Του Ευτύχη Φυτράκη *

Η εξαγγελία του Κ.Μητσοτάκη για την κατάργηση του μισού υπουργείου Δικαιοσύνης και ανάθεση του σωφρονιστικού έργου στην αστυνομία είναι εξαιρετικά σημαντική και, ταυτόχρονα, αποκαλυπτική. Εντάσσεται στο συνολικότερο δόγμα «Νόμος και Τάξη», που ακο­λουθεί παραδοσιακά η δεξιά παράταξη, και τώρα υιοθετεί με αρκετές δόσεις νεοφιλελευθερισμού. Αποκαλύπτεται, ταυτόχρονα, το ακραία τιμωρητικό, και διεθνώς αποτυχημένο, «σύγχρονο» σωφρονιστικό σχέδιο της Νέας Δημοκρατίας.

Η μονομερής αύξηση της καταστολής με βάση το δόγμα «Νόμος και Τάξη» είχε εφαρμοστεί στο παρελθόν από χώρες που ασπάζονται τον νεοφιλελευθερισμό, όπως η Μ. Βρετανία και οι ΗΠΑ και έχει αποτύχει. Το δόγμα αυτό όμως πλέον υποχωρεί και δίνει τη θέση του σε πιο μετριοπαθείς θέσεις. Γιατί; Γιατί η εφαρμογή των πολιτικών μηδενικής ανοχής οδήγησε σε ακραία φαινόμενα κατάχρησης εξουσίας από την αστυνομία, σε καταπάτηση των δικαιωμάτων ιδίως των αδύναμων κοινωνικών ομάδων, χωρίς μείωση της εγκληματικότητας, ιδίως της σοβαρής. Και στη χώρα μας η ακραία τιμωρητικότητα δεν έλυσε κανένα πρόβλημα τις προηγούμενες δεκαετίες (ιδίως επί κυβερνήσεων Ν.Δ.).

Ευρύτερα, η ρητορεία της ασφάλειας δημιουργεί καθησυχασμό στους πολίτες, αλλά δεν απαντά στην καταπολέμηση του οργανωμένου (οικονομικού) εγκλήματος, της διαφθοράς, των εγκλημάτων των επιχειρήσεων κ.λπ. Επιπλέον, πατάει ανέξοδα πάνω στον φόβο και την ανασφάλεια των πολιτών. Συνήθως πατάει πάνω στην παραποίηση των δεδομένων ή τις ανακρίβειες (π.χ. αύξηση των εγκλημάτων βίας), ενώ τελευταία καταλήγει και σε χονδροειδή ψεύδη (βλ. αποφυλάκιση «τρομοκρατών» με βραχιολάκι). Εδώ ανήκει και η ισχυρή προπαγάνδα για την αύξηση της εγκληματικότητας στη χώρα μας, παρότι αυτή τα τελευταία χρόνια είχε μείωση, ενώ σε σχέση με τη λοιπή Ευρώπη είναι σημαντικά χαμηλότερη.

Καθ’ όλη την κυβερνητική θητεία ΣΥΡΙΖΑ, αναπτύχθηκε μια ακολουθία από μυθεύματα και μια εκστρατεία τρόμου με κορυφαίες πτυχές τον νόμο 4322/2015 (ν. Παρασκευόπουλου), τη βία στις φυλακές, τη μεταχείριση των τρομοκρατών και, εσχάτως, τον νέο Ποινικό Κώδικα. Η εκστρατεία αυτή κατέληξε σ’ αυτό που στόχευε απ’ την αρχή: την όξυνση της ποινικής καταστολής με την πρόταση αφαίρεσης των φυλακών από την ευθύνη του υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τη μεταφορά τους στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Το ζήτημα δεν είναι, προφανώς, οργανωτικό ή τεχνικό, όπως επιχειρείται να εμφανιστεί· είναι βαθιά πολιτικό και ιδεολογικό. Ας θέσουμε λοιπόν εξαρχής το ερώτημα: Είναι οι φυλακές ζήτημα δικαιοσύνης ή καταστολής;

Η εκτέλεση των ποινικών αποφάσεων των δικαστικών οργάνων αποτελεί μέρος της απονομής της δικαιοσύνης. Γι’ αυτό, ακριβώς, και υπάγεται στο υπουργείο Δικαιοσύνης. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία, Αυστρία κ.ά.). Προφανώς σε μια πολιτική που βλέπει τις φυλακές μόνο υπό το πρίσμα της ασφάλειας, δεν έχουν θέση το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης, η προετοιμασία της επανένταξης κ.λπ. Μια τέτοια μονομέρεια, όμως, είναι αντίθετη με την κοινή ευρωπαϊκή αντίληψη για τη στέρηση της ελευθερίας αλλά και τις δεσμεύσεις της χώρας μας ως μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η πολιτική της κυβέρνησης από το 2015 συνδύαζε περισσότερες ανάγκες: ασφάλεια, ανθρωπισμό, επανένταξη. Γι’ αυτό δημιουργήθηκαν σχολεία, προγράμματα κατάρτισης, απασχόλησης και αθλητισμού, έγινε άνοιγμα στην κοινωνία, ενισχύθηκε η επικοινωνία των κρατουμένων κ.λπ. Ολα αυτά βέβαια σε μια πολιτική σκέτης ασφάλειας θα αντικατασταθούν από οπλοπολυβόλα και τανκς. Αυτά προωθεί η εξαγγελία της Ν.Δ.: έναν χώρο φυλακής «εκτός δικαίου», υπό το πνεύμα του επιχειρείν και της στρατιωτικής έκτακτης ανάγκης! Γι’ αυτό δεν θα αποτελέσει έκπληξη αύριο μια πρόταση μεταβίβασης των φυλακών σε ιδιωτικές εταιρείες security ή στον στρατό!

Συνοψίζοντας: Τα κράτη με ισορροπημένη σωφρονιστική πολιτική είναι αυτά που δεν πλειοδοτούν σε τιμωρητικότητα και δεν διολισθαίνουν στον ποινικό λαϊκισμό. Η σταθερή πολιτική της Ν.Δ. για χτίσιμο νέων φυλακών και η δέσμευση για 20.000 θέσεις κράτησης με ΣΔΙΤ δεν οδηγεί παρά σε μια απέραντη σωφρονιστική επιχείρηση.

Ο νέος Ποινικός Κώδικας δίνει, αντίθετα, μια ισορροπημένη και μετριοπαθή απάντηση στο ζήτημα της τιμωρίας απέναντι στο έγκλημα, ακολουθώντας τα επιτυχημένα μοντέλα που έχουν εφαρμοστεί σε χώρες της Ευρώπης. Προϋποτίθεται, βέβαια, ότι η ποινή της φυλάκισης, όπως σε κάθε σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, πρέπει να γίνεται με όρους δικαιοσύνης και κράτους δικαίου. Γι’ αυτό η πρόταση για αστυνομική φυλακή, δηλαδή «φυλακή-στρατόπεδο» τύπου Γκουαντάναμο, ακολουθεί μια λογική τρομολαγνείας και ηθικού πανικού, αλλά ταυτόχρονα είναι πρόταση εξαχρείωσης και αναχρονισμού.

* γ.γ. Αντεγκληματικής Πολιτικής

Aπό Εφημερίδα των Συντακτών

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here