Βασίλης Μούτσογλου: «Η Ελληνική Μεταβολή του 1821»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Η Ελληνική Επανάσταση, πέραν των πολεμικών κατορθωμάτων, είναι αποτέλεσμα κοινωνικών, πολιτισμικών και διπλωματικών διεργασιών. «Η Ελληνική Μεταβολή του 1821», παρόλο που δεν παραλείπει τα πρώτα, επικεντρώνεται στις διεργασίες αυτές που μετέβαλαν ένα υπόδουλο έθνος σε μια δυναμική οντότητα η οποία αγωνίσθηκε για την ελευθερία της και επέτυχε να οργανωθεί θεσμικά σε ένα σύγχρονο για την εποχή του εθνικό ευρωπαϊκό κράτος.

Στην «Ελληνική Μεταβολή του 1821» του Βασίλη Μούτσογλου, εκδόσεις Τσουκάτου,  επιχειρείται η εξιστόρηση της διαδικασίας μετάβασης των Ελλήνων από το καθεστώς της δουλείας προς την Ελευθερία. Εξετάζεται η κατάσταση στην οποία βρισκόταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία, το καθεστώς του Γένους υπό τους Οθωμανούς, η πολιτισμική και εθνική αναγέννηση, τα προεπαναστατικά κινήματα και η προετοιμασία της Επανάστασης, ο Μεγάλος Ξεσηκωμός, τα μέτρα των Οθωμανών, η πολιτική συγκρότηση του Έθνους, η λύση του Δράματος. Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του Ελληνισμού της εποχής κατέχει η Κωνσταντινούπολη, πρωτεύουσα του έθνους, η οποία παρέμεινε κέντρο των Ελλήνων υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία και μετά την Επανάσταση, ως ένας δεύτερος εθνικός πόλος. Ο Βασίλης Μούτσογλου είναι διπλωμάτης. Διετέλεσε Πρέσβης της Ελλάδος στο Αλγέρι την περίοδο 2008 – 2014. Έργα του ίδιου από τις εκδόσεις Παπαζήση: Οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης 1821-1923 (1998), Η Τουρκία στο Μεταβαλλόμενο Διεθνές Περιβάλλον και οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις (2000), Η Βαλκανική Παράμετρος (2002).

-Η Ελληνική Επανάσταση συνηθίσαμε να διαβάζουμε ότι ήταν μόνο πολεμικά κατορθώματα….

Καταρχήν θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που μου δίνεται την δυνατότητα προβολής του βιβλίου μου «Η Ελληνική Μεταβολή του 1821» από την ιστοσελίδα σας. Το ενδιαφέρον για την Ελληνική Επανάσταση νομίζω ότι επανέρχεται όχι μόνο λόγω της προσέγγισης της επετείου των διακοσίων χρόνων από την έναρξη της, αλλά και από την ανάγκη να επανεκτιμηθούν οι αρχές που διείπαν τον Ελληνισμό της εποχής και οδήγησαν στην Μεγάλη Επανάσταση σε σύγκριση με όσες αρχές διέπουν τον Ελληνισμό σήμερα και τους τρόπους προσέγγισης του εθνικού κράτους.Τα πολεμικά κατορθώματα ασφαλώς βρίσκονται στην βάση της επιτυχίας της Επανάστασης αλλά αυτά από μόνα τους δεν θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην δημιουργία του ελεύθερου, ανεξάρτητου κράτους. Το ζήτημα στο βιβλίο εξετάζεται από πλευράς τόσο της εθνογένεσης και  της διαμόρφωσης των κοινωνικών συνθηκών της εποχής όσο και από πλευράς διεθνών εξελίξεων και διπλωματίας.

-Είμαστε των άκρων, εκεί που μιλούσαμε για σπουδαίες μάχες και ανδραγαθήματα, ξαφνικά μάθαμε και για μικρότητες και για εθνικούς μύθους και για ιδιοτέλειες των πρωταγωνιστών του 21. Σας ενοχλεί που πέρα από την αλήθεια κάποιοι προσπάθησαν να αποδομήσουν μεγάλα κεφάλαια της ιστορίας μας; 

Οι καθημερινές μικρότητες συνυπάρχουν με τα ανδραγαθήματα. Μένουμε σε ό,τι έχει σημασία. Την Επανάσταση την πραγματοποίησαν καθημερινοί άνθρωποι που επέτυχαν να εξυψωθούν σε άλλες σφαίρες χάρις στα ιδανικά τους. Η αλήθεια είναι ότι πράγματι κάποιοι, ιστορικοί ή μη, βασιζόμενοι σε λανθασμένες ερμηνείες προσπάθησαν να δώσουν διαφορετικό περιεχόμενο στην επανάσταση. Στο βιβλίο επιχειρώ να αποδείξω με ιστορικά επιχειρήματα το λάθος μια τέτοιας προσέγγισης.

-Ποιες διεργασίες συντελέστηκαν και οδηγηθήκαμε σε αυτήν;

Οι διεργασίες είναι γενο -γενετικού, κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα αλλά αυτό που οδήγησε στην Επανάσταση είναι κυρίως η εξάπλωση της παιδείας και ο νεοελληνικός διαφωτισμός, θέματα στα οποία αναφέρομαι διεξοδικά στο βιβλίο.

-Όταν μιλάμε για Ελληνική μεταβολή του 1821 τι εννοούμε;

Με σύγχρονη ορολογία θα γράφαμε «Η Ελληνική Μετάβαση του 1821». Ο τίτλος του βιβλίου προέρχεται και από μια αναφορά στο «Δοκίμιο Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας» του Ιωάννου Φιλήμονος, που εκδόθηκε στο Ναύπλιο το 1834.

