Τουρκικές φρεγάτες στο Αιγαίο – Πότε είναι σε διεθνή υδατα – Η διαμάχη για την υφαλοκρηπίδα

Στο πλαίσιο της προκλητικής στάσης που τηρεί απο καιρό η Τουρκία σε ό,τι αφορά στο Αιγαίο αλλά και στην Κύπρο, έστειλε και φρεγάτα να παρακολουθεί ελληνική άσκηση στο κεντρικό Αιγαίο. Ομως αν και προεβλήθη ότι «στον Καφηρέα πλέουν τουρκικά πολεμικά”, το τουρκικό σκάφος έπλεε σε διεθνή ύδατα -χωρίς αυτό βεβαια να σημαίνει ότι δεν ήταν προκλητική αυτή καθαυτή η παρουσία του

Στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του Καφηρέα, στα ανατολικά της Εύβοιας, έπλεε επί περίπου  δύο ώρες η τουρκική φρεγάτα «Barbaros», παρακολουθώντας ουσιαστικά την  άσκηση «Αστραπή» στην οποία συμμετείχαν ελληνικές φρεγάτες.

Με την ολοκλήρωση της ναυτικής άσκησης οι φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού επέστρεφαν στο ναύσταθμο Σαλαμίνας. Η τουρκική φρεγάτα «Barbaros» η οποία παρακολουθούσε τις δραστηριότητες των γυμνασίων ακολουθούσε από απόσταση τις ελληνικές φρεγάτες και έτσι έφταση στον Κάβο Ντόρο ή Καφηρέα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι την ώρα που το τουρκικό πολεμικό πλοίο προσέγγιζε το ακρωτήριο Καφηρέας, στην περιοχή βρισκόταν και το αμερικανικό αντιτορπιλικό «USS Ross» που είχε ρότα βορειοανατολική.

Κοντά στην τουρκική φρεγάτα «Barbaros» βρισκόταν  η ελληνική φρεγάτα «Θεμιστοκλής”

ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΩΡΙΚΑ ΥΔΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ

 

Τα διεθνή ύδατα στο Αιγαίο απεικονίζονται με πολύ ανοικτό γαλάζιο και  με  λιγο πιο σκουρο γαλάζιο

Αν ίσχυαν τα 12 μίλια, τότε αυτομάτως τα διεθνή ύδατα θα περιορίζονταν στο ανοιχτό γαλάζιο και οι «απέναντι” έχουν την ένσταση ότι σε αυτή την περίπτωση κλείνει όλο το Αιγαίο για εκείνους. Η Ελλάδα παρότι νομικά μπορεί θεωρητικά να τα επεκτείνει, νερώνει το κρασί της και μένει στα 6 μίλια, ζητώντας διακριτικά να επεκταθεί στα 10.

 

Τα  ελληνικά χωρικά ύδατα στα 6 μίλια (το σημερινό καθεστώς)

Το θέμα είναι ότι  η Τουρκια έχει ορίσει ως  casus belli την τυχόν επέκταση των ελληνικών χωρικών δυάτων στα 12 Ναυτικά Μίλια παρότι είναι δικαίωμα μας  από το Διεθνές Δίκαιο.

Το 1982, συγκεκριμένα,  ψηφίστηκε η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία ομως δεν έχει αποδεχτεί η Τουρκία. Σύμφωνα με αυτήν οριοθετούνταν τα χωρικά ύδατα στα 12 Ναυτικά Μίλια από την κοντινότερη ξηρά. Μετά την υπερψήφιση της σύμβασης από τη διεθνή κοινότητα, η Τουρκία δήλωσε πως θεωρεί αιτία πολέμου την εν λόγω επέκταση αν την υιοθετούσε η Ελλάδα.

