Γ. Σωτηρέλης: Θεμιτό το δημοψήφισμα σε περίπτωση τελεσιγράφου των θεσμών, αφορά όμως και το ευρώ

Στις 12:00 το μεσημέρι του Σαββάτου, συγκαλείται εκτάκτως η Ολομέλεια της Βουλής προκειμένου να συζητήσει και να  αποφασίσει ή όχι την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, μετά την πρόταση της κυβέρνησης. Το δημοψήφισμα θα έχει ως  ερώτημα την αποδοχή ή απόρριψη της πρότασης των Θεσμών, όπως ανακoίνωσε με διάγγελμά του ο πρωθυπουργός.

Παρά τις απόψεις που ορισμένοι έσπευσαν να καταθέσουν περί αντισυνταγματικότητας του δημοψηφίσματος, επικαλούμενοι διάταξη του Συντάγματος που απαγορεύει να τίθεται σε δημοψήφισμα δημοσιονομικό θέα, έγκριτοι συνταγματολόγοι, όπως ο Γ. Σωτηρέλης, ξεκαθάρισαν ότι δεν τίθεται θέμα συνταγματικότητας, καθώς αυτό που απαγορεύεται από το Σύνταγμα είναι να τίθενται σε δημοψήφισμα ψηφισθέντα νομοσχέδιο δημοσιονομικού χαρακτήρα. Εδώ προφανώς δεν υπάρχει τέτοιο θέμα.

Τα ζητήματα που τίθενται αφορούν το αν επαρκεί ο χρόνος μέχρι την άλλη Κυριακή,  για να προετοιμασθεί και να διεξαχθεί σωστά ένα δημοψήφισμα τόσο σημαντικό καθώς και για να ακουσθούν όλες οι απόψεις προκειμένου να ενημερωθεί ο λαός.

Εχει σημασία τι υποστήριζε ο κ. Σωτηρέλης, για το θέμα αυτό σε συνέντευξη που είχε δώσει στο presspublica.gr, όπου είχε περιγράψει ως απόλυτα θεμιτή την διενέργεια δημοψηφίσματος ακριβώς επί ενός τελεσιγράφου των θεσμών επί της συμφωνίας, με την οποία δεν θα συμφωνήσει η κυβέρνηση.

Διαβάστε τι είχε πει πριν περίπου ένα μήνα ο κ. Σωτηρέλης για το θέμα αυτό:

Πότε επιτρέπεται δημοψήφισμα

«Το Σύνταγμά μας, μετά από την αναθεώρηση του 1986, προβλέπει δύο είδη δημοψηφίσματος< λέει ο κ. Σωτηρέλης.

Το πρώτο, αφορά κρίσιμο εθνικό θέμα και η προκήρυξή του, που γίνεται τυπικά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, προϋποθέτει σχετική πρόταση της κυβέρνησης και έγκριση από την απόλυτη πλειοψηφία της Βουλής (δηλαδή τουλάχιστον 151 ψήφους).

Το δεύτερο, αφορά ψηφισμένο νομοσχέδιο που ρυθμίζει σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, με εξαίρεση τα δημοσιονομικά, και η προκήρυξή του, η οποία επίσης γίνεται τυπικά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, προϋποθέτει πρόταση από τα δύο πέμπτα της Βουλής (δηλ. τουλάχιστον από 120 βουλευτές) και έγκριση από τα τρία πέμπτα (δηλαδή τουλάχιστον από 180 βουλευτές).

Από τις δύο αυτές μορφές δημοψηφίσματος πρόσφορη για την έγκριση ή μη Συμφωνίας είναι μόνον η πρώτη, αφ’ ενός μεν γιατί η Συμφωνία πράγματι αποτελεί κρίσιμο εθνικό θέμα που τίθεται εκ των προτέρων για έγκριση αφ’ ετέρου δε διότι για ένα τέτοιο δημοψήφισμα δεν ισχύει ο περιορισμός ως προς τα δημοσιονομικά, παρά τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα από όσους –νομικούς και δημοσιογράφους– σπεύδουν σε πρόχειρες, βεβιασμένες ή και υποβολιμαίες ερμηνείες.

