφάνισή του στις ερήμους της Αραβίας. Παρακολουθείται η ανάπτυξη της νέας θρησκείας, η σχέση της και οι διαφορές της με τις άλλες μονοθεϊστικές θρησκείες. Ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στη συνάντηση του Ισλάμ με την ελληνική γραμματεία, στις εικόνες που διαμορφώθηκαν, καθώς και στον πολύ ενδιαφέροντα διάλογο και την πολεμική που αναπτύχθηκε με τους μεσαιωνικούς Έλληνες. Επίσης, αναφορά γίνεται στο φαινόμενο της μεγάλης σύγκρουσης του Ισλάμ με τη Δύση, που αποτυπώθηκε με την εμφάνιση των χριστιανικών Σταυροφοριών αφενός και τον μουσουλμανικό Ιερό Πόλεμο, το τζιχάντ, αφετέρου.

-Το Εμιράτο της Κρήτης;

Η κατάκτηση της Κρήτης από τους Άραβες αποτελεί σημαντικό ιστορικό σταθμό λόγω του μακρού διαστήματος της ισλαμικής κυριαρχίας στο νησί. Επιπλέον, η Κρήτη είναι το μοναδικό μέρος της σημερινής ελληνικής επικράτειας που βίωσε επί μακρά περίοδο και τις δύο κυρίαρχες εκδοχές του Ισλάμ, την αραβομουσουλμανική και την τουρκομουσουλμανική.  Αντίστοιχη μοίρα είχε και η Κύπρος, όπου όμως η ισλαμική κατοχή έφερε διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά της Κρήτης.

Οι Άραβες της Κρήτης, κατά τα 135 περίπου χρόνια παραμονής τους στο νησί, ασχολήθηκαν κυρίως με τη ληστοπειρατεία, με αποτέλεσμα την επιδείνωση των συνθηκών ασφάλειας στην ανατολική Μεσόγειο. Οι ερημώσεις και οι καταστροφές των παραλιακών πόλεων του Βυζαντίου θα αλλάξουν τις συνθήκες ζωής. Η πιο έντονη συνέπεια αυτής της επιδείνωσης ήταν η κατάληψη της Θεσσαλονίκης το 904.  Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή της αραβικής Κρήτης από τον Ιωάννη Καμενιάτη, που συνελήφθη από τους Άραβες μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τον Λέοντα Τριπολίτη και μεταφέρθηκε μαζί με είκοσι χιλιάδες Θεσσαλονικείς στα σκλαβοπάζαρα του ισλαμικού κόσμου. Η περιγραφή αφορά μια καθαρά αραβική περιοχή, όπου ο ντόπιος αραβικός πληθυσμός υποδέχεται με χαρά τους πειρατές, εκδηλώνοντας «σχέσεις στοργής». Τους πειρατές τους περιγράφει ως εξής ο Καμενιάτης: «των τε την Συρίαν οικούντων Ισμαηλιτών και των ομορούντων Αιγυπτίοις Αιθιόπων, πάντων αιμοβόρων και θηριογνώμων, πολλήν την εν τοις φόνοις επιστήμην εξησκημένων και ταις ληστρικαίς επινοίαις τας σφαγάς εμμελετησάντων».

Η Κρήτη απελευθερώθηκε οριστικά το 961 μ.Χ., μετά την κατάληψη του Χάνδακα, της πρωτεύουσας των Αράβων από τον Νικηφόρο Φωκά. Η μοίρα των ηττημένων ήταν σκληρή.  Μετά την ανάκτηση του νησιού από τους Βυζαντινούς, μεταφέρθηκαν δεκάδες χιλιάδες έποικοι από τον μικρασιατικό, καυκασιανό και ελλαδικό χώρο. Ειδικά από την περιοχή της Τραπεζούντας του μικρασιατικού Πόντου μεταφέρθηκαν περισσότερες από 800 οικογένειες.  Στην Κρήτη γεννήθηκε ο σημαντικός Έλληνας λόγιος Γεώργιος Τραπεζούντιος, σύγχρονος του Βησσαρίωνα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο πατέρας του Βιτσέντζου Κορνάρου, που έγραψε τον Ερωτόκριτο –το δημοφιλέστερο ποίημα του νεότερου ελληνισμού–, ζούσε στο χωριό Τραπεζούντα της Σητείας, που δημιουργήθηκε από εποίκους του Πόντου.