Το 2002 η Τουρκία δεσμεύτηκε προς την Ευρωπα>ϊκή Ένωση για μη επίθεση εναντίον της Ελλάδας, δέσμευση που δεν έχει δοθεί και στην Ελλάδα, προκαλώντας σύγχυση στις σχέσεις Τουρκίας – Ελλάδας

Η ελληνοτουρκική διαφορά για την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο μεταξύ των δύο όμορων χωρών. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η υφαλοκρηπίδα πρέπει να οριοθετηθεί με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει ότι τα νησιά του Αιγαίου δεν έχουν δικαίωμα υφαλοκρηπίδας και ότι η εγγύτητα των ελληνικών νησιών στα τουρκικά παράλια αποτελεί «ειδική περίσταση» που δικαιολογεί απόκλιση από την αρχή της μέσης γραμμής.

Η διαμάχη εντάθηκε το 1973 όταν ο επικεφαλής της χουντας Γιώργος Παπαδόπουλος έκανε ανακοινώσεις για κοιτάσματα πετρελαίου στο Αιγαίο και για την εξόρυξή τους. Η τουρκική κυβέρνηση παραχώρησε άδεια διεξαγωγής ερευνών για πετρέλαιο σε υποθαλάσσιες περιοχές στα δυτικά ελληνικών νησιού του ανατολικού Αιγαίου. Το 1974 και το 1976  τουρκικό ωκεανογραφικό σκάφος πραγματοποίησε έρευνες στο Αιγαίο. Η Ελλάδα αντέδρασε, θεώρησε τη διαμάχη νομική και προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο. Το ζήτημα περιπλέκεται από το γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει κυρώσει ούτε τη Διεθνή Συνθήκη για την Υφαλοκρηπίδα του 1958 ούτε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, οι οποίες ορίζουν την υφαλοκρηπίδα και τους τρόπους οριοθέτησής της. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης πάντως έχει δεχτεί ότι τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους στην υφαλοκρηπίδα αποτελούν διεθνές εθιμικό δίκαιο και τα άρθρα 1-3 της Συνθήκης του 1958 ισχύουν για όλα τα κράτη, ανεξάρτητα από το αν την έχουν κυρώσει.

Η ΘΕΣΗ του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ

Η έναρξη της διαφοράς σχετικά με την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας τοποθετείται χρονικά στον Νοέμβριο του 1973, όταν η τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίων χορήγησε άδειες για διεξαγωγή ερευνών επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας δυτικά των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Έκτοτε, οι επανειλημμένες τουρκικές απόπειρες παραβίασης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας επί της υφαλοκρηπίδας της έχουν αποτελέσει σοβαρότατο σημείο τριβής στις διμερείς σχέσεις, φέρνοντας τις δύο χώρες ακόμα και στο χείλος ένοπλης σύγκρουσης (1974, 1976, 1987).

Το 1976, η Ελλάδα έφερε το θέμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, λόγω της σοβαρότητάς του, και παράλληλα προσέφυγε μονομερώς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η Τουρκία δεν την ακολούθησε, επικαλούμενη τη μη αναγνώριση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου από αυτήν. Το Δικαστήριο δεν υπεισήλθε στην ουσία του ζητήματος για τυπικούς λόγους, λόγω έλλειψης αρμοδιότητας.

Οι δύο χώρες άρχισαν διαπραγματεύσεις για το θέμα της υφαλοκρηπίδας τον Νοέμβριο του 1976, συνυπογράφοντας το γνωστό ως Πρακτικό της Βέρνης, το οποίο έθετε το πλαίσιο του διαλόγου. Ο διάλογος, όμως, τερματίσθηκε άπρακτος το 1981, λόγω των συνεχών παλινδρομήσεων και της αδιάλλακτης στάσης της Τουρκίας, οπότε εξέπνευσε παράλληλα και το Πρακτικό της Βέρνης, το οποίο αφορούσε τις συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις και επομένως η ισχύς και η διάρκειά του τελούσαν σε άμεση συνάρτηση με εκείνες.

