«Ράλλης Κοψίδης, ένας ακόμη γυρισμός»

της Φωτεινής Στεφανίδη, ζωγράφου

«Όταν πρόκειται για τη ζωγραφική, τα λόγια φεύγουν μέσα απ᾽ τα χέρια μου. Πετούν σαν σιωπηλά πουλιά και χάνονται μακρυά.
Γράψε δυο λόγια για τη ζωγραφική, σημαίνει: έμπα μέσ’ στην καρδιά της σιωπής γιατί αυτό είναι η ζωγραφική».

Ράλλης Κοψίδης, 1991

Γεννηθήκατε Νοέμβρη και φύγατε Αύγουστο, μόλις συνειδητοποιώ μια σύμπτωση – μυστική. Είχα ακούσει από τον πατέρα να μιλά για εσάς με εκτίμηση και μια χροιά τρυφερότητας. Δεν σας γνώριζα ωστόσο καθόλου σχεδόν, μέχρι που είδα κάποια έργα σας συγκεντρωμένα στην Άνδρο, στους «Πλόες», όπου παρουσιαζόσασταν τιμώμενος το 2014, και, παράξενο, συμμετείχα τότε στην ίδια έκθεση, στον ίδιο χώρο. Στάθηκα και κοίταζα τους πίνακές σας. Όλοι, ή σχεδόν όλοι είχαν μια φόρμα που σχημάτιζε έναν λόφο με γωνίες καμωμένον αλλιώς κάθε φορά, με στοιχεία ονειρικά και πραγματικά μαζί. Τώρα, μετά από πέντε χρόνια κατάλαβα. Η φόρμα αυτή ήταν το Κάστρο της Μύρινας.
Όπως τότε, και τώρα στη Λήμνο στην Πινακοθήκη στον Κοντιά στην αναδρομική σας, τα πλαίσια των έργων σας ήταν παλιά, κουβαλούσαν την εποχή σας· πολλές φορές όριζαν και τα έργα πριν γίνουν. Οι εικόνες σας όμως είναι τόσο τωρινές και πόσο ποιητικά καλλιγραφημένες. Δουλέψατε επάνω σε τοίχους, κάνατε πολλές εικονογραφήσεις, ζωγραφίσατε το όνειρο, αγαπήσατε το βιβλίο και το γράψιμο, κοινές αγάπες.

Φτάσαμε στην έκθεση, την αναδρομική έκθεσή σας στην Πινακοθήκη του Κοντιά στη Λήμνο. Η παρουσίαση ξεκινά από σχέδια που φτιάξατε στη Μύρινα σχεδόν παιδί, στο Κάστρο, πριν φύγετε, πριν τη μεγάλη απουσία των σαράντα χρόνων. Κάθε σχέδιο, κάθε πίνακας δουλεμένος με τη σιωπή της καρδιάς. Όσο προχωράμε τα έργα αλλάζουν, μεγαλώνουν, μπαίνουν και σε τρίτη διάσταση και η έκθεση ολοκληρώνεται με πίνακες μεγάλων διαστάσεων.

Στα σκαλοπάτια ένα δυο παιδιά αντέγραφαν έργα σας. Πιο πολύ άκουγαν τη σιωπή τους παρά αντέγραφαν. Το έχουν αυτό τα καλά έργα σαν θελήσει κάποιος να αντιγράψει για προσωπική σπουδή. Και η αντιγραφή όταν γίνεται με λαχτάρα έχει ζωή. Ας θυμηθούμε τη Μέδουσα του Γιάννη Τσαρούχη, «αντιγραφή» από το δάπεδο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών. Πόσο μάλλον όταν σπουδάζουν παιδιά. Ήταν συγκινητικό και ελπιδοφόρο.

Και ο αντίποδας. Στεκόμαστε σ’ αυτό σας το σχέδιο με το γραπτό του μαζί. Σαν να έγινε τώρα, σαν να γράφτηκε σήμερα: «Κι ακούει ο κυρ-Αλέξανδρος με πίκρα της αγοράς τους ήχους, το πάρε δώσε. Της κόκα κόλας τα μπουκάλια βλέπει να πετάνε, οι Βάρβαροι που στιγμή δεν ξεδιψάνε…». Απογοήτευση που βαστάει μέχρι σήμερα και αβγαταίνει.

