Το Πλατύφτερο γεράκι (Ηarris Hawk – Parabuteo uninctus) και άλλα…

Το υπέροχο αυτό γεράκι ζει στην Λατινική Αμερική και είναι το μόνο γεράκι που ζει κατά κοπάδια τηρώντας μια ιεραρχία, όχι μόνο στο κυνήγι, αλλά και στην προστασία της περιοχής των νεοσσών. Είναι μεθοδικό και έχει τρομερή ταχύτητα εκκίνησης. Μόνον ελεύθερο στην Φύση μπορεί να ζήσει. Το μέγεθός του μπορεί να φτάσει (για τα θηλυκά μόνο που είναι πιο εύσωμα) σε άνοιγμα φτερών 1- 1.20μ και βάρος μέχρι και 1.200γρ. Ανήκει στο γένος Ιέραξ (Falco).

Συνήθως το ψηλότερο γεράκι της ιεραρχίας, που μπορεί να είναι είτε θηλυκό είτε αρσενικό, κατά την θήρα έχει πάρει θέση στο πιο υπερυψωμένο και διακριτό σημείο της περιοχής- θάμνος, κάκτος ή βράχος- δίνοντας, ως παρατηρητής, με την επιβολή της παρουσίας του, το έναυσμα ώστε να αναγκαστεί το θήραμα να εγκαταλείψει την κρυψώνα του.

Μεταξύ τους υπάρχει δικαιοσύνη και ισότητα, ασφαλώς και κατά το μοίρασμα της τροφής.

Τα γεράκια περιλαμβάνουν μερικούς από τους καλύτερους θηρευτές, και, σίγουρα, τους ταχύτερους. Ο Πετρίτης (Falco peregrines), που απαντάται και στον ελλαδικό χώρο σε 18 υποείδη, θεωρείται από τους ερευνητές, ως ο ταχύτερος ζωντανός οργανισμός στον πλανήτη μας. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις τους, ο Πετρίτης, μπορεί να καλύψει απόσταση 390 χιλιομέτρων σε μια μόνον ώρα. Αυτό κατά τις κάθετες εφορμήσεις του. Όσο πλησιάζει το έδαφος η εκπληκτική αυτή ταχύτητα μειώνεται. Εξάλλου και ο λαός μας, στις αφηγήσεις του, το επαληθεύει.

Ο Πετρίτης υπήρξε το παλαιότερο γεράκι στην ιεαρακοθηρία με αναφορές στην χρησιμοποίησή του από τους νομάδες της Κ.Ασίας εδώ και 3.000 χρόνια. Στην Ελλάδα, στην ύπαιθρο ιδίως, ήταν γνωστός ως Ταξιδογέρακας, Σπυζίας, Φάλκονας· στην Κύπρο καλείται και Τζάνος. Η διάρκεια ζωής του κυμαίνεται αναλόγως: υπολογίζεται γύρω στα 25 έως 35 χρόνια. Η όρασή τους, σημειωτέον, είναι οξύτατη· για την ακρίβεια είναι 2,5 φορές μεγαλύτερη του ανθρώπου εξ ου και κυνηγά εποπτεύοντας τον χώρο από μεγάλο ύψος. Η πλειονότητα των θηραμάτων του είναι μικρά ή μεγάλα πτηνά όλων των ειδών.

Σε πολλούς αμφορείς, και άλλα θαυμάσια έργα της αρχαιότητας, εικονίζονται θεοί καθισμένοι σε θρόνους με την συντροφιά γερακιών.

Στην Αίγυπτο, ο θεός Hor (γιος του Όσιρι κα της Ίσιδος) Ώρος, όπως επονομάστηκε από τους Έλληνες, ήταν ηλιακός θεός της αιγυπτιακής μυθολογίας και ταυτιζόταν με τον Απόλλωνα. Απεικονίζονταν δε ως γεράκι ή ως άνθρωπος με κεφαλή γερακιού· επειδή μάλιστα το μεγαλοπρεπές αυτό πλάσμα επιδίδεται σε ταχύτατες και πολύ μακρινές πτήσεις και βλέπει πολύ μακριά, το όνομα του Ώρου ερμηνεύεται και ως μακρινός.

