Στο όνομα της Αφρικής

Της Γεωργίας Κακούρου Χρόνη

 

Οι ταξιδιωτικοί προορισμοί δεν επιλέγονται για τους ίδιους λόγους. Φίλοι που επισκέφτηκαν την Μπολόνια ήθελαν να ζήσουν την ατμόσφαιρα της πόλης στις εκφάνσεις που προσδιορίζουν τα τρία επίθετα που της αποδίδονται: η «χοντρή» (la grassa), αναφορά στην ελκυστική γαστρονομία της· η «μορφωμένη» (la dotta), για το πανεπιστήμιό της (η επιρροή της νομικής του σχολής συνετέλεσε στο να γενικευθεί το ρωμαϊκό δίκαιο) που μάλλον είναι το πρώτο του δυτικού κόσμου, ιδρυθέν το 1088, και εξακολουθεί να ανθεί· η κόκκινη (la rossa) για τις στέγες των σπιτιών της και τα κόκκινα τούβλα που χρησιμοποιούνται ως οικοδομικά υλικά των κτηρίων της, αν και τώρα την προσωνυμία έχει οικειοποιηθεί η Ιταλική Αριστερά που θεωρεί την πόλη προπύργιό της.

 Η Η κόκκινη πόλη

Όποιες και να είναι οι προσδοκίες από τα τρία πρόσωπα της πόλης, ή και περισσότερα που ενδέχεται ν’ ανακαλύψει ο επισκέπτης, είναι βέβαιο ότι δεν θα παρακάμψει, ούτε θα απογοητευθεί, από την επίσκεψη στον Άγιο Πετρόνιο που δεσπόζει στην Piazza Maggiore. Η τεράστια διαστάσεων, ημιτελής βασιλική, ανταποκρίνεται στα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ενός εκάστου· έλκει αρχιτέκτονες, μουσικούς, αστρονόμους, ιστορικούς (από το Γυμνάσιο μας μιλούσαν για τον Κάρολο Ε που στέφθηκε εδώ από τον πάπα Κλήμη Ζ·[1] για την Αντιμεταρρύθμιση, για τη Σύνοδο του Τριέντο που έγινε λίγο βορριότερα και διήρκεσε από το 1545-1563), ιστορικούς τέχνης, φιλότεχνους.

Η ημιτελής πρόσοψη του Αγίου Πετρονίου

 

Από τα είκοσι δύο παρεκκλήσια του Αγίου Πετρονίου εκείνο που επιμηκύνει την παραμονή του επισκέπτη είναι το παρεκκλήσι των Μάγων (Cappella Bolognini). Στις νωπογραφίες του, κι αυτή της κόλασης, με την απεικόνιση του Εωσφόρου να παγώνει το αίμα των πιστών. Ανάμεσα στους «κολασμένους» και ο προφήτης Μωάμεθ ως αλλόθρησκος.[2] Αν και δεν υπάρχει πλήρης αντιστοιχία με την περιγραφή του Δάντη, η σκηνή έτσι όπως την απέδωσε ο Giovanni da Modena (κατά τα έτη 1408 έως 1420) είναι δαντική.

Πηγή έμπνευσης αποτελεί έτσι κι αλλιώς η ίδια η πλατεία που ανοίγεται μπροστά στον μεγαλοπρεπή ναό, η Piazza Maggiore, μια από τις μεγαλύτερες και πιο παλιές πλατείες της Ιταλίας· η καρδιά της Μπολόνια από τα μεσαιωνικά χρόνια έως σήμερα· κέντρο της πολιτικής, της κοινωνικής και, έως πρόσφατα, της εμπορικής ζωής της πόλης. Πρότυπο ίσως και της πλατείας που ανοίγεται μπροστά στα ανάκτορα του βυζαντινού Μυστρά.

Τον χαρακτήρα της ζωντάνιάς της διατηρεί έως σήμερα χάρις στην παρουσία χιλιάδων φοιτητών. Η πλατεία μάρτυρας πράξεων που διεκδικούν κοινωνικοπολιτικά αιτήματα μέσω της τέχνης και της πολυάριθμης συμμετοχής εθελοντών.

Πιάτα αντιστρέφονται

Τη 13η Οκτωβρίου (16 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής[3]) επέλεξε η μη κυβερνητική οργάνωση CEFA για να παρουσιάσει στην πλατεία τη μεγαλύτερη pixel art στον κόσμο με στόχο να ενισχύσει την αγροτική ανάπτυξη των γυναικών της Μοζαμβίκης (ανεξαρτητοποιήθηκε από τους Πορτογάλους αποίκους της μόλις το 1975) που αγωνίζονται να θρέψουν και να μορφώσουν τα παιδιά τους.  

