Φωτογραφία από Simon Allen από το Pixabay

 

(μια παρέμβαση αφιερωμένη εξαιρετικά στη σημερινή αφιερωμένη στο νερό παγκόσμια ημέρα)

Του ΑΝΤΩΝΗ ΣΚΟΡΔΙΛΗ

400.000.000 παιδιά, σχεδόν το 1/5 των παιδιών του κόσμου, στερούνται ακόμη και την ελάχιστη ποσότητα καθαρού νερού που χρειάζονται για να ζήσουν. Περισσότεροι από 5.000.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από ασθένειες που “πηγάζουν” από τα μολυσμένα ύδατα. 300 σημεία σε όλο τον πλανήτη είναι υφιστάμενα ή δυνητικά πεδία συγκρούσεων σχετικά με το νερό.
Κανόνας (συγκρατήστε τον): Τόσο οι νυν όσο και οι επικείμενες “συγκρούσεις για το νερό” είναι (και θα είναι) μέρος κομβικό του ευρύτερου εξουσιαστικού παιχνιδιού. Υπό αυτή την έννοια, οι όποιες σχετικές με το νερό επενδύσεις είναι ενδεικτικές αν μη τι άλλο στρατηγικών επιλογών και/ή βλέψεων. Για παράδειγμα, οι κατασκευές φραγμάτων στους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη που πηγάζουν από τουρκικά εδάφη παραπέμπουν σε (πιθανό) ρόλο της Τουρκίας ως ισχυρότατης περιφερειακής δύναμης στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Πόσο μάλλον όταν οι αντίστοιχες υποδομές άλλων της ευρύτερης περιοχής κρατικών εξουσιών μπορεί και να καταστρέφονται λόγω πολεμικών αναφλέξεων. Κρατήστε τον κανόνα και πάμε παρακάτω, δεν είναι αυτός το θέμα μας.
Μόνο 3 ή 4 ή 5 €; Θα αστειεύεστε! Και 500 και 1000 θα μπορούσε να καταβάλει για ένα μπουκάλι με μισό λίτρο νερό ένας εξαντλημένος πρόσφυγας σε μια νησιώτικη ακτή (π.χ. της Λέσβου) προκειμένου να κρατήσει ζωντανό το ημιθανές μωρό παιδί του. Υπό αυτή την έννοια τα 3 ή τα 4 ή τα 5 € δεν μπορεί παρά να θεωρηθούν μια πολύ καλή προσφορά, κανένας δε δεν μπορεί να αρνηθεί στον προσφέροντα την επιπρόσθετη από μέρους του απαίτηση – διεκδίκηση ηθικής ανταμοιβής για ανθρωπιστική στάση. Όλα σχετικά σε τούτο τον κόσμο (προσφοράς – ζήτησης) φέρονται να είναι. Είναι πράγματι; Προσπεράστε το προς το παρόν και αυτό (αφού πριν το έχετε συγκρατήσει), διότι ούτε αυτό είναι το θέμα μας.
Η όλη εξουσιαστική διαχείριση στους καιρούς μας του λεγόμενου “προσφυγικού” φέρει τον χαρακτήρα πιλοτικής διαχείρισης. Τούτο δε σημαίνει (υποχρεωτικά) ότι κάποιο σχέδιο την καθορίζει και κατευθύνει που στόχο έχει να εθίσει το παγκόσμιο  κοινό ώστε να λειτουργήσει σταδιακά ως καταναλωτικό κοινό ενός “προβλήματος” – ελπίζουμε να αντιλαμβάνεστε το νόημα των εισαγωγικών – η κλιμάκωση του οποίου θα φέρει χαρακτηριστικά μονιμότητας. Αντίθετα: Μπορεί να σημαίνει και ότι επειδή όλα τα δεδομένα ως σήμερα έχουν παραπέμπουν με ασφάλεια σε ένα μόνιμο και διαρκώς αυξανόμενο/ κλιμακούμενο ποσοτικά “πρόβλημα” – καταλαβαινόμαστε με τα εισαγωγικά; – εξ’ αντικειμένου η σημερινή του διαχείριση φέρει τον χαρακτήρα της πιλοτικής. Προδιαγράφοντας και προαναγγέλλοντας την μελλοντική. Όμως, ότι και αν σημαίνει, ξανά προσπεράστε διότι ούτε και αυτό δεν είναι το θέμα μας.
