Θανάσης Δρίτσας: Το σχολείο του μέλλοντος

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Η κυρίαρχη κοσμοθεωρία του σχολείου δυστυχώς εξακολουθεί να βασίζεται στο βικτωριανό σχολείο το οποίο στόχευε στο να παράγει κυρίως στρατιώτες, υπαλλήλους και υποτελείς του αποικιοκρατικού συστήματος. Το σχολείο επίσης δεν εξυπηρέτησε ποτέ τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών, της οικογένειας και της κοινωνίας. Στην εποχή μου υπήρχε μεγαλύτερη πειθαρχία στην τάξη και υποταγή στο δάσκαλο και τον καθηγητή, υπήρχε χάσμα μέγα μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητών, ο μαθητής δεν μπορούσε να απαιτήσει ή να διαφωνήσει, ο δάσκαλος έπρεπε να επιβληθεί ως αυθεντία. Και η κοινωνία έδειχνε απόλυτη εμπιστοσύνη στον δάσκαλο με ανάμεικτα αισθήματα μεταξύ φόβου και σεβασμού. Σήμερα είναι πολύ μικρότερη η απόσταση δάσκαλου-μαθητή και η σχέση έχει γίνει περισσότερο αμφίδρομη, ο μαθητής εισακούγεται περισσότερο και από την οικογένεια και από το σχολείο. Όμως κινηθήκαμε αντιδραστικά προς το άλλο άκρο και υπάρχει δυσκολία να βρούμε την μέση οδό του μέτρου, ο λαικισμός και η έλλειψη ουσιαστικής αξιολόγησης μαθητών και δασκάλων οδήγησε στην παράνοια της εποχής των καταλήψεων».
Μια συζήτηση με τον Θανάση Δρίτσα Καρδιολόγο, Αναπληρωτή Διευθυντή του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, συνθέτη και συγγραφέα για το σύγχρονο σχολείο και τα επίκαιρα ζητήματα της εκπαίδευσης με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
-Ποιος είναι κατά την άποψη σας ο ιδεώδης στόχος του σχολείου;
Η δική μου άποψη είναι ότι το σχολείο πρέπει να είναι τόπος δημιουργικής χαράς, εκεί που τα παιδιά συναντούν τους συμμαθητές τους θα έπρεπε να παίρνουν χαρά ακόμη μεγαλύτερη και από το σπίτι τους. Το σχολείο δίνει περισσότερη έμφαση στον ανταγωνισμό και στη βαθμοθηρία και δεν δαπανάει χρόνο στο να προάγει μη τυπικές δεξιότητες. Δίνει έμφαση πχ σε γλωσσικές ή μαθηματικές επιδόσεις και όχι στην ελεύθερη σκέψη ή τις καλλιτεχνικές ή ακόμη και στις τεχνικές δεξιότητες του μαθητή. Το σύγχρονο σχολείο -εννοώ κυρίως το ελληνικό δημόσιο σχολείο-δεν προάγει την έννοια της ομαδικότητας και της συνεργασίας. Τα παιδιά σήμερα βαριούνται αφόρητα και δεν εμπνέονται καθόλου από το σχολείο, με ελάχιστες εξαιρέσεις πάντα κατά σχολείο και κατά εκπαιδευτικό, ιδιαίτερα έντονο είναι αυτό στο Λύκειο. Στο Λύκειο καταστροφικός είναι ο αποκλειστικός προσανατολισμός και η αρρωστημμένη προσήλωση στο θεσμό των πανελληνίων εξετάσεων, αυτό μετατρέπει τους μαθητές σε χρησιμοθηρικά όντα με μονομερή πρακτικό προσανατολισμό. Έτσι καμμιά χαρά που προκύπτει από την κοινωνικοποίηση της γνώσης και την συνεργασία δεν δίνει το σχολείο σήμερα.
-Η σύγχρονη τεχνολογία αξιοποιείται σωστά από το σχολείο σήμερα;
Αξιοποιείται αλλά όχι στο βαθμό που θα μπορούσε, τα παιδιά ούτως ή άλλως είναι εξοικειωμένα με την τεχνολογία ήδη από το σπίτι τους και το σχολείο δεν τους κρύβει εκπλήξεις. Άλλωστε τα παιδιά είναι αρκετά κορεσμένα με play station, tablets, smartphones, υπολογιστές. Δεν είναι πιστεύω η ίδια η τεχνολογία που έχει σημασία όσο το τι θα κάνεις με την τεχνολογία έτσι ώστε να παρακινήσεις τους μαθητές να μετέχουν και να συνεργαστούν δημιουργικά. Η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να προάγει τις κοινωνικές δεξιότητες και την συνεργασία. Κατά την άποψη μου η εξέλιξη του σχολείου έχει μείνει καθηλωμένη στη βικτωριανή αντίληψη ενώ η επιστήμη, η τεχνολογία, η κοινωνική αντίληψη έχουν προχωρήσει απίστευτα περισσότερο.