-Η σύγκρουση Ισλάμ και Κρήτης πότε ξεκινά;

Η πρώτη αραβική επιδρομή έγινε κατά τα έτη 650-651. Το νησί καταλήφθηκε προσωρινά από τους Άραβες το 673, κατά την πρώτη πολιορκία της Κωνσταντινούπολης. Η επόμενη επίθεση θα συμβεί ανάμεσα στο 705 και 715, ενώ την περίοδο 786-825 οι Άραβες θα κάνουν διαρκείς επιδρομές σε όλες τις περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, των ελληνικών νησιών και των παραλίων του Αιγαίου.

Οι ισλαμικές επιδρομές ήταν πολλές φορές απόρροια των ενδοαραβικών συγκρούσεων και των τάσεων εκτόνωσης που αυτές προκαλούσαν. Έτσι, η πίεση που δέχονταν οι Άραβες της Αιγύπτου από τον χαλίφη Αλ-Μαμούν τους οδήγησε σε μια επιδρομή στην Κρήτη στις αρχές του 827, απ’ όπου αποκόμισαν άφθονα λάφυρα και αιχμαλώτους. Η οριστική επιδρομή για την κατάκτηση του νησιού έγινε τον Ιούνιο του 827 από τους Ανδαλούσιους Μοζάραβες, δηλαδή από εξαραβισμένους πληθυσμούς της Ισπανίας που είχαν εξεγερθεί κατά της διοίκησης και είχαν εκδιωχθεί στην Αίγυπτο. Την ίδια εποχή το Βυζάντιο συγκλονιζόταν από εξεγέρσεις που ήταν απόρροια της Εικονομαχίας.

Οι Ανδαλούσιοι πρόσφυγες προσπάθησαν να αναμειχθούν στους αραβικούς ανταγωνισμούς της Αιγύπτου, με αποτέλεσμα να εκδιωχθούν από έναν στρατηγό του χαλίφη Αλ-Μαμούν. Επιβιβάστηκαν σε σαράντα πλοία και αποβιβάστηκαν στον Χάρακα της Κρήτης (τα Μάταλα, κατά πάσα πιθανότητα). Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο, η κατάληψη της Κρήτης έγινε την περίοδο περί το 823 μ.Χ. Οι Άραβες ιστορικοί αναφέρουν ως ημερομηνία κατάκτησης τον Ιούνιο του 827.

-Πότε αναπτύσσεται το εξτρεμιστικό Ισλάμ;

Το σύγχρονο φαινόμενο της επανεμφάνισης του Ισλάμ μέσα από την ισλαμιστική τρομοκρατία, η οποία έχει τις ρίζες της στο αφγανικό τζιχάντ της δεκαετίας του ’80 και πρόσφατα εκφράστηκε με την προσπάθεια δημιουργίας ενός σύγχρονου Ισλαμικού Χαλιφάτου, βασισμένου στην πιο πουριτανική ερμηνεία του Κορανίου.

Ενδιαφέρον έχει η αναζήτηση των συνθηκών εντός των οποίων αναπτύχθηκε το εξτρεμιστικό Ισλάμ και επανεμφανίστηκε η έννοια του Ιερού Πολέμου (τζιχάντ) ως προσωπικού καθήκοντος του κάθε μουσουλμάνου. Η αναζήτηση αυτή οδηγεί κατευθείαν στην περίοδο κατά την οποία οι Αμερικανοί χρησιμοποίησαν το Ισλάμ και το τζιχάντ ως όπλα για να εκδιώξουν τους Σοβιετικούς από το Αφγανιστάν.

