ΤΤP-ΙSDS: Η συμφωνία που καθιστά κράτη- κοινωνίες ομήρους των πολυεθνικών

Ένα από τα σημεία κλειδιά της TPP που διέρρευσε στο κοινό μέσω της WikiLeaks και δημοσιεύτηκε σαν κύριο άρθρο στις New York Times, επιβεβαίωσε ότι το περιεχόμενο  της επίμαχης συμφωνίας είναι ιδιαιτέρως καταστροφικό όπως φοβούνταν πολλοί από όσους εναντιώθηκαν σ’ αυτήν.

Έτσι εξηγείται άλλωστε το γεγονός ότι παρόλο που η κυβέρνηση Ομπάμα και οι άλλες κυβερνήσεις των 11 χωρών ήθελαν αυτή τη συμφωνία, κρατούσαν επτασφράγιστο μυστικό το περιεχόμενό της μέχρι τη στιγμή που η συμφωνία αρχίσει ουσιαστικά να εφαρμόζεται. 

Σύμφωνα με όσα διέρρευσαν, το κεφάλαιο της συμφωνίας ΤΤΡ που τιτλοφορείται «Επένδυση»(Investment), περιέχει σαφείς όρους και ρήτρες που διέπουν τον Μηχανισμό Επίλυσης Διαφορών ανάμεσα στους Επενδυτές και τα Κράτη (Investor-State Dispute Settlement-ISDS). Σύμφωνα με το WikiLeaks αυτές οι ρήτρες δίνουν τη δυνατότητα στις εταιρίες να μηνύουν ολόκληρα κράτη σε περίπτωση που κάποιος νόμος ή πολιτική προκαλεί απώλειες στην εταιρία σε σχέση με τα «αναμενόμενα μελλοντικά τους κέρδη».

Η αθέμιτη προστασία των …μελλοντικών κερδών

Αυτό το κομμάτι από μόνο του αποτελεί  μια πολύ επικίνδυνη τροπή  καθώς εταιρείες και επενδυτές θα έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητούν νόμους, κανονισμούς, κυβερνητικές ενέργειες και αποφάσεις ομοσπονδιακών, τοπικών και πολιτειακών δικαστηρίων, έχοντας ως πρόφαση και αιτιολογία όχι μόνο το ότι έχουν υποστεί ζημιά ή έχουν χάσει ένα μέρος της περιουσίας τους, αλλά και τον ισχυρισμό ότι δεν έχουν τα «αναμενόμενα μελλοντικά κέρδη»!

Αξίζει να σημειωθεί ότι δικαίωμα προσφυγής έχουν μόνο οι ξένες εταιρείες σε βάρος κυβερνήσεων και όχι το αντίστροφο, οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές για τα κράτη και δεν υπάρχει έφεση!

Αντιθέτως, οποιαδήποτε διάταξη έχει να κάνει με την άσκηση δικαιωμάτων των εργαζομένων στις χώρες εντός της TPP,  επαφίεται στις κυβερνήσεις των κρατών. Ούτε οι εργαζόμενοι ούτε τα συνδικάτα μπορούν να επιβάλλουν τις διατάξεις των εργασιακών δικαιωμάτων από μόνοι τους ακόμη και εάν προσφύγουν σε εθνικά δικαστήρια!

no-to-isds

Οι παραπάνω ισχυρισμοί αποδείχτηκαν περίτρανα στα πρώτα τρία χρόνια που άρχισε να εφαρμόζεται το Labor Action Plan-LAP(μια συμφωνία για τα εργατικά δικαιώματα με τις ΗΠΑ) στην Κολομβία. Εκεί, 73 συνδικαλιστές δολοφονήθηκαν γιατί προσπαθούσαν να οργανώσουν τους εργάτες. Αυτοί ήταν άνθρωποι που πέθαναν στην προσπάθειά τους να ασκήσουν τα νόμιμα δικαιώματα τους και να μιλήσουν με μια συλλογική φωνή. Δυστυχώς, μια συμφωνία τέτοιου είδους όπως οι LAP απέτυχε πλήρως στο να επιλύσει αυτή την αδικία.