-Πως βλέπετε εσείς σήμερα τον εκπαιδευτικό, ποιες είναι οι δεξιότητες που πρέπει να διαθέτει; 
Πολύ μεγαλύτερη αξία έχουν τα παιδαγωγικά και η γνώση της ψυχολογίας παιδιών και εφήβων παρά οι καθαρά γνωστικές δεξιότητες. Δεν είναι τόσο σημαντικό να είσαι κορυφαίος μσθηματικός ή φυσικός όσο ψυχολόγος και παιδαγωγός για να μπείς και να σταθείς σε μια τάξη. Για μένα είναι εντελώς απαράδεκτο να διορίζεσαι ως εκπαιδευτικός με μόνο προσόν την γνώση εξειδικευμένου αντικειμένου χωρίς σοβαρή εκπαίδευση στην επικοινωνία, στα παιδαγωγικά και την ψυχολογία παιδιού, έφηβου, οικογένειας. Δεν νομίζω ότι βοηθάει η μεγάλη εξιδίκευση κατά γνωστικό αντικείμενο, αυτό αυξάνει και το κόστος της δημόσιας παιδείας σημαντικά, όσο η παιδαγωγική κατάρτιση. Το σχολείο, η πρωτοβάθμια και η δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δεν είναι πανεπιστήμιο. Καλύτερα να μαθαίναμε στα παιδιά τι σημαίνει να έχεις οικογένεια, πως είναι να μοιράζεσαι τις εμπειρίες σου με τον συνάνθρωπο σου, πως να αναγνωρίζεις τα συναισθήματα σου κάθε φορά, τι σημαίνει γίνομαι πατέρας, μητέρα, μέλος οικογένειας, πόσο σημαντικό είναι να λέω και να πράττω στη ζωή μου την αλήθεια, πως να αναγνωρίζω και να σέβομαι την επιτυχία των άλλων παρά να τους μαθαίνουμε (αποκλειστικά) μαθηματικές φόρμουλες και μεθόδους επίλυσης αλγεβρικών εξισώσεων.
-Τι βελτιώσεις θα μπορούσαν να γίνουν στα σχολεία;
Αφήστε αυτό το περί βελτιώσεων διότι έχουν υποφέρει γενιές και γενιές από τάσεις βελτιώσεων των εκάστοτε υπουργών και κυβερνήσεων στη χώρα μας. Δεν υπάρχει κανένα μακροπρόθεσμο σχέδιο και η εκάστοτε κυβέρνηση από ματαιοδοξία θέλει να προκαλέσει κάποια ανεδαφική μεταβολή, παιδιά και γονείς έχουν αποτρελαθεί από την παράνοια των τακτικών μεταβολών στα ζητήματα της παιδείας. Αυτό το έχουν ζήσει και το ζουν όλες οι γενιές, το έχουν ζήσει όλοι οι έλληνες στη διάρκεια του μαθητικού τους βίου.
Επίσης το κράτος ελέγχει και ασφυκτικά επιβάλλει στους εκπαιδευτικούς κατευθυντήριες οδηγίες και διδασκαλία μέσω-συχνά χαμηλού επιπέδου και εκτός εποχής-διδακτικών βιβλίων. Ίσως η εκπαίδευση, λέω εκπαίδευση και όχι παιδεία διότι είναι πολύ διαφορετικές έννοιες, θα πρέπει να απαρνηθεί την απολυταρχία των διδακτικών βιβλίων και να δώσει μεγαλύτερες ελευθερίες στον εκπαιδευτικό και στη διδασκαλία του, με χρήση πολλαπλών πηγών και αναφορών. Ίσως αυτό να διευκολύνει και τον διάλογο και την προαγωγή της συνεργασίας μέσα στην τάξη.
Επίσης οι τόσες ώρες διδασκαλίας, 7 συνεχόμενες ώρες διδασκαλίας, απλά προετοιμάζουν τον μαθητή για τον αυριανό εργάτη-πολίτη του 8ωρου και ίσως μπορούν ή να περιοριστούν ή να αντικατασταθούν με ώρες περισσότερο δημιουργικές και περισσότερο παιχνίδι.
-Πως πιστεύετε ότι θα είναι τελικά το σχολείο του μέλλοντος;
Δεν ξέρω πως θα είναι διότι δεν γνωρίζουμε προς τα που θα κινηθούν τα πολιτικά και κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα στην Ευρώπη και τον κόσμο. Η Ευρώπη μάλλον κινδυνεύει να χάσει το ανοιχτό και ανθρωποκεντρικό της δημοκρατικό μοντέλο, μπορεί το μελλοντικό σχολείο να κάνει βήματα προς τα πίσω προς παρωχημένες και συντηρητικές μορφές εκπαίδευσης. Κάποιες σκανδιναβικές χώρες πχ η Φινλανδία δίνουν δείγματα κατά την άποψη μου ανοιχτού, δημοκρατικού σχολείου που θα προάγει πολλές δεξιότητες μέσω της συνεργασίας και της διαδραστικότητας, πιστεύω σε ένα μελλοντικό σχολείο που θα προάγει την ευγενή άμιλλα και τον υγιή ανταγωνισμό μέσα από την αποδοχή ότι όλα τα παιδιά διαθέτουν χρήσιμες δεξιότητες. Θέλω το μελλοντικό σχολείο να είναι τόπος χαράς και δημιουργικού παροξυσμού, θέλω το μελλοντικό σχολείο να μπορεί να εκπαιδεύσει τα παιδιά μας στην ευτυχία και όχι στην κακώς εννοούμενη επιτυχία.
Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here