-Από πότε οργανωνόμαστε ως εθνικό κράτος; 

Από πολύ νωρίς μετά την έναρξη της Επανάστασης έγινε αντιληπτή η ανάγκη της πολιτικής συγκρότησης, για να αποσταλεί το μήνυμα στο εσωτερικό και εξωτερικό ότι δεν πρόκειται για μια «ληστρική επιχείρηση» όπως προσπάθησε να την παρουσιάσει η Οθωμανική Διοίκηση αλλά για την δημιουργία ενός εθνικού κράτους που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Παρά την λειτουργία αρχικά τοπικών διοικήσεων έγινε εγκαίρως αντιληπτή η ανάγκη ίδρυσης μιας κεντρικής ισχυρής κυβέρνησης.  Η ομοθυμία αυτή οδήγησε στις 20.12.1821, στην σύγκληση από τον Δ. Υψηλάντη της πρώτης Εθνικής Συνελεύσεως για την συγκρότηση μιας γενικής κυβέρνησης. Η Συνέλευση που πραγματοποιήθηκε κοντά στην Επίδαυρο, κήρυξε την ανεξαρτησία της Ελλάδας και προέβη στην ψήφιση του «Προσωρινού Πολιτεύματος» στις 12.1.1822 που αποτελεί και το πρώτο εθνικό, οργανωμένο κράτος.

-Είχε κεντρικό ρόλο στην Επανάσταση η Κωνσταντινούπολη; Ήταν εθνικός πόλος;

Η Κωνσταντινούπολη είχε πράγματι κεντρικό ρόλο στην προετοιμασία της Επανάστασης αφού εκεί είχε την έδρα της η Φιλική Εταιρεία. Οι οπλαρχηγοί του Ελλαδικού χώρου εκεί συνερχόντουσαν για να κανονίσουν τις οργανωτικές λεπτομέρειες, Κωνσταντινουπολίτες ήταν αυτοί που όχι μόνο χρηματοδότησαν αλλά έλαβαν μέρος και στις μάχες. Κωνσταντινουπολίτες ήταν αυτοί που κατέβαλαν τον φόρο αίματος με τα μεγάλα δεινά. Στο βιβλίο επανέρχομαι αρκετές φορές στον ρόλο των Κωνσταντινουπολιτών στην Επανάσταση, μαζί βέβαια με τις θυσίες των Κυπρίων, Κρητών, Πελοποννήσιων, Μακεδόνων, Νησιωτών, Στερεοελλαδιτών, Ηπειρωτών, Θρακών και Μικρασιατών.

-Κορυφαίο γεγονός το Ναυαρίνο για την ανεξαρτητοποίησή μας;

Χρονικά πράγματι σηματοδοτεί την στροφή των Μεγάλων Δυνάμεων – που απέβλεπαν κυρίως στα δικά τους εθνικά συμφέροντα -υπέρ της ανεξαρτησίας της Ελλάδας. Ούτως ή άλλως όμως και παρόλο που η Ελλάδα ηττείτο στον πόλεμο, δυνατότητα ή επιθυμία επιστροφής στην προτεραία κατάσταση δεν υπήρχε. Το είχαν ήδη συνειδητοποιήσει και διακηρύξει οι Έλληνες, πριν από το Ναβαρίνο.

-Πόσο χρήσιμη είναι η μελέτη της ιστορίας του 21 στις μέρες μας;

Πέραν από την πάντα ενδιαφέρουσα ανάγνωση, η  ιστορία αποτελεί την βάση της πολιτικής. Δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα για τις αποφάσεις που λήφθηκαν στο παρελθόν και οδήγησαν στην τρέχουσα κατάσταση των πραγμάτων. Βοηθά τους πολιτικούς στον εντοπισμό των κριτηρίων για την λήψη των αποφάσεων τους. Τα λάθη που κάνουν οι δρώντες παράγοντες, οι λάθος επιλογές του εκλογικού σώματος, οφείλονται εν μέρει και  στην ελλιπή ή στρεβλή γνώση της ιστορίας.

 -Πρέσβης επί τιμή, μετά από πολυτεχνικές σπουδές και Ζωγραφιώτικη Παιδεία. Πόσο σας βοήθησε αυτή η πορεία να αναγνώσετε -θαρρώ μακριά από καθιερωμένες ιστορικές σχολές – και να παρουσιάσετε την ιστορία του 1821, ψύχραιμα και πολυεπίπεδα αν μη τι άλλο; 

Ως πτυχιούχος Πολιτικών Επιστημών της  Παντείου Σχολής αλλά και ως επιτυχών στις εξετάσεις για τον Διπλωματικό κλάδο, όπου για να επιτύχει κανείς στο πεδίο της Πολιτικής και Διπλωματικής Ιστορίας, δεν αρκεί απλώς να είναι Ιστορικός, απόφοιτος σχολής ιστορίας (για τα υπόλοιπα πεδία απαιτούνται ανάλογες γνώσεις), δεν νομίζω ότι είμαι μακριά από τις καθιερωμένες ιστορικές σχολές. Αν σε αυτά προσθέσετε την μακριά διπλωματική εμπειρία μου και τις επιπρόσθετες γνώσεις που αποκόμισα από την έρευνα για την συγγραφή των έξι προηγούμενων βιβλίων μου για θέματα πολιτικού και ιστορικού ενδιαφέροντος, μπορείτε ίσως να σχηματίσετε μια εικόνα για τα υπόβαθρο που βοήθησε στην συγγραφή της «Ελληνικής Μεταβολής του 1821».

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here