Υποθέτουμε ότι κάτι θα έχετε ακουστά για την σχέση μεταξύ του προβλήματος του νερού και του “προσφυγικού” και για τις εκτιμούμενες προβολές στο μη μακρινό μέλλον των μεγεθών. Για το πώς, δηλαδή, το ένα “πρόβλημα” τροφοδοτεί το άλλο και ποιάς τάξεως είναι τα εκτιμούμενα μεγέθη στο μέλλον των δυο μερών αυτής της σχέσης.  Υποθέτοντας ότι κάτι θα έχετε ακουστά, εννοούμε ότι φράσεις όπως “οι πόλεμοι του μέλλοντος θα γίνονται για το νερό” ή “εξαιτίας του νερού προμηνύονται μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμού” δεν σας είναι τελείως άγνωστες.
Αυτά που “έχουμε ακουστά” σε τούτη τη ζωή δεν είναι κατ’ ανάγκη και η αλήθεια. Ειδικότερα αυτού του (εξουσιαστικού) τύπου τα ακούσματα, αυτό που στην πράξη υποβάλλουν (ανεξαρτήτως προθέσεων) είναι η κυριαρχία υπεράνω πάσης αρχής του νόμου προσφοράς – ζήτησης, η κυριαρχία δηλαδή του νόμου προσφοράς – ζήτησης ως αρχής των αρχών ή αλλιώς ως νομοτέλειας. Ακουστικά και μόνο το περιεχόμενο τούτης της υποβολής φαντάζει αλιευμένο από την μεταφυσική, πλην όμως η άρνηση και μόνο της μεταφυσικής που προσδιορίζει κάθε λογικό άνθρωπο δεν είναι αρκετή ώστε να θεωρήσουμε με ασφάλεια ότι η υποβολή δεν έχει τύχη. Για να μην έχει τύχη, πρέπει και εμείς – οι λογικοί άνθρωποι των προηγμένων λεγόμενων χωρών – να μην το αφήσουμε το πράμα στην τύχη του, πρέπει κάτι να κάνουμε.
Φτάσαμε στα δύσκολα. Τι να κάνουμε; Από την κοινωνικά προηγμένη Γερμανία το παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει κάποιο δρόμο:
Κεντρικό αίτημα του κινήματος Berliner Wassertisch (Πλατφόρμα για το Νερό) που ιδρύθηκε το 2007, υπήρξε η άρση απορρήτου της συναφθείσας το 1999 σύμβασης ιδιωτικοποίησης (ΣΔΙΤ: σύμβαση ιδιωτικού και δημόσιου τομέα) της εταιρείας νερού Berliner Wasserbetriebe. Σε μια δυσμενή για τα γερμανικά δημόσια οικονομικά συγκυρία λόγω της εν εξελίξει – τότε – διαδικασίας ενοποίησης της Γερμανίας, το 49% της εταιρείας εξαγοράστηκε από την Vivendi (νυν Veolia), την πολυεθνική RWE Acqua και την ασφαλιστική Allianz. Τα δυο πρώτα χρόνια μετά την ΣΔΙΤ το προσωπικό μειώθηκε κατά 2000 άτομα, τρεις μονάδες ανέστειλαν την παραγωγή τους και περιορίστηκαν κατά 25% οι επενδύσεις συντήρησης του δικτύου. Από τον τρίτο χρόνο, εκκίνησε κούρσα ανόδου της τιμής του νερού (15 – 20% ετήσια αύξηση), με αποτέλεσμα η τιμή του νερού στο Βερολίνο από τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα να θεωρείται από τις πιο ψηλές σε όλη την Ευρώπη.
