Ψηλά στα υπεραιωνόβια τείχη του Μεγάλου Κάστρου

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Εδώ στα ψηλά αλώνια που συχνά πυκνά χορεύουν φωνές λιλιπούτειων φίλων, γράφτηκαν πολλά στις φιλόξενες και πάντα ανοιχτές σελίδες της ιστορίας. Βέβαια, για τους ποιητές τα τείχη διαχρονικά  παραπέμπουν σε διάφορους κοινωνικούς, θρησκευτικούς ή άλλης μορφής περιορισμούς που επιβάλλονται στους ανθρώπους, αφού εκείνοι γνωρίζουν καλύτερα, αλλά για τους πολίτες του Μεγάλου Κάστρου, τώρα είναι τοποθεσία σύντομης εκδρομής, ενώ   κάποτε τόπος σκληρής, αιματηρής  και επώδυνης αντιπαράθεσης πολλών φυλών. Άλλοτε καλής, αλλά στην  πλειονότητα των περιπτώσεων  πλημμυρισμένης με αγώνες και αίμα. Ένα μακρύ τείχος ζώνει την πόλη και σήμερα, από τις τρεις πλευρές της. Εντάσσεται κι’ αυτό στην πολύπαθη ιστορία της πόλης, αρχής γενομένης από τον έκτο αιώνα μ.Χ. Όμως τα τείχη που διατηρούνται  ξεκίνησαν στην ουσία στην περίοδο της Ενετοκρατίας  όταν το Ηράκλειο γνώρισε τη μεγάλη του ανάπτυξη. Για να γίνουν  όμως αυτά που τώρα θεωρούνται τα μεγαλύτερα και πιο καλοδιατηρημένα  τείχη της Ευρώπης, για πάνω από εκατό χρόνια όλοι όσοι βρίσκονταν σε παραγωγική ηλικία, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, δούλευαν υποχρεωτικά για μια εβδομάδα το χρόνο  και χωρίς αμοιβή πάνω  στα μεγαλεπήβολα σχέδια του γνωστού μηχανικού Michele Sanmicheli, από τη Βερόνα, και το αποτέλεσμα τους δικαίωσε όλους. Παχιά τείχη με πέτρες από τις γύρω περιοχές που σε κάποια σημεία το πλάτος φτάνει και τα πενήντα και εξήντα μέτρα, τάφροι ύπουλοι και επικίνδυνοι χαμηλά που τώρα μπαζώθηκαν με χώμα και έγιναν καταπράσινοι κήποι, πύλες ξακουστές, και φυσικά προμαχώνες για επιτυχή κατόπτευση του περιβάλλοντος χώρου.

Ο πλέον ψηλός σήμερα, ο προμαχώνας Martinengo,  δικαιωματικά ανήκει στον μεγάλο συγγραφέα της πόλης, Νίκο Καζαντζάκη, και εδώ και λίγα χρόνια και  στη γυναίκα του, Ελένη  Καζαντζάκη. Η προσφορά του τείχους ανυπολόγιστη,  αφού κράτησε την πολιορκία των Τούρκων  εικοσιένα ολόκληρα χρόνια (1648-1669), εξολοθρεύοντας συνολικά πάνω από εκατόν είκοσι χιλιάδες Τούρκους που πολιορκούσαν επίμονα την πόλη, λόγω της γνωστής στρατηγικής της σημασίας.  Τελευταία όλο και εμφανίζονται κάποιες τάσεις ανακαίνισης, αποκατάστασης και εξωραϊσμού των τειχών ετούτων.  Ειδικά σήμερα που «… ο εχθρός φόρεσε άλλες στολές ο αμυνόμενος/Άλλαξε τακτική συμπτύχθηκε κάτω απ’ το χρόνο…», κατά τα λεγόμενα του Κλείτου Κύρου στα δικά του ‘Τείχη’.  Τελειώνοντας το ποίημα αυτό ο συγκεκριμένος ποιητής βεβαιώνει πως  «…Τα τείχη θα σε προστατέψουν ακόμα κι όταν πλήξεις/Από το μεγαλείο τους τα τείχη σού προσφέρουν πάντοτε/Μια προστασία αδιάφορο ποια θα ’ναι συ θα την καθορίσεις».

Τα περασμένα χαλάσματα των τειχών ετούτων, λοιπόν, πρόσφατα είδαν κάποια φιλότιμη προσπάθεια από την δημοτική αρχή για ανάσυρση και έλκυση ενδιαφέροντος για την επίσκεψη των δημοτών ψηλά στα τείχη της πόλης τους. Μικρή έστω, η προσπάθεια τώρα, αλλά ίσως προοιωνίσει κάτι μεγαλύτερο και πιο μεγαλεπήβολο. Ίσως βέβαια, από κάποια άλλη σκοπιά,  σήμερα να μην χρειάζονται ‘τείχη’, αλλά τουναντίον  ‘γέφυρες’,  όμως ετούτη η δομή ξεπερνάει αιώνες και  ιστορία. Είναι από τα κυριότερα αξιοθέατα του πολύβουου Ηρακλείου, πέρα από τους άλλους γνωστούς αρχαιολογικούς χώρους που διαθέτει η περιοχή και υπερηφανεύεται δικαίως. Κι’ αν τα περισσότερα σύγχρονα τείχη απομονώνουν τους ανθρώπους μεταξύ τους, ετούτα φαίνεται πως μάλλον τους ενώνουν!  «Θα πρέπει να είσαι σπουδαία αρχιτέκτονας για να έχεις φτιάξει γύρω σου τόσο τέλεια χτισμένα τείχη που ν’ αντέχουν όλο το μέγεθος της αγάπης που θα μπορούσα να σου δώσω», εξομολογήθηκε, ποιητικά, ένας ερωτευμένος! Και ένας άλλος περισσότερο σχοινοτενής και εστιαζόμενος στα παραπάνω αναγραφόμενα, σχολιάζει: «Μεγάλη πόλη/Πολύβουη/Γιομάτη στενοσόκακα/Ξεραμένα δέντρα/Μεγάλο λιμάνι με πολλές ψαρόβαρκες/Μόνο ετούτα τα ερείπια μαρτυρούν τη πολύχρονη ιστορία/Τείχη, προμαχώνες/Πολεμίστρες που ακόμα πολεμάνε κι’ αγωνίζονται/Μη χάσουν την παλιά τους περηφάνια/Πόλη αφημένη στη μέση του πελάγους/Ξεροψημένη στον ήλιο της Μεσογείου./Το πρωί οι έφηβοι γελαστοί μπαίνουν στις βάρκες τους/Αφήνουν την καρδιά τους στις κοπέλες τους στο λιμάνι/Ανοίγονται στην αγκαλιά της γαλάζιας απέραντης μάνας/Και χάνονται από το βλέμμα σου/Όπως συντρίφτηκαν και χάθηκαν εδώ/Τόσες και τόσες ελπίδες και προσδοκίες/Αρχηγών/Υποψηφίων βίαιων κατακτητών/Και μεταναστών».

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here