του Ανδρέα Αγτζίδη

Στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας

«…πράγματι το έργο του δασκάλου είναι κατ’ εξοχήν έργο συνείδησης.
Αλλά αυτή είναι μια ιδανική εκπαιδευτική εικόνα.
Γι’αυτό, η οργανωμένη κοινωνία, καθιερώνει πλαίσια και
επιβάλλει κανόνες εντός των οποίων είναι υποχρεωμένος,
αυτός ο ιδανικός εκπαιδευτικός να κινείται κάτω από
μια ενιαία καθοδήγηση της οποίας, σε κάθε χώρα,
προϊσταται ο αρμόδιος υπουργός παιδείας
με τις σχετικές διευθύνσεις και υπηρεσίες.
Χωρίς εποπτεία και αξιολόγηση του διδακτικού προσωπικού των
σχολείων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση
να υπάρξει εύρυθμη λειτουργία.»

Από το έτος 1982, που καταργήθηκε στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση ο θεσμός του επιθεωρητή και αντικαταστάθηκε από τον προϊστάμενο γραφείου και τους σχολικούς συμβούλους, γίνεται μια αέναη συζήτηση αν θα πρέπει να αξιολογείται ο εκπαιδευτικός για το έργο που προσφέρει στην υπηρεσία του ή όχι.

Η καθιέρωση των σχολικών συμβούλων

Αυτή η διχοτόμηση του θεσμού του επιθεωρητή, ήταν πάγιο αίτηση των κλάδων, διότι πίστευαν, ότι ένα μόνο πρόσωπο δεν μπορεί να ασκεί ταυτοχρόνως την διοίκηση της εκπαιδευτικής περιφέρειας και την επιστημονική καθοδήγηση και εποπτεία του εκπαιδευτικού. Και να, το έτος 1982, το υπουργείο παιδείας, κάνει δεκτό το αίτημα των εκπαιδευτικών κλάδων και διχοτομεί το θεσμό του εκπαιδευτικού σε διοικητικό προϊστάμενο της εκπαιδευτικής περιφέρειας και τους σχολικούς συμβούλους, οι οποίοι έχουν κύριο έργο να καθοδηγούν επιστημονικά τους εκπαιδευτικούς και να παρακολουθούν και να εποπτεύουν την εργασία τους. Αυτή η καινοτόμος μεταρρύθμιση έγινε αποδεκτή από το σύνολο του εκπαιδευτικού κόσμου, που είχε κακή πείρα από τον θεσμό του επιθεωρητού, ο οποίος ως γνωστόν, μια φορά τουλάχιστον το χρόνο θα έπρεπε να επισκεφθεί τον εκπαιδευτικό, να παρακολουθήσει εντός της αιθούσης τον τρόπο με τον οποίο εργάζεται και εάν η διδασκαλία του είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις της επιστήμης.

Στο τέλος δε του έτους συνέτασσε έκθεση με την οποία τον αξιολογούσε και αποτελούσε βασικό στοιχείο του υπηρεσιακού του φακέλου. Μπορεί, πολλούς εκπαιδευτικούς, αυτός ο τρόπος αξιολόγησης να μην άρεζε, ήταν όμως, αδιαμφισβήτητα ένα σοβαρότατο μέσον που ανάγκαζε τον εκπαιδευτικό, μπροστά στον φόβο της αξιολόγησης, να είναι πάντα προετοιμασμένος και να κατέχει άριστα την ύλη που θα διδάξει. Ποτέ, λοιπόν, εκπαιδευτικός δεν εισήρχετο στην τάξη του απροετοίμαστος, «δια το φόβο των Ιουδαίων». Αυτή η «καταπίεση» δεν ήταν αρεστή, κυρίως, στους φυγόπονους και τους «δεν βαριέσαι».

Αναζητώντας τη δίκαιη αξιολόγηση

Εκείνο, βέβαια, που έκανε κατά κάποιον τρόπο μισητό το θεσμό τους επιθεωρητού, ήταν η παρατηρούμενη μεροληψία εκείνων που είχαν πολιτική στήριξη και προστασία. Δυστυχώς, οι περισσότεροι επιθεωρητές των δεκαετιών του ’50, ’60 και 70 επηρεάζονταν από τους τοπικούς βουλευτές.
Οι εκπαιδευτικοί κλάδοι συνεχώς διαμαρτύρονταν για τον τρόπο αξιολόγησης. Ζητούσαν να έχει λόγο και ο διευθυντής του σχολείου για να είναι όσο μπορούσε πιο δίκαιη η αξιολόγηση. Είχαν δικαίωμα ο διευθυντής του σχολείου, ο επιθεωρητής β’ και ο επιθεωρητής α’. Μ’ αυτόν τον τρόπο της αξιολόγησης μειώθηκαν κάπως οι αδικίες. Άλλοι εκπαιδευτικοί κλάδοι, προσπαθούσαν πάντοτε να βρεθεί πιο δίκαιος τρόπος αξιολόγησης , ώστε να μην υπάρχουν αδικίες. Όσο, βέβαια προσπαθούσε η Πολιτεία να βρει έναν πιο δίκαιο τρόπο αξιολόγησης, συναντούσε πάντοτε εμπόδια, που την αξιολόγηση την καθιστούσε κατά κανόνα άδικη, με συνέπεια οι κλάδοι των εκπαιδευτικών να επιζητούν, ει δυνατόν την κατάργηση της τοιαύτης, αξιολόγησης.Μα, ήταν, όμως δυνατόν να λειτουργεί μια υπηρεσία, όπως είναι η εκπαιδευτική, χωρίς εποπτεία και αξιολόγηση; Και πως θα ξεχωρίσει ο ευσυνείδητος, ο εργατικός, από τον φυγόπονο, τον αδιάφορο τον ζαμανφουτίστα;