Περιδιαβαίνουμε την έκθεση. Ό,τι βλέπουμε είναι ανεξαιρέτως καμωμένο από εσωτερική ανάγκη. Πόσο φανερό ήταν αυτό… Κι εδώ, όπως σημειώνετε κι εσείς, τα λόγια δεν χρειάζονται, μόνο η σιωπή της καρδιάς. «Όταν τα λες, τα μικραίνεις», έλεγε και ο Γιάννης Μόραλης.

Κι ακόμη βρήκα και διαβάζω, αρχές Αυγούστου μετά την επίσκεψη στην έκθεση, στο νησί σας ακόμη, σ’ ένα μπαλκόνι στην άκρη του τούρκικου γιαλού που στέκει ψηλά φυσουριστό φάτσα στο Κάστρο με τα τζιτζίκια μόνη μουσική, το σχεδόν χειροποίητο «Τετράδιό» σας «του γυρισμού». Αυτού του γυρισμού μετά σαράντα και ένα χρόνια απουσίας από τη Λήμνο και το Κάστρο. Και βρίσκω κι άλλα που μας δένουν μέσα στα τόσο ζεστά τιτλοφορημένα σας κεφάλαια. Τα μαζεύω: τη δεκαρίτσα, τη γομολάστιχα, το ρωμαϊκό όστρακο, την καλοκαιρινή παπαρούνα, τ’ αγκάθι του γιαλού, το κοχύλι-αδράχτι, το γαϊδουράγκαθο, τ’ αγριοκάροτο το πια τελειωμένο και σφιγμένο σαν γροθιά, τ’ αμπέλι, το σύκο, το σπίτι του ονείρου.

Αντιγράφω:

«Θα κάνω μια συλλογή χωρίς φανερή σημασία: σπασμένα κεραμικά και σπασμένα ονόματα. Όλα μαζί […] Περινούστατοι και Μεγαλοδύναμοι κύριοι. Εσείς που τα ξέρετε όλα. Εγώ δεν ξέρω τίποτα. Εγώ παίζω. Είμαι ακόμα παιδί. Και πάλι στο φράχτη έχω το νου μου. Πασχίζω να καθορίσω τη Λήμνο. Να την περιζώσω μήπως μου φύγει και πετάξει σαν πεταλούδα που είναι. […] Λήμνος. Δηλαδή “λευκή”, λαμπερή, φανερή…»
«Το σπίτι του ονείρου μου έδωσε μια βαριά πέτρα για να πετρώσω τα κουρέλια της μνήμης μου, να μην τα πάρει ο κλέφτης ο άνεμος. Βρήκα αρκετές τέτοιες πέτρες. Ένας λόγος που γύρισα ήταν αυτός».
Ρ.Κ. «Το τετράδιο του γυρισμού», εκδ. ΣΕ, 1987

Απίστευτο, αλλά ξανά εκθέσαμε παράλληλα. Κι αν όχι στον ίδιο χώρο, στο ίδιο νησί, το νησί σας. Σαν κάποιος να θέλει να επικοινωνήσουμε οπωσδήποτε. Νομίζω αισθάνομαι και ποιος είναι. Πέρασε κι εκείνος από τη Λήμνο και τη ζωγράφισε πολύ. Είδα ξανά και τις δικές του ζωγραφιές να γνέφουν ζωντανές από το Κοντοπούλι. Σας ευχαριστώ, σας ευχαριστώ πολύ και τους δυο γι’ αυτούς τους γυρισμούς.

Ράλλης Κοψίδης, αναδρομική
Βαλκανική Πινακοθήκη, Κοντιάς, Λήμνος
Κείμενα καταλόγου: Ράλλης Κοψίδης, Άσπα Αρώνη-Κότσαλη, Δημήτρης Λούσκος, Σπύρος Μοσχονάς
Επιμέλεια έκθεσης: Σπύρος Μοσχονάς
Διάρκεια έκθεσης: 13 Ιουλίου έως 20 Σεπτεμβρίου 2019
Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά 10.00 – 14.00 και 19.00 – 21.00, πλην Τρίτης. Τηλ.: 2254051425

 

Print Friendly, PDF & Email

2 ΣΧΟΛΙΑ

  1. … νομίζω πως και γω ξέρω ποιος κανόνισε αυτή τη συνάντηση… Μα είτε Γιάννης, είτε Γιαννάκης είτε όποιο τρυφερό «Χαίρε»! τα μοιραία ανταμώματα γεννούν φρέσκιες ομορφιές! Και οι συμπτώσεις συνεχίζονται να δένουν δεσμούς να λύνουν κόμπους…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here