Το γεράκι στα αιγυπτιακά ιερογλυφικά είναι αυτό που συμβολίζει την ψυχή. Κατά την ελληνική μυθολογία θεωρούνταν και ένα από τα Ιερά ζώα του Απόλλωνα.

Στην ινδιάνικη αστρολογία το κοκκινούρικο γεράκι έχει γεννηθεί κάτω από την επίδραση του φεγγαριού των Ανθισμένων Δέντρων που είναι το πρώτο της άνοιξης και της ευλογημένης κατεύθυνσης της Ανατολής όπου κατοικεί το πνεύμα της Αναγέννησης.

Τον πρώτο καιρό των πεταγμάτων τους έχουν μακρύτερο φτέρωμα για να εξυπηρετούνται οι ανάγκες μιας καλής και ακίνδυνης πτήσης. Με αυτό τον εξοπλισμό προικίζονται με τις βασικές δεξιότητες για τις ουράνιες διαδρομές τους, ώστε στην ενηλικίωση να γίνουν οι εξαίρετοι κυνηγοί που γνωρίζουμε όλοι. Πετούν ψηλά για να έχουν πλήρη εποπτεία και επίβλεψη, ανεβαίνοντας εκεί όπου όλα είναι καθαρότερα και φωτεινότερα, όπως συμβαίνει στις απλωσιές του ουρανού. Είναι ημερόβια.

Για τα γεράκια της ελληνικής υπαίθρου (απαντούν 12 είδη) θα μιλήσουμε σύντομα καθώς στην μυθολογία μας είναι αξιοσέβαστα και στον λαϊκό πολιτισμό μας είναι παρόντα σε όλα τα σημαντικά γεγονότα. Μύθοι, τραγούδια γι’ αυτά έχουν διατηρηθεί με στοργή· ακόμα μπορεί να ακούσει κανείς τραγούδια αφιερωμένα σ’ αυτά στα πανηγύρια.

Όπως π.χ. το παρακάτω, το γνωστό «Μαύρο Γεράκι», καθιστικό της Δράμας. Τραγουδιέται με συνοδεία γκάϊντας ή τσαμπούνας (άσκαυλος). Κάποτε θα το ακούσετε και με τουμπελέκι (στάμνα) ή νταούλι:

         Μαύρο γεράκι μαύρο μου πουλί

         Εσύ που πετάς γεράκι μου ψηλά

         Εσύ που πετάς γεράκι μου ψηλά

         Μήπως είδες την αγάπη μου

         Μήπως είδες την αγάπη μου

         Ψες αργά είδα την αγάπη σου

         Ψες αργά είδα την αγάπη σου

         Στην Κωνσταντινούπολη καθότανε

         Στην Κωνσταντινούπολη καθότανε

         Κίτρινα φλουριά κοπέλαμ’ μέτραγε

         Κίτρινα φλουριά κοπέλαμ’ μέτραγε

         Και για σένα τα φύλαγε

Στην Βουλγαρία, όπου το γεράκι ήταν κάποτε από τα πιο δημοφιλή σύμβολα σε γάμο:

         Βγες μητέρα του λεβέντη,

να δεις τι καλό έρχεται στο σπίτι σου

         -γεράκι έρχεται και γερακίνα φέρνει

Και το «Γεράκι» σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου και μουσική Μίκη Θεοδωράκη. Ερμηνείες 1)Μανώλης Μητσιάς 2)Γλυκερία:

         Βαριά με δέρνει το ανεμοβρόχι

         Χαρά στον που ‘χει μια φυλακή

         Για να κουρνιάσει και να ξεχάσει

         Αχ, τη ζωή του την άδικη

         Με το γεράκι θα γίνω ταίρι

         Και με τ’ αγρίμια σταυραδελφός

         Γιατί η καρδιά μου μονάχα ξέρει

         Θεριό που είναι ο άνθρωπος…

Αλλά και από τα «Δημοτικά Τραγούδια» του Νικολάου Γ. Πολίτη (Της Αγάπης):