Τον Μάρτιο του 2002, στο πλαίσιο της διαδικασίας της ελληνο-τουρκικής προσέγγισης που εγκαινιάσθηκε το 1999, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε μια διαδικασία εμπιστευτικών Διερευνητικών Επαφών, οι οποίες συνεχίζονται μέχρι σήμερα, με σκοπό να διερευνηθεί εάν και κατά πόσον υπάρχει κοινό έδαφος και συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την έναρξη διαπραγματεύσεων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να καταλήξουν σε συμφωνία για την υφαλοκρηπίδα.

Σε περίπτωση που διαφανεί ότι δεν καθίσταται δυνατή η εξεύρεση κοινού εδάφους εντός εύλογου χρόνου, η πάγια θέση της Ελλάδας, η οποία συνάδει απολύτως με το διεθνές δίκαιο και έχει τεθεί και ως κριτήριο στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, είναι η παραπομπή του ζητήματος στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, προκειμένου να μη διαιωνισθεί η διαφορά. Δεδομένου, όμως, ότι η Τουρκία δεν έχει αναγνωρίσει τη γενική υποχρεωτική δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, απαιτείται ειδική συμφωνία (συνυποσχετικό) που θα αποτελέσει τη νομική βάση για τη δικαιοδοσία του ΔΔΧ.

Οι θέσεις της Ελλάδας επί της ουσίας του ζητήματος της υφαλοκρηπίδας και των ορίων αυτής, βασίζονται στις προβλέψεις του ισχύοντος δικαίου της θαλάσσης, συμβατικού και εθιμικού και είναι οι εξής:
•    Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει κυριαρχικά δικαιώματα του παρακτίου κράτους επί της υφαλοκρηπίδας, το εύρος της οποίας είναι τουλάχιστον 200 ν.μ., εφόσον το επιτρέπει η απόσταση μεταξύ των αντικειμένων ακτών. Τα δικαιώματα αυτά του παρακτίου κράτους υφίστανται ipso facto  και ab initio. Η Ελλάδα κύρωσε την ως άνω Σύμβαση με τον Ν. 2321/1995, που βάσει του Συντάγματος υπερισχύει κάθε αντίθετης διάταξης νόμου, αλλά και ως νεώτερος νόμος κατισχύει του παλαιότερου.
•    Σύμφωνα με το άρθρο 121 (2) της Σύμβασης Δικαίου της Θάλασσας, όλα τα νησιά δικαιούνται αιγιαλίτιδας ζώνης, συνορεύουσας ζώνης, αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας.  Οι ζώνες αυτές καθορίζονται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις της Σύμβασης, όπως αυτές εφαρμόζονται στις ηπειρωτικές περιοχές.  Ο γενικός αυτός κανόνας αποτελεί και εθιμικό δίκαιο, δεσμεύει, δηλαδή, και τα κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα στη Σύμβαση.  Κατ’ εφαρμογή του κανόνα αυτού, όλα τα ελληνικά νησιά, σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας, έχουν υφαλοκρηπίδα.
•    Στο πλαίσιο αυτό, ζήτημα οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας τίθεται μόνον μεταξύ των αντικείμενων ακτών των ελληνικών νησιών που βρίσκονται απέναντι από την Τουρκία και των τουρκικών ακτών.
•    Ως προς τη μέθοδο οριοθέτησης, πάγια θέση της χώρας μας αποτελεί ότι η οριοθέτηση όλων των θαλασσίων ζωνών, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας, θα πρέπει να γίνει με βάση την αρχής της ίσης απόστασης/μέσης γραμμής.

Συναφώς σημειώνεται ότι , σύμφωνα με το άρθρο 156 του Ν 4001/2011 (ΦΕΚ Α΄ 179 – «για τη λειτουργία Ενεργειακών Αγορών Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου, για Έρευνα, Παραγωγή και δίκτυα μεταφοράς Υδρογονανθράκων και άλλες ρυθμίσεις»), ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη, το εξωτερικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας είναι η μέση γραμμή μεταξύ των ελληνικών ακτών και των ακτών που είναι παρακείμενες ή αντικείμενες σε αυτές.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here