Συνεπεία όλων των παραπάνω, την δεκαετία 2000-2010 το κέρδος των Veolia και RWE από την Berliner Wasserbetriebe καταγράφηκε στο ύψος των 1,3 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Είναι προφανές (κοινή λογική) ότι το αίτημα για δημοψήφισμα διαμορφώθηκε και ισχυροποιήθηκε από την ραγδαία αύξηση της τιμής του νερού που προκάλεσε έντονη (και διαρκώς αυξανόμενη) δυσαρέσκεια στο καταναλωτικό κοινό. Η κυβέρνηση δημοσιοποίησε ένα μέρος της επίμαχης σύμβασης αιτούμενη παράλληλα με ένταση την απόσυρση του αιτήματος, όμως οι υποστηρικτές του δημοψηφίσματος επέμειναν στη θέση τους. Συλλέγοντας 100.000 περισσότερες από τις βάσει νόμου απαιτούμενες για την διενέργεια δημοψηφίσματος υπογραφές πολιτών το κατέστησαν αναπόφευκτο (πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2011), όπως δε αποδείχτηκε είχαν δίκιο.
Κατόπιν του αποτελέσματος της κάλπης, εκ της πλέον υποχρεωτικής δημοσιοποίησης της ΣΔΙΤ στο σύνολό της, αποδείχτηκε ότι η κυβερνητική “δημοσιοποίηση” είχε αποκρύψει τα επίμαχα (προνομιακά για τις δυο πολυεθνικές εταιρείες) σημεία. Συνεπεία όλων των παραπάνω: Προς άμβλυνση της περί κυβερνητικής διαφθοράς διάχυτης εντύπωσης, ο νόμος που ακολούθως εγκρίθηκε και ψηφίστηκε με τον τίτλο “Πράξη για τη δημοσιοποίηση κάθε απόρρητης συμφωνίας για την ιδιωτικοποίηση της Berliner Wassertisch” ήταν ένα βήμα παραπέρα από τα αρχικώς διεκδικούμενα, μιας και δημιούργησε δεδικασμένο για όλες τις συναφείς συμβάσεις στη Γερμανία που αφορούν τα λεγόμενα δημόσια αγαθά* (βλέπε επίλογο).
Επιβάλλεται να προστεθεί ότι στις κάλπες προσήλθε περίπου το 25% του εκλογικού σώματος (665.713 άνθρωποι), ενώ υπέρ της άρσης απορρήτου στις συμφωνίες με τις ιδιωτικές εταιρείες νερού τάχθηκε το συντριπτικό 98,2%.  Δεν ήταν (δεν είναι) οι κραυγαλέοι αριθμοί της συμμετοχής αλλά το “εύστοχο” του περιεχομένου αυτό που καθόρισε (καθορίζει) τις καταλυτικές του (όποιου) δημοψηφίσματος συνέπειες, το οποίο παραπέμπει στη διαφορετική αντίληψη περί της έννοιας του δημοψηφίσματος σε καθυστερημένες και προηγμένες κοινωνίες, όμως ας μη μείνουμε σε αυτό, δεν είναι αυτό το θέμα μας.
Ποιο διάολε είναι το θέμα μας; Δύσκολο πολύ να σας το δώσουμε ορθά-κοφτά (γι’ αυτό και όλο γύρω-γύρω το πάμε), ας μας επιτραπεί να το δώσουμε με τρόπο έμμεσο, περιφραστικό, ηθικοπλαστικό και υπερβάλλοντα: Αν το 98,2% των ανθρώπων που θα βρεθούν ενώπιον της ύστατης προσφυγικής ανάγκης για μια γουλιά νερό θεωρήσουν παντελώς ανήθικο/ πραγματικά αδιανόητο να την αποτιμήσουν (έστω για δυο σεντς) τότε βρίσκεστε σε καλό δρόμο να το “πιάσετε”…
*Επίλογος (βοήθημα): Ως κοινά ορίζουμε εκείνα τα αγαθά ή τους πόρους τους οποίους η κοινότητα αντιλαμβάνεται ως δώρα της φύσης (κανείς δεν παράγει το νερό, τον υδρολογικό κύκλο, τον αέρα ή τα δάση) ή ως κληρονομιά των προηγούμενων γενεών (όπως η γνώση, οι νόμοι ή η γλώσσα). – Τ. Φατόρι, “Ρευστή δημοκρατία: η ιταλική επανάσταση του νερού”

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here