Τότε οι Αμερικανοί υποκίνησαν τους Αφγανούς μουσουλμάνους να μετατρέψουν σε θρησκευτικό πόλεμο την προσπάθεια αντιμετώπισης της εισβολής που είχε δεχτεί η χώρα τους από τους Σοβιετικούς.  Ο διεθνολόγος Mahmood Mamdani υποστηρίζει ότι η έννοια του ένοπλου συνεχούς τζιχάντ ήταν πολύ θελκτική για εκείνους που χάραζαν την πολιτική της CIA. Ο στόχος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών ξεπερνούσε την αποτροπή του κινδύνου στο Αφγανιστάν και επεκτεινόταν και στο εσωτερικό της Σοβιετικής Ένωσης. Συνεργάστηκε γι’ αυτό τον σκοπό η CIA με τις μυστικές υπηρεσίες του Πακιστάν, ενώ στο πρόγραμμα συμμετείχαν επίσης Βρετανοί και Ισραηλινοί. Απώτερος στόχος των Αμερικανών ήταν να ενώσουν τους ένα δισεκατομμύριο μουσουλμάνους του πλανήτη σε έναν Ιερό Πόλεμο εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης και να διευρύνουν τη σύγκρουση μεταξύ σιιτών και σουνιτών.

-Γιατί είναι επίκαιρη η εργασία σας σήμερα;

H γνώση του Ισλάμ, ως θρησκείας που επιχειρεί να έχει έναν πολιτικό ρόλο στα παγκόσμια πράγματα, και ο διάλογος με τους φορείς του φαντάζουν ως μια θετική στάση στον μεταδιπολικό κόσμο των έντονων περιφερειακών συγκρούσεων. Ειδικά για τους Έλληνες, η ανάπτυξη μιας αυτόνομης έρευνας και οι πρωτοβουλίες για διάλογο έχουν μεγάλη σημασία, εφόσον η Ελλάδα συνεχίζει να βρίσκεται στο σύνορο των δύο κόσμων, έστω και αν τα όρια δεν είναι συμπαγή και αδιάβατα. Ο ρόλος της αυτόνομης ελληνικής έρευνας είναι ιδιαίτερα σημαντικός, γιατί ο ελληνικός κόσμος έζησε για εκατοντάδες χρόνια μαζί με τον ισλαμικό και η ματιά του για τον κόσμο αυτό δεν προέρχεται εκ του μακρόθεν, αλλά από την άμεση βίωση.

Στη σύγχρονη εποχή, όπου το Ισλάμ δείχνει να «αφυπνίζεται», διεκδικώντας μια άλλη θέση στον παγκόσμιο χώρο, η γνώση είναι η δύναμη εκείνη που σε βοηθά να σταθείς σωστά απέναντι  στο φαινόμενο. Η αλλαγή των συνθηκών είναι πλέον ξεκάθαρη, σε όλες της τις εκδοχές: Από την επιστροφή του σουνιτικού Ισλάμ στην τουρκική εξουσία, την περιθωριοποίηση των κοσμικών-εθνικιστών και τον επιχειρούμενο εξισλαμισμό της τουρκικής κοινωνίας, έως τους εξτρεμιστές της Αλ Κάιντα, του Ισλαμικού Κράτους και των ποικιλώνυμων οργανώσεων που σε Ασία και Αφρική έχουν ξεκινήσει το αιματηρό τζιχάντ «κατά των απίστων».