Η αποκάκυψη 

 Αποκαλύπτεται το σχέδιο του Altan

Η πλατεία στρώθηκε με δέκα χιλιάδες άδεια πιάτα· το κοινό αντέστρεψε κάποια απ’ αυτά που είχαν ήδη προκαθοριστεί και στην πλατεία σχηματίστηκε το πρόσωπο μιας Αφρικανής που κουβαλούσε γεμάτο το πιάτο στο κεφάλι της με αγαθά της γης της. Τον σχεδιασμό είχε αναλάβει ο πολυτάλαντος Ιταλός, γνωστός κυρίως ως κομίστας, Altan (γεννημένος το 1942 στο Τρεβίζο). Ο ίδιος παρών όλη την ημέρα στην πλατεία υπέγραφε αντίγραφα του έργου του έναντι του ποσού των πέντε ευρώ για την ενίσχυση μιας συλλογικής προσπάθειας, στην οποία συμμετείχαν εστιατόρια με τις γαστρονομικές τους λειχουδιές, εταιρείες τροφίμων, ωδεία της πόλης, γυναίκες από την Αφρική με τις παραδοσιακές τους ενδυμασίες· ένα πολυπολιτισμικό συνονθύλευμα που επιχειρούσε να κάνει ευκολότερες τις θύρες όταν «η χρεία τες κουρταλή».

Μια άλλη φωνή της Ιταλίας που αρθρώθηκε, εκεί μπροστά στον Άγιο Πετρόνιο, από την αγάπη στον συνάνθρωπο επιχειρώντας να καλύψει φωνές και ενέργειες που τον αντιμάχονται. «Πολλοί ’ν’ οι δρόμοι πόχει ο νους»· κι αυτόν της τέχνης συστήνει η ανάγκη.

Altan

 

[1] Τη σκηνή έχει απαθανατίσει ο Βαζάρι στο Παλάτσιο Βέκιο, στη Φλωρεντία. Ας θυμηθούμε ότι ο Κλήμης Ζ είναι ο κατά κόσμον Τζoύλιο ντι Τζουλιάνο ντε’ Μέντιτσι, νόθος γιος του Τζουλιάνο που σκοτώθηκε στη συνωμοσία των Πάτσι, και ότι τη διαπεδαγώγησή του είχε αναλάβει ο θείος του Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής.

[2] Εξαιτίας αυτής της απεικόνισης ο ναός αποτελεί στόχο των τρομοκρατών, με πρώτη εκείνη του 2002.

[3] Στις 16 Οκτωβρίου 1945 ιδρύθηκε από τον ΟΗΕ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO-World Food Day) για την καταπολέμηση του υποσιτισμού και της πείνας. Η 13 Οκτωβρίου είναι η Διεθνής Ημέρα Μείωσης Φυσικών Καταστροφών.

Print Friendly, PDF & Email

4 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Αγαπημένη μου Γεωργία έγραψα ένα σχόλιο πριν, μια απάντηση επάνω στο ωραίο και αφάνταστα ενδιαφέρον κείμενό σου για την όμορφη, ιστορική και ιδιαίτερα χαρακτηριστική, ξεχωριστή ίσως πόλη, την Μπολόνια. Σου έγραφα όλα όσα ήθελα να σου πω. Πλην κάτι πάτησα για να σώσω το κείμενο και αυτό εξαφανίστηκε στη στιγμή. Θα σου τα πω, ελπίζω, από κοντά. Θα σου πω ότι μου άρεσε η περιήγηση σου στην πιο αγαπημένη από πολλές αγαπημένες πόλεις και ακόμη, πως οι εικόνες σου γι’ αυτήν μου έφεραν αναμνήσεις γλυκές, και αισθήματα. Να, όπως ένα απόγευμα που είδα στην Κόκκινη πόλη, πολίτες ώριμους με κόκκινη ακόμη καρδιά σε μια σεμνή, επίμονη όμως διαδήλωση, γεμάτοι αναμνήσεις- ποιος ξέρει- δεν έφευγαν ούτε όταν νύχτωνε και αραίωνε ο κόσμος στην Piazza Magiore. Εκείνο που τους χαρακτήριζε ήταν η αξιοπρέπεια- μάλλον και η νοσταλγία. Αισθάνθηκα σεβασμό γι’ αυτούς. Γιατί παρ’ ότι προχωρημένης ηλικίας έλπιζαν. Ή, όπως είπα, θυμούνταν. Και, ακόμη, σου έγραφα για τις θαυμάσιες φωτογραφίες σου, πάντα θαύμαζα τις φωτογραφίες σου κι εσύ χαμήλωνες τα μάτια με συστολή. Σου έγραφα και για την ονομαστή, σε όλο τον κόσμο, έκθεση παιδικού βιβλίο την άνοιξη. Αλλά θα πούμε άλλα από κοντά. Τις ευχαριστίες μου για τη λαμπρή, αν και σύντομη ξενάγηση, το ωραίο δεν το χορταίνεις ποτέ- ούτε τους ανθρώπους, ούτε τους τόπους, ούτε τα έργα των ανθρώπων. Εύγε, Γεωργία μου. Καληνύχτα. Σε όλους σας.

  2. Τα είπε όλα η Ελένη μας, ακόμη κι αυτά που σβήστηκαν. Υπέροχη η έκπληξη και η όμορφη συνάντηση με τα λόγια και τις εικόνες από μια διαφορετική Μπολόνια, Γεωργία μου. Τι μένει ίδιο; Η αγάπη

  3. Απέραντος θαυμασμός! Δεν ήξερα όλα τούτα τα σπουδαία, και το κείμενο, καθώς και το σχόλιο της Ελένης ήταν απολύτως διαφωτιστικά!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here