         Διψάν οι κάμποι για νερά και τα βουνά για χιόνια

         και τα γεράκια για πουλιά, κι εγώ, βλάχα μ’, για σένα…

 

Η ελληνική ονομασία γεράκι, έχει την εξής ετυμολογία: μεσν. γεράκων, μτγν. ιεράκιον – υποκ. του αρχαίου ιέραξ, ϊρηξ, που πιθανόν συνδέεται με το ρήμα (Ε) ίεμαι, εξορμώ, ρίχνομαι.

Σημ.: Καθώς τελείωνα σήμερα το κείμενό μου, το αφιερωμένο στο γεράκι, τον επόπτη των οδών των οριζόντων, έφθασε στα χέρια μου μια εφημερίδα από την ιδιαίτερη πατρίδα μου, ο «Λακωνικός Τύπος» (έκδ. 16ης Μαϊου) που εκδίδεται καθημερινώς στην Σπάρτη. «Η Πλαγάρα, ο θηλυκός μαυροπετρίτης, έφτασε στα Αντικύθηρα» διάβασα. «Με αυτόν τον ενθουσιώδη τρόπο τα μέλη της Ορνιθολογικής Εταιρείας ανακοίνωσαν την επιτυχημένη άφιξη ενός αγαπημένου θηλυκού Μαυροπετρίτη από την Μαδαγασκάρη, στην νησιωτική Ελλάδα. Το γεράκι είχε σημανθεί με δορυφορικό πομπό στα Αντικύθηρα τον Σεπτέμβριο του 2016. Έκτοτε παρακολουθείται και καταγράφονται τα χιλιάδες χιλιόμετρα που διανύει από την αφρικανική Ήπειρο, μέχρι το Αιγαίο. Για άλλη μια χρονιά, ο αγαπημένος μας θηλυκός Μαυροπετρίτης ολοκλήρωσε το μεταναστευτικό του ταξίδι και έφτασε στο νησί όπου θα φωλιάσει μετά από διαδρομή 28 ημερών από τη Μαδαγασκάρη…» επισημαίνεται, ανάμεσα σε άλλα. Τυχαίο; Πάντως αισθάνθηκα σαν να έκανε χρωματιστούς, τρυφερούς κύκλους γύρω μου το υπέροχο αυτό πουλί.

Ελένη Σαραντίτη

Μέλος της Ε.Ο.Ε.

Πηγές: Πανελλαδική Λέσχη Ιερακάριδων, Αμανατίδης Κώστας, Τρίκαλα Ημαθίας

               Κέντρο Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ανατολικής Μακεδονίας

               https:/ el. wikipedia

Print Friendly, PDF & Email

6 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Τι ωραίες συστάσεις για τα πλάσματα αυτά του μεγαλείου… Ιερότητα, ομορφιά, τραγούδια… Κάθε φορά που τα συναντώ Ελένη μου με καθηλώνουν, είναι θεϊκά. Τ’ αγαπώ πολύ. Σε χιλιοευχαριστούμε καλή μου για όσα μας θύμισες και για τα πιο πολλά μας έμαθες…

  2. Από εμένα είναι οι ευχαριστίες, Φωτεινούλα μου! Που με κάνεις και αγαλλιάζω όταν διαπιστώνω- πάντοτε δηλαδή- την ξεχωριστή αγάπη σου για τα πλάσματα αυτά της ζωής μας, της ψυχής μας, της πατρίδας μας της γης. Να είμαστε καλά να αγαπάμε. Για σένα, για μένα, για όλους όσους έχουν την καρδιά ανοιχτή στις ομορφιές και τις καλοσύνες που μας δόθηκαν, τα ανασύρω και τα γράφω ενώ μέσα μου ανάβουν φώτα. Ευχαριστίες στέλνω ακόμη και στον Γιώργο Κιούση, καθώς και στην εφημερίδα που μας προσφέρουν την χαρά να μιλάμε για τα ιερά και τα σεπτά του κόσμου αυτού.
    Καλό βράδυ, καλή Κυριακή, αγαπημένη φίλη

