Vaiana: Η νέα εμπορική επιτυχία της Disney, μεταξύ μυθολογίας και κλισέ

 

Σκηνοθεσία: Ron Clements, Don Hall

Ηθοποιοί (φωνές): Auli’i Cravalho, Dwayne Johnson, Rachel House

 

Από το “θυμήσου ποιος είσαι” του ‘Βασιλιά των Λιονταριών’ ως το “ξέρεις ποια είσαι” και από το “Let it go” του ‘Ψυχρά και ανάποδα’ ως το “How far Ill go”, η νέα εμπορική επιτυχία της Ντίσνεϊ αφηγείται μια λαϊκή περιπέτεια των ταξιδευτών του Ειρηνικού, που όμως αναζητά διαρκώς αφηγηματική βελτίωση μέσα στα ίδια της τα κλισέ.

Όταν ψάχνεις να βρεις ποιος πραγματικά είσαι, κοιτάς πάντοτε προς αυτά που αγαπάς περισσότερο, αυτά που “φωνάζουν” βαθιά από μέσα σου. Καθώς η νεαρή Βαϊάνα, κόρη του αρχηγού ενός κατάφυτου νησιού του Νότιου Ειρηνικού, αναζητά τον εαυτό της στην αντανάκλαση του ασάλευτου ωκεανού, βαμμένου με όλη την παλέτα των χρωμάτων, για μια στιγμή το συμπαθητικό νέο animation της Ντίσνεϊ αντικατοπτρίζει τον πολιτιστικό του πλούτο αφήνοντας ανεπαίσθητα να εννοηθεί ότι η καταγωγή δεν συνδέεται απαραίτητα με μία συγκεκριμένη γεωγραφική θέση. Η καλοδεχούμενη προσπάθεια των στούντιο να μεταδώσουν ψήγματα λαϊκής σοφίας μέσω των ψηφιακών χαρακτήρων τους, συναντά το σύνηθες θεματικό επίκεντρο του μεγάλου ταξιδιού της ενηλικίωσης και μαζί σχηματίζουν το πλαίσιο μιας περιπέτειας στολισμένης με αποχρώσεις του γαλάζιου, του ζεστού ροζ και του πράσινου. Συνεχίζοντας τη γνωστή πετυχήμενη συνταγή και χωρίς να καινοτομεί ιδιαίτερα, το φιλμ των δημιουργών των κλασικών πια ‘Μικρή Γοργόνα’ και ‘Αλαντίν’ αφηγείται την εμπνευσμένη από την πολυνησιακή κουλτούρα ιστορία μιας νεαρής ιθαγενούς που βλέποντας ότι η γαληνή της μικρής κοινωνίας του χωριού της διαταράσσεται από μια οικολογική καταστροφή, αποφασίζει να αψηφήσει τις εντολές του αρχηγού πάτερα της, να βγει πέρα από τον κοραλλιογενή ύφαλο και να βρει τον ανεύθυνο, μεγαλομανή ημίθεο-αιτία του κακού, μαζί με τον οποίο θα προσπαθήσει να αντιστρέψει την κατάρα δίνοντας τέλος στα βάσανα του λαού της.

