Το είναι και το δέον στις σχέσεις μας με το ΔΝΤ

 

 

ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΠΕΡΙΠΡΟΦΗΤΕΙΩΝ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ… ΑΠΟ «ΔΙΑΡΡΟΕΣ»ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΟΡΑ – ΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΟ ΔΕΟΝ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΔΙΕΘΝΕΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

Του Ιωάννη Χ. Βούλγαρη, Ομότιμου Καθηγητή Νομικής ΔΠΘ (ivoulga@law.duth.gr)

Βούιξε ο Κόσμος όλος και όχι μόνο η Ελλάδα, με όσα φαίνεται (κατά τα Wikileaks) ότι είπε τουψηλόβαθμο στέλεχος του ΔΝΤ κ. Π. Τόμσεν στη συνάδελφό του στο Ταμείο αυτό κα Ντ. Βελκουλέσκου, η οποία τον αντικατέστησε στα πλαίσια της «τρόϊκας» (σήμερα «κουαρτέτου»), το όργανο που εξετάζει και αξιολογεί την πρόοδο των κυβερνητικών μέτρων που εφαρμόζουν τα όσα συμφωνήθηκαν στο Μνημόνιο το οποίο υπόγραψε η Ελλάδα μαζί με την τελευταία Δανειακή Σύμβαση. Στην τελευταία αυτή Σύμβαση, ελάχιστη πλέον, αν όχι μηδενική συμμετοχή έχει το ΔΝΤ, το οποίο παραμένει ως τεχνικός σύμβουλος των κυρίως δανειστών, Ευρωπαίων εταίρων μας, αλλά και της Ελλάδας, επειδή ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός θεσμός, ο «Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας» (EMS) δεν έχει αποκτήσει ακόμη επαρκή τεχνογνωσία για να χειριστεί το πρόγραμμα κατ’ αποκλειστικότητα, όπως και θα έπρεπε.

Εκείνο που έγινε πιο έντονο από αυτές της διαρροές στα Wikileaks, ανεξάρτητα του πως, από ποιους και γιατί βγήκαν αυτές τώρα, ήταν κάτι για το οποίο λίγο-πολύ ο κόσμος διερωτιόταν ήδη, δηλαδή γιατί η όλη διαδικασία με το Ελληνικό χρέος και τα επανειλημμένα προγράμματα για την αντιμετώπιση της σχετικής οικονομικής κρίσης δεν είχαν θετικά αποτελέσματα, αλλά αντίθετα οδηγούσαν σε επιβάρυνση της κατάστασης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρωζώνη γενικότερα, της οποίας απειλείται έτσι η συνοχή και κινδυνεύει να αποτελέσει την αρχή του τέλους της. Βεβαίως, δεν υπάρχουναποδείξεις ότι κάτι τέτοιο γινόταν ηθελημένα, όμως η συγκυρία των καταστάσεων δημιουργούσε πολλά σχετικά ερωτηματικά,ιδίως αν συνδυαστεί με το γεγονός του ξαφνικού ξεσπάσματος της προσφυγικής κρίσης στην Ευρώπη, από την οποία πλήττεται κυρίως οικονομικά η Ελλάδα, ο αδύνατος κρίκος της Ευρωζώνης, αλλά και το ενδεχόμενο ενός προσεχούς Brexit(αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγ. Βρετανίας κα Βορ. Ιρλανδίας από την ΕΕ). Ο συνδυασμός όλων των παραπάνω μπορεί να μην μεθοδεύτηκε από κάποιον, σίγουρα πάντως όχι από το ΔΝΤ, και να είναι απλώς τυχαίος, όμως ουσιαστικά οδηγεί σε δυσμενή για την Ελλάδα και την Ευρωζώνη αποτελέσματα, τα οποίαείναι εμφανή κατά τρόπο αδιαμφισβήτητο.