Οι δολοφονίες των συνδικαλιστών αποτέλεσαν καταστροφή για τα ανθρώπινα δικαιώματα και επηρέασαν επί τα χείρω τα εργασιακά δικαιώματα και τις απολαβές των εργαζομένων. 

Σε αντίθεση με τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν τα συνδικάτα για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους, οι διατάξεις της συμφωνίας αυτής μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα από τις πολυεθνικές εταιρείες προκειμένου να προκαλέσουν τα κράτη-μέλη της TPP να προβούν σε συγκεκριμένες ρυθμιστικές ενέργειες σε διάφορους τομείς δραστηριοτήτων.  

Επιπλέον, άκρως ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα δικαστήρια που θα εκδικάζουν τέτοιες υποθέσεις θα αποτελούνται από δικηγόρους του ιδιωτικού τομέα (πχ εταιρείων). Αυτοί οι δικηγόροι θα μοιράζουν τα καθήκοντά τους ανάμεσα στο να υπηρετούν στα δικαστήρια και να εκπροσωπούν τις εταιρείες που φέρνουν τέτοιες υποθέσεις στα δικαστήρια. Πρόκειται για σύγκρουση συμφερόντων, καθώς οι δικηγόροι που θα υπηρετούν στα δικαστήρια θα έχουν τεράστια κίνητρα να αγορεύουν υπέρ των πολυεθνικών, εάν θέλουν να συνεχίσουν να αναλαμβάνουν επικερδείς δουλειές από τις εταιρείες.

Εν κατακλείδι, στην περίπτωση που οι εταιρείες δεν έχουν βγάλει το αναμενόμενο κέρδος λόγω κάποιου κανονισμού ή νόμου που εφαρμόζει η κυβέρνηση, το ISDS τις επιτρέπει να παρακάμψουν τα εθνικά δικαστήρια και να πάνε την υπόθεση σε διεθνή εταιρικά δικαστήρια. Αντιθέτως,  όταν συνδικαλιστές και εργάτες δολοφονούνται, δεν έχουν πουθενά δικαιοδοσία να προσφύγουν.

Όπως γράφουν και οι New York Times, το ISDS έχει ως στόχο την προστασία των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών και όχι την προώθηση και την ενίσχυση της ελεύθερης αγοράς και του ανταγωνισμού που ωφελεί τελικά τους καταναλωτές.

Η εφαρμογή της ρήτρας ISDS

Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα που αποτυπώνουν τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει μια εταιρεία μέσω του ISDS. Η σουηδική ενεργειακή εταιρεία Vattenfall ζήτησε από το γερμανικό δημόσιο 5 δισ ευρώ (μέσω της ρήτρας ISDS που περιλαμβάνεται στην Ενεργειακή Χάρτα) επειδή η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα.

Η Philip Morris η οποία δεν είχε φυσικά κάποιο συμβόλαιο που να ορίζει τις καπνιστικές συνήθειες των Αυστραλών, προσέφυγε κατά της κυβέρνησης της Αυστραλίας για τα πακέτα τσιγάρων.

Ενώ η Veolia, που όπως είναι λογικό δεν είχε επίσης κανένα συμβόλαιο που να επιβάλλει ότι οι Αιγύπτιοι θα συνεχίσουν να πληρώνονται πολύ χαμηλούς μισθούς, προσέφυγε εναντίον της κυβέρνησης της Αιγύπτου για την αύξηση του κατώτατου μισθού.

Η «Trans-Pacific Partnership» (TPP) μαζί με την «Transatlantic Trade and Investment Partnership» (TTIP) και την «Trade in Services Agreement» (TISA) σχηματίζουν ένα πλαίσιο συμφωνιών με επίκεντρο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ευτυχώς η TTIP και η TISA στις οποίες συμμετέχει η ΕΕ και μαζί με αυτές η Ελλάδα, δεν έχουν υπογραφεί ακόμα, γεγονός που επιτρέπει ακόμη στους πολίτες να αντισταθούν για όσο ακόμα μπορούνε.

Περισσότερα για την TPP και την TTIP εδώ.

Βοήθεια μετάφρασης από τις πηγές: Χρυσάνθη Παρτσανάκη

Πηγές: Huffington Post, New York Times

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here