– Θα υπηρετούσε κατά την άποψή σας ένα τέτοιο δημοψήφισμα την λαϊκή κυριαρχία;

Το πρώτο που θέλω να παρατηρήσω σχετικά είναι ότι το δημοψήφισμα δεν πρέπει ούτε να δαιμονοποιείται αλλά ούτε και να θεωρείται πανάκεια. Πρόκειται για έναν θεσμό άμεσης δημοκρατίας, ο οποίος κατ’αρχήν πράγματι μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της λαϊκής κυριαρχίας και κατ’επέκτασιν στην αναζωογόνηση των κουρασμένων αντανακλαστικών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, μέσω του εμπλουτισμού της με συγκεκριμένες συμμετοχικές διαδικασίες. Η λογική ότι η λαϊκή κυριαρχία εξαντλείται στην ανάδειξη των βουλευτών και ότι ο λαός δεν μπορεί να εκφράζει συγκεκριμένη άποψη ούτε καν για εξαιρετικά κρίσιμα εθνικά και κοινωνικά ζητήματα, ενέχει το σπέρμα μιας ολιγαρχικής πολιτικής αντιμετώπισης, που βλέπει την πολιτική υπό το πρίσμα της διαλεκτικής των τεχνικών της εξουσίας, για να παραφράσουμε τον ποιητή.

Ωστόσο, η προσφυγή σε δημοψήφισμα, για να υπηρετεί πράγματι την λαϊκή κυριαρχία, πρέπει να τελεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και να περιβάλλεται με συγκεκριμένες εγγυήσεις. Εν πρώτοις, δεν νοείται να χρησιμοποιείται προσχηματικά και πολύ περισσότερο δεν πρέπει να εντάσσεται σε μια λογική θεσμικού λαϊκισμού ή (ενδο)κομματικών σκοπιμοτήτων.  Κατά δεύτερον, δε, ο τρόπος με τον οποίο τίθενται τα ερωτήματα πρέπει να είναι σαφής, σύντομος και καθορισμένος (όπως προβλέπεται και στο άρθρο 3 παρ. 2 του νόμου 4023/2011, που ρυθμίζει τα του δημοψηφίσματος), ώστε να μην καταλείπεται κανένα περιθώριο παραπλάνησης των ψηφοφόρων και φαλκίδευσης της ψήφου τους.

– Πότε και πως επομένως μπορεί να προκηρυχθεί δημοψήφισμα και με ποιό ερώτημα;

Εν προκειμένω, αυτό σημαίνει ότι οι μόνες εκδοχές για την προκήρυξη δημοψηφίσματος είναι οι ακόλουθες:

Πρώτον, να υπάρξει μια συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και των ευρωπαϊκών θεσμών και να τεθεί αμέσως μετά σε δημοψήφισμα, για να αποφανθεί το εκλογικό σώμα επί της αρχής (όπως συμβαίνει με τα νομοσχέδια, στην πρώτη ψηφοφορία στη Βουλή). Αυτό όμως σημαίνει, αναπόφευκτα, ότι η κυβέρνηση θα στηρίξει τη συμφωνία, αφού ήδη θα την έχει αποδεχθεί, προσβλέποντας απλώς στο να της προσδώσει αυξημένη δημοκρατική νομιμοποίηση (η οποία, πάντως, είναι αμφίβολο αν χρειάζεται, από την σκοπιά της λαϊκής κυριαρχίας, όταν η κυβέρνηση έχει προκύψει από τόσο πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση).

Δεύτερον, να υπάρξει μια πρόταση από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, εν είδει τελεσιγράφου (take it or leave it), οπότε αυτή μπορεί να τεθεί επίσης θεμιτά, από την σκοπιά της λαϊκής κυριαρχίας, προς έγκριση. Η κυβέρνηση, βέβαια, θα είναι και πάλι  αναγκασμένη να λάβει θέση, η οποία όμως θα συνδυασθεί πλέον ακόμη σαφέστερα με τη θέση της για την παραμονή ή όχι της χώρας στην ευρωζώνη, διότι στην περίπτωση αυτήν το δημοψήφισμα θα προσλάβει εκ των πραγμάτων και ένα τέτοιο χαρακτήρα.