Έτσι, όλα τα παραπάνω θα έπρεπε, αν όχι να οδηγούσαν σε κάποια χαλάρωση των δύσκολων και σκληρών μέτρων που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα με τα Μνημόνια που συνόδευαν τις Δανειακές Συμβάσεις και ιδίως το τελευταίο, κάτι που φαίνεται ότι συμμερίζονται πλέον έστω και μερικά οι Ευρωπαίοι εταίροιμας στην πλειοψηφία τους και μάλιστα τα ιστορικά μέλη της ΕΚ/ΕΕ, τουλάχιστον να μην αποτελούσαν αιτία για να επιβληθούν και πρόσθετα μέτρα και διαδικασίες που δεν είχαν προβλεφτεί και δημιουργούν ακόμη περισσότερους κινδύνους, τόσο για την Ελλάδα, όσο και για την Ευρωζώνη. Το τελευταίο όμως δεν ακολουθήθηκε και από το ΔΝΤ, το οποίο, όχι μόνο μαζί με τον Γερμανό Υπουργό Οικονομικών (για ένα διάστημα μόνο) επέμειναν στο σλόγκαν it’stheimplementationstupid! (=είναι η εφαρμογή ανόητε), αλλά ζήτησε και πρόσθετα μέτρα (φορολογικά και περικοπές μισθών και συντάξεων), πέραν των όσων έχουν συμφωνηθεί, για ν’ αντιμετωπιστεί το δημοσιονομικό κενό που είχε ανακύψει ή μάλλον θα ανέκυπτε μελλοντικά, κατ’ αυτούς, με βάση τα στοιχεία που προκύπτουν από τις νέες παραπάνω συνθήκες.

Δεν πρόκειται να αποδεχτούμε καμία σχετική θεωρία συνομωσίας, όμως δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε ότι μια τέτοια θέση και απαίτηση εκ μέρους του ΔΝΤ είναι παράλογη και κοντόφθαλμη και συνάμα μάλλον επιζήμια, αλλά και αστήρικτη και αθεμελίωτη  ουσιαστικά. Και εξηγούμαστε πιο συγκεκριμένα.Παράλογη και κοντόφθαλμηγιατί, έστω σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των εκπροσώπων του ΔΝΤ περί πρόσθετου δημοσιονομικού κενού στην εφαρμογή του Ελληνικού προγράμματος, αυτό δεν οφείλεται σε κακούς χειρισμούςτης Ελληνικής Κυβέρνησης αλλά σε έκτακτες και απρόβλεπτες καταστάσεις που ανέκυψαν διεθνώς και με άλλους υπεύθυνους, το δε κενό αυτό ίσως θα προκύψει στο μέλλον και γι’ αυτό προς το παρόν η Ελληνική Οικονομία δεν πρέπει να επιβαρυνθεί με άλλα πρόσθετα μέτρα που θα επιδείνωναν την κατάστασή της, ώστε να μπορέσει σύντομα να ανακάμψει και να ακυρώσει ή αναπληρώσει το όποιο κενό προβλεπόταν για το μέλλον. Για την ταυτότητα του λόγου, η απαίτηση αυτήείναι παράλληλα και επιζήμια για την Ελληνική Οικονομία και κατ’ επέκτασηγια την Ευρωζώνη, αφούόλα τα προτεινόμενα νέα μέτρα είναι, κατά γενική ομολογία και Ευρωπαίων εταίρων μας αλλά και από τη μέχρι σήμερα σχετική κακή εμπειρία μας,αντιαναπτυξιακά, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα ή και μεσοπρόθεσμα: έτσι, στη ζημιά που προκαλούν στην Ελληνική Οικονομία, αλλά και στους Έλληνες πολίτες οι πρόσφατες καταστάσεις, για τις οποίες άλλοι ευθύνονται, θα προστεθούν και άλλα βάρη που θα προκαλέσουν πρόσθετες ζημίες (πρόσθετη ύφεση και μεγαλύτερη ανεργία), έστω και βραχυπρόθεσμα, που όμως ο συνδυασμός και των δύο θα είναι ικανός να διαλύσει πλήρως την Ελληνική Οικονομία και να ξεφτίσει την Ευρωζώνη. Γι’ αυτό και οι Ευρωπαίοι εταίροι μας, ιδίως τα ιστορικά μέλη της ΕΚ/ΕΕ, αυτά που ενδιαφέρονται ουσιαστικά κι όχι ευκαιριακά για την Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση, δέχονται (του κ. Β. Σώυμπλε μη εξαιρουμένου πλέον) ότι η εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας μπορεί να δεχτεί ορισμένες παρεκκλίσεις προκειμένου και μέχρι να αντιμετωπιστεί η παρούσα έκτακτη κατάσταση με το προσφυγικό. Επίσης, αφού οι Ευρωπαίοι εταίροι μας, οι κύριοι δανειστές και ενδιαφερόμενοιόχι μόνο ως δανειστές (αλλά κυρίως ως μέλη της Ευρωζώνης),δεν θεωρούν αναγκαίο να ληφθούν τέτοια μέτρα, η σχετική απαίτηση του ΔΝΤ φαίνεται αστήρικτη και αθεμελίωτη και δείχνει μάλλον ιδεολογικό δογματισμό, αν όχι και πείσμα.