Υποδηλώνοντας έμμεσα την επιστροφή του πίσω στις παραδοσιακές ρίζες του δισδιάστατου και ζωγραφισμένου στο χέρι animation της κερδοφόρου εταιρίας, η οποία παρεμπιπτόντως φαίνεται να κερδίζει μεγαλύτερη αφηγηματική στιβαρότητα ύστερα από την σύζευξή της με την Pixar, το οπτικά πανέμορφο οικογενειακό μιούζικαλ με το ισχυρά ρομαντικοποιημένο αλλά πάντα πιασάρικο σάουντρακ, αποδεικνύει για ακόμη μια φορά ότι πάνω απ’ όλα  σέβεται τις συμβάσεις που το έχουν γιγαντώσει μέσα στα χρόνια. Παρότι σε στιγμές μοιάζει να σαρκάζεται ελαφρά πάνω στην ίδια του τη φόρμα, δεν χωράει αμφιβολία ότι η ατίθαση και πιο γήινων διαστάσεων Βαϊάνα (voice acting της πρωτοεμφανιζόμενης Χαβανέζας ηθοποιού Auli’i Cravalho) είναι με κάθε επισημότητα η νέα πριγκίπισσα και ταυτόχρονα νέο εμπορικό προϊόν της Ντίσνεϊ. Εξάλλου, όπως νευρικά συμπεραίνει ο πελώριος (όμοιος με Νεοζηλανδό παίκτη του ράγκμπι) συμπρωταγωνιστής της που ακούει στο όνομα Μάουι και στον οποίο δανείζει αποδοτικά τη φωνή του πρώην παλαιστής με καταγωγή από τη Σαμόα Ντουέιν Τζόνσον: “φοράς φόρεμα και έχεις για σύντροφο ένα ζώο. Είσαι πριγκίπισσα!”. Ο ρόλος του, κυμαινόμενος από την προστατευτική πατρική φιγούρα στον αντιπαθητικά φαντασμένο συγκάτοικο, αν και βρίθει από κλισέ (η σιλουέτα του μάλιστα κατηγορήθηκε ανοιχτά από πολλούς ως κακό φυλετικό στερεότυπο) αποδεικνύεται ευχάριστα υποβοηθητικός, με ατραξιόν να αποτελεί το απίστευτα “κινητικό” τατουάζ του τεράστιου κορμιού του, το οποίο σε άπταιστη παντομίμα φανερώνει τα τρυφερά, αλλά βαθιά πληγωμένα του συναισθήματα.

Το μεγάλο ταξίδι προς την αυτοπραγμάτωση, σχεδιασμένο με εξαιρετική λεπτομέρεια και οπτική μεγαλοπρέπεια, η οποία καθρεφτίζεται κυρίως στο ψηφιακά πιο ανάγλυφο υγρό στοιχείο που έχει κατασκευαστεί ποτέ για καρτούν, εμφανίζεται τελικά αποτελεσματικά διασκεδαστικό, ικανοποιώντας απόλυτα τους μικρούς του θεατές και αφήνοντας στους μεγαλύτερους μια γλυκιά (ψευδ)αίσθηση νοσταλγίας για τότε που νόμιζες ότι όλα είναι πιθανά. Ότι έφτανε μόνο η θέληση για να μπορέσεις να μετακινήσεις βουνά, ή ακόμη καλύτερα, να κάνεις τα βουνά να ανθίσουν. Κρατώντας το ευχάριστα ευπρόσδεκτο και φρέσκο πολιτιστικό υπόβαθρο του φιλμ, αλλά απορρίπτοντας την όχι και τόσο φρέσκια ιστορία και αφήγηση (ιδίως αν αναλογιστείς την έκπληξη του ‘Ζωούπολη’, που ανάμειξε αυθεντική διασκέδαση με μικρά μαθήματα φυλετικής πολιτικής) καταλήγεις ότι το ‘Βαϊάνα’ -το οποίο στην Αμερική προβάλλεται ως ‘Μοάνα’- είναι ένα φιλμ που χωρίζει στα δύο τη διαφορά του ανάμεσα στη μυθολογία και την εμπορευσιμότητα, εντοπίζοντας στα οικεία του μοτίβα και το τετριμμένο του νόημα, την πρώτη επαφή ενός εξερευνητή με το πεπρωμένο του. Ίσως αυτό (και με μεγάλη δόση καλοπροαίρετου συλλογισμού) να είναι και το υπόρρητο, συμβολικό μήνυμα του φιλμ, προς όλους εκείνους που για χίλιους δυο λόγους ξεριζώνονται, ψάχνοντας νέους τόπους και νέα καταφύγια, προσπαθώντας ταυτόχρονα να κατευνάσουν τους μανιασμένους θεούς του πολέμου και της καταστροφής που εξοργιστήκαν απέναντί τους, χωρίς τελικά κάνεις να ξέρει γιατί.

2,5/5 Αστέρια

 

 

 

 

Πάνος Αχτσιόγλου

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here