Θωμάς Τσαλαπάτης: «Όλα είναι ρευστά όταν η μνήμη είναι ρευστή. Οι σχέσεις, οι αναμνήσεις, η ταυτότητα»

Της ΕΙΡΗΝΗΣ ΛΙΤΙΝΑ

«Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια»: κοινωνικά, υπαρξιακά, πολιτικά, ακόμα και λεκτικά ρήγματα από το ενιαίο σύνολο αντανακλώνται εμμονικά στην θεατρική παράσταση, μέχρι ο θεατής να το εμπεδώσει. Τίποτα δεν είναι όπως το ζούμε ή το σκεφτόμαστε. Χώρος, χρόνος, μνήμη, λέξεις… Η επιλεκτική μνήμη συνοδεύεται από αφόρητο ψυχικό αλλά και ιστορικό πόνο.

Ο ποιητικός – θεατρικός λόγος του Θωμά Τσαλαπάτη στο «Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια» ερεθίζει τον θεατή να συνδυάσει στην σωστή σειρά πολλά κομμάτια ενός πάζλ, του πάζλ της σημερινής παγκόσμιας ζοφερής πραγματικότητας: μια πραγματικότητα που συμπυκνώνεται, αραιώνει και διασπάται ταυτόχρονα από κενά. Κενά μνήμης, κενά ζωής, κενά αυτοδιάθεσης, τοποθέτησης, στίγματος και ύπαρξης – ατομικής ή και πολιτικής – εν τέλει μέσα στον χώρο και τον χρόνο. Ολοκληρωτισμός, πόνος ψυχής που γίνεται σωματικός, η τυραννία του  ‘’είναι’’ ή καλύτερα της έλλειψής του στο σύνολο, ως ενότητα.

Δύο γυναίκες με τους παράλληλους μονολόγους τους, που ταυτίζεται η διήγησή τους επακριβώς, καθώς η θεατρική παράσταση εξελίσσεται, μεταφέρουν στον θεατή όλη την αγωνία, όταν ακριβώς οι ίδιοι οι θεατές νοιώθουν την αρπακτικότητα της εποχής, την στέρηση της ψυχής μας της ίδιας, την περικοπή στην προσωπικότητα και στην αλήθεια μας. Και η ίδια πάντα αναμονή / εμμονή: το προσάραγμα του προσώπου που μας λείπει, την αποκατάσταση της αμνησίας ή της ανάμνησης σε μνήμη, σε παρόν.

Κεντρική θέση κατέχει ο συμβολισμός και ταυτόχρονα η αποκωδικοποίηση των μηχανισμών του μιλιταρισμού / ολοκληρωτισμού, με ολοζώντανα δείγματα / δήγματα στο σώμα της θεατρικής παράστασης. Όπου και εδώ ερμηνεύονται και σπάνε οι κώδικες της μιλιταριστικής πραγματικότητας μέσω του θεατρικού λόγου.

Μιλήσαμε για την Pres Publica με τον ποιητή και θεατρικό συγγραφέα του «Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια» Θωμά Τσαλαπάτη.

  • Θωμά, η παράσταση είναι χωροχρονικά ασαφής, εκτός από κάποιες διάσπαρτες αναφορές. Τί εξυπηρετεί;
  • Η επιλογή του χρόνου έχει να κάνει με την υποκειμενικότητά του. Ο χρόνος με τον οποίο ερχόμαστε σε επαφή στο συγκεκριμένο έργο είναι ο χρόνος της ανάμνησης των προσώπων και όχι ο χρόνος των γεγονότων. Γι αυτό τον λόγο ο χρόνος συστέλλεται και διαστέλλεται με βάση τα συναισθήματα των ηρώων. Ο χρόνος και η μορφή του είναι το κεντρικό διακύβευμα του έργου.

 

  • «Οι λέξεις δεν με αφήνουνε να θυμηθώ»: μια επαναλαμβανόμενη φράση.

 

  • Η φράση αυτή βρίσκεται στο κέντρο του έργου. Η σχέση της γλώσσας ως εργαλείου αντίληψης, καταγραφής και αποκωδικοποίησης του κόσμου και της μνήμης. Πιστεύω πως η τραγωδία του ανθρώπου προκύπτει από το γεγονός πως η γλώσσα αποτελεί το μόνο μέσο που έχει ο άνθρωπος ώστε να αντιληφθεί τον κόσμο και πως το μέσο αυτό έχει πολύ συγκεκριμένα όρια που τελικά δεν του επιτρέπουν να απαντήσει τις σημαντικές ερωτήσεις, τα καίρια υπαρξιακά ζητήματα. Στο «Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια» έχουμε μια μετατόπιση αυτού του προβληματισμού στη σφαίρα του προβληματισμού και της μνήμης.
  • Οι σχέσεις; Είναι περαστικές, όταν δεν έχουμε μνήμη;
  • Όλα είναι ρευστά όταν η μνήμη είναι ρευστή. Οι σχέσεις, οι αναμνήσεις, η ταυτότητα. Τα γεγονότα και οι δεσμοί που μας συγκροτούν αποκτούν μια σχετικότητα, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να διαχωρίσουμε τα όρια ανάμεσα στο ρευστό και το βέβαιο. Ο κόσμος, όπως τον ζήσαμε, γίνεται ένα ενδεχόμενο ανάμεσα σε άλλα ενδεχόμενα. Και ο άνθρωπος μια υπόθεση εξίσου ρευστή.
  • Το μιλιταριστικό καθεστώς τοποθετείται σχεδόν στο κέντρο της αφήγησης. Πως επιλέγεται σε ένα έργο, στο οποίο η απώλεια μνήμης είναι το θεματικό του κέντρο;
  • Το έργο εξετάζει τις διάφορες πτυχές της μνήμης. Μία από αυτές είναι και η διαχείρισή της για πολιτικούς λόγους. Η ιστορία, το συλλογικό παρελθόν, ορίζουν το παρόν μιας κοινότητας (πόλης, έθνους κτλ). Η διαχείριση αυτού του συλλογικού παρελθόντος είναι μια πράξη άσκησης εξουσίας, ένα τρόπος διαμόρφωσης του παρόντος. Αν κάποιος ελέγξει το παρελθόν, αν κάποιος καταφέρει να του δώσει χαρακτηριστικά με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά και αντιλήψεις, ορίζει τα χαρακτηριστικά και τις αντιλήψεις με τις οποία το σύνολο θα αντιλαμβάνεται το παρόν του. Το ατομικό και το συλλογικό στο σημείο αυτό λειτουργούν ταυτόχρονα.

«Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια» συνιστά μια μορφή ποιητικού – θεατρικού λόγου που υψώνεται και επαναστατεί στην κενότητα, το σπάραγμα, κομμάτιασμα της ολότητας του ανθρώπου: με μαλλιά, αίμα, μνήμη, ανάμνηση, προσδοκία, φωνή, λέξεις, σκέψη.  Ιδεολογικά προσανατολισμένος ο καυστικός λόγος του Θωμά Τσαλαπάτη, καταγράφει με ποιητικά ‘’κλικ’’ την αναπόφευκτη ιστορία της ανθρώπινης ετεροκατεύθυνσης στις πιο μικρές ή τις πιο μεγάλες στιγμές της.

Η Μόνικα Βίτι δεν θυμάται πια.

Γιατί να θυμηθεί; Προς τι να θυμηθεί;

Αφθονία απαντήσεων κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21.15 στο Θέατρο 104, Ευμολπιδών 41. Τηλ. 210 3455020.

Ο Θωμάς Τσαλαπάτης ανήκει στους σύγχρονους Έλληνες ποιητές. Είναι επίσης θεατρικός συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας – εφημερίδες «Εποχή», «Εφημερίδα των Συντακτών». Σπούδασε στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών. Το 2007 έγραψε και συν-σκηνοθέτησε το θεατρικό έργο «Όλα τα ρολόγια της πόλης ή ο γέρος και η φωτοτυπία». Από το 2009 έως το 2013 ασχολήθηκε με τη Stand Up Comedy, ανεβάζοντας παραστάσεις όπως «Ο Μαρκήσιος Ντε Σαντ για παιδιά» και «Αυνανισμός και μισαλλοδοξία: μια ιστορία έρωτα και Stand Up», σε συναυλιακούς χώρους, θέατρα, μπαρ, φεστιβάλ, καταλήψεις, κλπ. Το πρώτο του βιβλίο ποίησης, «Το ξημέρωμα είναι σφαγή Κύριε Κρακ» (Εκάτη, 2011), βραβεύτηκε με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα. Η συλλογή «Άλμπα» (Εκάτη, 2015), εκδόθηκε το 2017 στη Γαλλία σε μετάφραση της Nicole Chaperon (δίγλωσση έκδοση, Editions Desmos – Le Lien), διασκευάστηκε για το θέατρο και παραστάθηκε στο Ίδρυμα Μ. Κακογιάννης. Το 2017 εξέδωσε τα θεατρικά κείμενα «Πνιγμός/Ανκόρ» (εκδ. Μωβ Σκίουρος), μια παραγγελία του Θ. Τερζόπουλου για το Θέατρο Άττις. Από τις εκδόσεις Εκάτη κυκλοφορεί ένα βιβλίο ποιημάτων του W.B. Yeats που μετέφρασε από τα αγγλικά μαζί με τον Μιχάλη Παπαντωνόπουλο.
Τον Μάιο του 2018 κέρδισε το πρώτο βραβείο στην κατηγορία της ποίησης του Premio InediTO – Colline di Torino για την ανέκδοτη ποιητική ενότητα «Περιστατικά» Circostanze σε μετάφραση στα Ιταλικά της Viviana Sebastio.
Το καλοκαίρι του 2017 η ποίησή του συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο «Το θέατρο στην ποίηση», με ανθολόγηση και εισαγωγή της Ασημίνας Ξηρογιάννη. Ποιήματά του ενέχονται σε δύο ανθολογίες ελληνόφωνης ποίησης μεταφρασμένης στα αγγλικά με κύριο θεματικό άξονα την κρίση, με πιο πρόσφατη την ανθολογία «Austerity Measures: The New Greek Poetry», σε επιμέλεια της Karen Van Dyck από τις εκδόσεις Penguin.

Το σύνολο των κειμένων του περιλαμβάνονται στο ιστολόγιο «Groucho Marxism» (http://tsalapatis.blogspot.com).

 

Ειρήνη Λίτινα.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here