Ίσως στο σημείο αυτό θα έπρεπε να επισημανθεί, έστω και σχηματικά αλλά κατανοητά,ποιος είναι γενικά ο ρόλος του ΔΝΤ. Το Ταμείο αυτό συστάθηκε το 1944/45 με τη Διάσκεψη του BrettonWoodsαπό τα 44 τότε κράτη (συμμετείχε και η Ελλάδα) που αποφάσισαν την ίδρυση του ΟΗΕ. Το Ταμείο αυτό (του οποίου τα κράτη μέλη ανέρχονται σήμερα σε 148) δημιουργήθηκε ως ένα είδος διεθνούς ασφαλιστικού οργανισμού των κρατών μελών  του έναντι κινδύνων που μπορεί να προκύψουν γι’ αυτά και την οικονομία τους από νομισματικές κρίσεις που προκαλούνται από απότομες και έντονες μεταβολές στην ισοτιμία των νομισμάτων και βλάπτουν το διεθνές εμπόριο και τις συναλλαγές. Έτσι, με κεφάλαιο, που δημιουργείται κυρίως από τις εισφορές των κρατών μελών του (ανάλογα και με το ΑΕΠ τους), αναλαμβάνει την υποχρέωση να καλύψει «νομισματικά», δηλαδή να καλύψει μέρος του κενού που δημιουργείται στα αποθεματικά και τις υποχρεώσεις του ισοζυγίου εξωτερικών πληρωμών του κράτους αυτού, ώστε να αποκατασταθεί η εύρυθμη λειτουργία της Οικονομίας του τόσο στο εσωτερικό όσο και κυρίως στο εξωτερικό. Η κάλυψη του κενού αυτού γίνεται με τη μορφή δανείου, το οποίο αναλαμβάνει να αποπληρώσει το κράτος, αλλά και ταυτόχρονα με την παροχή τεχνικών συμβουλών από τις υπηρεσίες του Ταμείου προς το κράτος, για την σχετική αναδιάρθρωση της λειτουργίας της οικονομίας του ώστε να εξέλθει οριστικά από την κρίση. Η σύμβαση που καταρτίζεται με το Ταμείο είναι αποτέλεσμα της ασφαλιστικής κάλυψης του κράτους μέλους με τη συμμετοχή του στο Ταμείο και την εισφορά στο κεφάλαιό του, η δε ασφαλιστική παροχή του Ταμείου είναι το δάνειο που παρέχεται με τη δανειακή σύμβαση, αλλά και παράλληλα με την παροχή εκ μέρους του των καταλλήλων οδηγιών για το πώς θα μπορέσει να ξεπεράσει την κρίση και όχι για το πως θα χρησιμοποιήσει το ποσό του δανείου. Το Ταμείο δεν παρέχει αναπτυξιακά δάνεια, τα οποία παρέχει ένας άλλος διεθνής θεσμός η Παγκόσμια Τράπεζα (ΠΤ), που ιδρύθηκε την ίδια εποχή και από την ίδια Διάσκεψη με το ΔΝΤ. Αυτά δείχνουν, ότι περισσότερο από δανειστήςτο ΔΝΤ είναι ασφαλιστής και τεχνικός σύμβουλος των κρατών μελών του και, στην συγκεκριμένη περίπτωση που θα χρειαστεί να παρέμβει, είναιεντολοδόχος (agent) που πρέπει να συνεργάζεται με τον εντολέα του, έναντι του οποίου όχι μόνο είναι υπόλογος (accountable), όπως λέει και το καταστατικό του, αλλά ενδεχόμενα και υπεύθυνος (liable / responsible) για ενδεχόμενες ζημίες που θα προκληθούν στο κράτος (εντολοδόχο του) από ορισμένες παραλείψεις και ενέργειές του, από τα όργανα και υπαλλήλους του κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους (προστηθέντες). Αυτά δεν ισχύουν μόνο στο ελληνικό (εσωτερικό) δίκαιο, αλλά αποτελούν γενικές αρχές των περισσοτέρων δικαίων και ιδίως εκείνων των κρατών μελών του Ταμείου και ως τέτοιες εφαρμόζονται και στους διεθνείς Οργανισμούς, όπως το Ταμείο. Αυτό γίνεται εντονότερο μετά την ίδρυση του αντίστοιχου μηχανισμού της ΕΕ του «Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας» και τη διατήρηση της συμμετοχής του ΔΝΤ κυρίως ως τεχνικού συμβούλου από την ΕΕ (και την Ελλάδα). Δηλαδή, ο ρόλος του Ταμείου ως εντολοδόχου (accountableagent) γίνεται πλέον πιο έντονος.