Κάθε άλλη εκδοχή δημοψηφίσματος, και ιδίως η περίπτωση να τεθούν επιλεκτικά σε δημοψήφισμα μέρη της συμφωνίας –για παράδειγμα αυτά που αφορούν τους μισθούς, τις συντάξεις και τις εργασιακές σχέσεις– δεν θα είναι τίποτε άλλο παρά καταχρηστική αξιοποίηση του θεσμού, προκειμένου να εκμαιευθούν συγκεκριμένες απαντήσεις, κατά παράκαμψη του Συντάγματος.

Κλείνοντας, πάντως, την απάντησή μου δεν αντέχω στον πειρασμό να παρατηρήσω είναι ότι αυτοί που θέτουν σήμερα το θέμα του δημοψηφίσματος, σαν απαραίτητη εκδήλωση της λαϊκής κυριαρχίας, είναι οι ίδιοι που είχαν καταγγείλει αντίστοιχη σχετική πρόταση, που είχε διατυπωθεί από τον πρώην πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου σε παρεμφερείς πολιτικές συνθήκες, και αυτό δείχνει, αν μη τι άλλο, μια μικροπολιτική και ευκαιριακή αντιμετώπιση του θεσμού».

Ας δούμε και τι προβλέπουν οι διατάξεις του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής

Το άρθρο 44 παρ. 2 του Συντάγματος που αναφέρεται στην προκήρυξη δημοψηφίσματος ορίζει:

«O Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει με διάταγμα δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών, που λαμβάνεται με πρόταση του Yπουργικού Συμβουλίου.

Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου και όπως ορίζουν ο Kανονισμός της Bουλής και νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής. Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Bουλής περισσότερες από δύο προτάσεις δημοψηφίσματος για νομοσχέδιο.

Aν νομοσχέδιο υπερψηφιστεί, η προθεσμία του άρθρου 42 παράγραφος 1 αρχίζει από τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος».

Επίσης με το άρθρο 115 του Κανονισμού της Βουλής «1. H πρόταση τoυ Yπoυργικoύ Συμβoυλίoυ με την oπoία ζητείται η διεξαγωγή δημoψηφίσματoς για κρίσιμo εθνικό θέμα σύμφωνα με τo άρθρo 44 παρ. 2 εδ. α΄ τoυ Συντάγματoς κατατίθεται στη Boυλή, τυπώνεται και διανέμεται στoυς Boυλευτές και εγγράφεται κατά πρoτεραιότητα στην ημερήσια διάταξη.

2. H πρόταση πρέπει να αναφέρει τo εθνικό θέμα για τo oπoίo ζητείται η διεξαγωγή δημoψηφίσματoς, καθώς και την πρoθεσμία διενέργειάς τoυ και να πρoσδιoρίζει με σαφήνεια τo ερώτημα ή τα ερωτήματα στα oπoία θα απαντήσει o λαός.

3. H πρόταση συζητείται με ανάλoγη εφαρμoγή των διατάξεων των άρθρων 95 έως 100.

4. H ψηφoφoρία για την απoδoχή ή μη της πρότασης είναι oνoμαστική και αφoρά τo κείμενo της πρότασης όπως κατατέθηκε ή διαμoρφώθηκε κατά τη συζήτηση στη Boυλή.

5. H πρόταση εγκρίνεται με την απόλυτη πλειoψηφία τoυ όλoυ αριθμoύ των Boυλευτών.

6. H απόφαση της Boυλής πoυ δέχεται την πρόταση τoυ Yπoυργικoύ Συμβoυλίoυ για τη διεξαγωγή δημoψηφίσματoς δημoσιεύεται με παραγγελία τoυ Πρoέδρoυ της Boυλής στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως τo αργότερo μέσα σε δέκα ημέρες».

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here