Η γνώση για το ισλαμικό φαινόμενο στη διαχρονία του, μπορεί να εξασφαλίσει την επεξεργασία μιας αποτελεσματικής πολιτικής ενσωμάτωσης των πολυάριθμων  μουσουλμάνων μεταναστών και προσφύγων. Μέσω των μηχανισμών αναπαραγωγής της γνώσης, μέσα από την καλλιέργεια στερεοτύπων, μέσα από την αταλάντευτη υποστήριξη των κατακτήσεων του Διαφωτισμού και της κοινωνίας των πολιτών, μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία και τμήματα ισλαμικών σπουδών στις θεολογικές σχολές, μέσα από την ανάπτυξη του διαθρησκευτικού και διαπολιτισμικού διαλόγου, θα πρέπει να ενθαρρύνουν και να ενισχύσουν την «άλλη ανάγνωση», διαμορφώνοντας παράλληλα ένα πεδίο επικοινωνίας και διαλόγου με τις προοδευτικές δυνάμεις που δρουν στον χώρο του Ισλάμ και αντιτίθενται στις φονταμενταλιστικές του ερμηνείες.

Στην κατεύθυνση αυτή η ελληνική συμβολή, βασισμένη στην ιδιαίτερη ιστορική εμπειρία και γνώση, θα μπορούσε να είναι σημαντική στους σύγχρονους προβληματισμούς και στη διαμόρφωση μιας καλύτερης επικοινωνίας με τον μουσουλμανικό κόσμο.

Print Friendly, PDF & Email

3 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Θέλουμε να πιστεύουμε οτι ο Ελληνισμός υπήρξε, στην πλειοψηφία του, πάντοτε πολύ ανοικτός στην κατανόηση άλλων τρόπων σκέψης απ’αυτόυς που διαμορφώθηκαν στα πλαίσια του, τόσο στην αρχαιότητα, όσο και μεταγενεστερα και ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο δεν αφομιώθηκε από τους κατακτητές, όποιοι κι αν ήταν αυτοί διαχρονικά, Ρωμαίοι, Αραβες ή Σελτζουκοι Τούρκοι Μουσουλμάνοι κ.ά. Κάτι που και οι ίδιοι οι Μουσουλμάνοι το αναγνωρίζουν και γίνεται συγκεκριμμένη μνεία και στο»Ιερό Κοράνι», όπου αναφέρεται » ότι παρά τις όποιες ενδεχόμενες ήττες τους οι Ελληνες είναι προορισμένοι να νικούν», όχι μόνο σε πολέμους αλλά στον πολιτισμό, αφού είναι δίκαιοι και με ανοικτούς ορίζοντες, παραφράζοντας κάπως έτσι την δεύτερη σούρα του σχετικού κεφαλαίου του Κορανίου. Γι’ αυτό,ίσως, παρατηρούνται τα λιγότερα προβλήματα ειρηνικής συνύπαρξής Ελλήνων και Μουσουλμάνων σ’ όλο τον Κόσμο, είτε εδώ στην Ελλάδα. είτε στο Εξωτερικό. Και γι’ αυτό και ή γείτονα Τουρκία δεν καταφέρε να βρεί ακροατήριο στους μουσουλμάνους της Ελληνικής Θράκης, παρά τις όποιες φανερές ή κρυφές προαπάθείές της κατά καιρούς, ή κι απείλές που συνήθως γυρίσζουν μπουμερανγκ στους ίδιους.
    Με τιμή , Ι.Χ. Βούλγαρης

    • Δυό ενστάσεις: Μεγάλο μέρος των Ελλήνων αφομοιώθηκε, τόσο στην αραβική περίδο του Ισλάμ, όσο και στην τουρκική.

      Από την πρώτη, ένας επιφανής Έλληνας προσήλυτος ήταν ο Λέων ο Τριπολίτης που κατέλαβε και εξανδραπόδισε τη Θεσσαλονίκη..

      Από τη δεύτερη και κυριότερη, την τουρκική, ένα πολύ μεγάλο μέρος των Ελλήνων της Μικράς Ασία αλλά και της Βαλκανικής ασπάστηκαν για διάφορους λόγους τη νέα θρησκεία και οι απόγονοί τους κατά την εποχή του εθνικισμού εντάχθηκαν στο νέο κατασκευασμένο τουρκικό έθνος.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here