  3. Σ`ευχαριστούμε, αγαπημένη μας Ελένη και γι` αυτό το κείμενό σου. Μάθαμε τόσα, θυμηθήκαμε, νιώσαμε! Γραμμένο με βαθιά γνώση,τρυφερότητα, αγάπη και διαλεγμένες λέξεις που κινητοποιούν. Ναι, όπως μας μας τα λες: σαν να έκανε χρωματιστούς, τρυφερούς κύκλους γύρω μας το υπέροχο αυτό πουλί.

  4. Χριστίνα μου, σε ευχαριστώ πάντα. Πολύ. Και για πολλά όμορφα, όπως π.χ. για το καινούργιο βιβλίο σου που περιέχει -ως συνήθως- στις σελίδες του χαρούμενα και ονειροπόλα παιδιά. Που τα ορίζει η φαντασία και η αθωότητα. Άξια να ‘σαι να γράφεις ωραία και, ακόμη, να τιμάς τα θαυμαστά πλάσματα, όπου τα βρίσκεις. Φαντάζεσαι την ζωή χωρίς αυτά; Χωρίς κελαηδισμούς και πετάγματα, συνέχεια και συνέπεια; Εκείνος που προνόησε για όλα αυτά, μας σκέφθηκε και εμάς, θεατές αλλά και συνοδοιπόρους και συνταξιδιώτες τους. Σου εύχομαι μια καλή ειρηνική, φωτεινή εβδομάδα…

  5. Γεια σου Ελένη με τα αξιαγάπητα φτερωτά του κόσμου!
    Τα γεράκια αυτά της Λατινικής Αμερικής ζουν και στην Ομιχλιασμένη Κορυφή – Pico da Neblina- στα 1470 μ. το πιο ψηλό βουνό της Αμαζονίας. Τα λένε Falcao Real εκεί, και τη μόνη συνύπαρξη που ανέχονται, είναι με τις Άρπυιες του Αμαζονίου, τις αρπαχτικές λευκές κουκουβάγιες, με τις οποίες μάχονται μέχρι εσχάτων για τα θηράματα. Άραγε πώς θα είναι το κρώξιμό τους;
    Τα σπάνια πανέμορφα πουλιά, όπως τόσο ωραία χαρακτήρισες, τα αιχμαλωτίζουν με δόλο, και τα εξάγουν σε κουτιά που αερίζονται, αδιαφορώντας για τους νόμους που απαγορεύουν το εμπόριο εξωτικών πουλιών.
    Πολλά είδα κι άκουσα ψάχνοντας τον Κρυστάλλινο Αετό, για τα αθώα πουλιά που ομορφαίνουν τη ζωή μας. Ευτυχώς έχουμε κι εμείς γεράκια στον Παρνασσό. Να είσαι πάντα καλά να μας χαρίζεις τέτοια κείμενα.
    Ευχές για καλό καλοκαίρι, κι ας έρθει όποτε θέλει…

  6. Αθηνά μου, καλημέρα, καλή εβδομάδα
    Σε ευχαριστώ για τις ωραίες πληροφορίες και τις, φυσικά, καλόδεχτες και από εμένα και από όσους μας κάνουν την τιμή να μας διαβάζουν. Έχεις πάντα τόσα πολλά να θυμάσαι και να αφηγείσαι για την δεύτερη πατρίδα σου. Και στα βιβλία σου και στις συντροφιές. Τι πλούτος!!! Να είσαι καλά να αγαπάς και να σε αγαπούμε.
    Πού θα πάει- θα ΄ρθει και το καλοκαίρι. Και θα ‘ναι ολόλαμπρο. Και η θάλασσα θα σπαρταρά καλώντας μας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here