Συνεπώς, τα στελέχη του ΔΝΤ δεν  πρέπει να θεωρούν ότι κάνουν δωρεά στην Ελλάδα και ως δωρητές επιβάλλουν ασυζητητί τους  όποιους όρους, ιδίως όταν δεν τους έχει αποδεχτεί  και ο «δωρεοδόχος». Πρέπει να συνεργάζονται με τους εκπροσώπους των κρατών, συγκεκριμένα με τηνΕλληνική Κυβέρνηση και να μην απειλούν με οικονομική ασφυξία την χώρα, όταν δεν επιβάλλεται αυτό που νομίζουν και πρεσβεύουν. Κάνουν λάθος, νομικό, ηθικό, αλλά και οικονομικό, αν νομίζουν ότι διαθέτουν την εξ αποκαλύψεως αλήθεια, ώστε να μπορούν να την επιβάλουν χωρίς να ακουστεί και η άλλη πλευρά.

Ορθώς η Γενική Διευθύντρια του Ταμείου, κα Κρ. Λαγκάρντ  ζητεί να προστατευτεί η ιδιωτικότητα  (privacy) των συνομιλιών μεταξύ των στελεχών του Ταμείου, η παραβίαση της οποίας σίγουρα δεν έγινε από την Ελλάδα (όσο κι αν επιχειρούν κάποιοι να τη συνδέσουν με αυτή, με κούφια μάλλον επιχειρήματα χρήσεως κάποιων γραμμάτων του αλφαβήτου), αφού από πουθενάδεν φαίνεται ότι ή συζήτηση που οι διαρροές παρουσιάζουν έγινε στην Ελλάδα και όχι κάπου αλλού, ίσως ακόμη και στο ίδιο το μέγαρο του ΔΝΤ. Μήπως, όμως, παράλληλα θα έπρεπε να συνιστούσε και στα στελέχη τουΤαμείου μια πιο ήπια και συνεργάσιμη συμπεριφορά απέναντι στην Ελληνική Κυβέρνηση, ώστε να μη δίνεται πρόσχημα σε κακόπιστους να κάνουν κακόβουλες διαρροές, που δυστυχώς κινδυνεύουν να  γίνουν πιστευτές από πολλούς με βάση αυτή τη μάλλον σκληρή για τις παρούσες συνθήκες καιάκαμπτη στάση των στελεχών αυτών του Ταμείου και την κατάσταση που δημιουργείται;Θέλουμε να πιστεύουμε ότι μάλλον θα το κάνει, έστω και όχι εμφανώς και δημόσια, και περιμένουμε να το δούμε στη πράξη με μια πιο εποικοδομητική συμμετοχή του ΔΝΤ στις συζητήσεις για την αξιολόγηση που γίνονται τώρα, για να κλείσει γρήγορα αυτή, χωρίς πρόσθετες παράλογες απαιτήσεις, ώστε να μπορέσει να πάρει και πάλι μπρος η Ελληνική Οικονομία, να μη κινδυνεύσει περισσότερο η Ευρωζώνη και το προσεχές δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, για την παραμονή του ή όχι στην ΕΕ, να διεξαχθεί με πλήρη ηρεμία και ανεξάρτητα των όποιων συσχετισμών θα ήθελαν μερικοί να το συνδέσουν. Νομίζουμε ότι αυτά είναι αρκετά προς το παρόν, ώστε να έχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here