Μη μου πούνε, ότι όλοι είναι ευσυνείδητοι, φιλόπονοι, εργατικοί. Τότε, κοροϊδεύουμε όχι μόνο την κοινωνία αλλά και τους ίδιους τους εαυτούς μας.
Δυστυχώς, από την κατάργηση του θεσμού του επιθεωρητή και τη διχοτόμησή του σε προϊστάμενο γραφείου και σχολικούς συμβούλους, καταργήθηκε και η εποπτεία και η αξιολόγηση του διδακτικού προσωπικού.

Από το ένα άκρο, στο άλλο!

Από το ένα άκρο, πήγαμε στο άλλο άκρο της ασυδοσίας και της ανευθυνότητας. «Μπάτε σκύλοι, αλέστε και αλεστικά μη δίνετε». Έγιναν, τότε συνελεύσεις επί συνελεύσεων, συνεδριάσεις επί συνεδριάσεων με θέμα: αν πρέπει να αξιολογείται ο εκπαιδευτικός και να υφίσταται αυστηρή εποπτεία στην εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων.

Δυστυχώς, εν συμπεράσματι, αποφασίστηκε κατά πλειοψηφία, πως το έργο του εκπαιδευτικού είναι κυρίως έργο συνείδησης και συνεπώς δε χρειάζεται ούτε εποπτεία ούτε αξιολόγηση. Μωρέ, τι μας λες; Είναι δυνατόν, επειδή ο κλάδος των εκπαιδευτικών ήταν «καμένος» από την κακή συμπεριφορά ενίοτε επιθεωρητών αξιολογητών, να πάμε στο άλλο άκρο της ασυδοσίας; Κι όμως, αυτό συνέβη εδώ και τριάντα και πλέον χρόνια: Λειτουργία των σχολείων, χωρίς ουσιαστική, νομοθετημένη, εποπτεία. Θυμάμαι, ότι τα πρώτα χρόνια, αυτής της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, υπήρξαν θλιβερά φαινόμενα, που θα έτριζαν τα κόκκαλα των μεγάλων μας παιδαγωγών. Δεν επέτρεπαν «δάσκαλοι» δήθεν «προοδευτικοί» (τρομάρα τους!), να μπουν στη τάξη τους οι σχολικοί σύμβουλοι, για να παρακολουθήσουν την εργασία τους. Αυτό ήταν εξ άλλου το έργο του και ο ρόλος του.

Σήμερα, που επί τέλους, η Πολιτεία, με καθυστέρηση τριάντα και πλέον χρόνων, έρχεται να επιβάλει το αυτονόητο, την εποπτεία και την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, οι οργανώσεις τους δυστυχώς, έχουν ξεσηκωθεί και με «κίβδηλα» και «ψευδεπίγραφα» επιχειρήματα εναντιώνονται κατά του μέτρου. Θυμίζω, πως μετά την επικράτηση της Οκτωβριανής Επανάστασης στην Ρωσία, το 1917 έγιναν τότε ριζικές αλλαγές και στο εκπαιδευτικό σύστημα που ήταν ακριβώς παρόμοιο με το δικό μας. Και εκεί αμέσως οι εκπαιδευτικοί πρώτης και δευτέρας βαθμίδας εζήτησαν την κατάργηση της εποπτείας και της αξιολόγησης, με το δικαιολογητικό ότι το έργο, το εκπαιδευτικό είναι καθαρώς έργο συνείδησης. Σε λίγα χρόνια είδαν ότι τα σχολεία, σχεδόν διαλύθηκαν και επειγόντως επανέφεραν την εποπτεία και την αξιολόγηση για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων.

Και «ο άγιος φοβέρα θέλει» (με την καλή έννοια). Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως πράγματι το έργο του εκπαιδευτικού, σε καμιά περίπτωση δεν είναι συγκρίσιμο με οποιοδήποτε άλλο έργο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής. Ο δάσκαλος είναι το φως, είναι ο ψυχοπλάστης, είναι ο καθοδηγητής, είναι ο διαμορφωτής της νέας ζωής, ο δημιουργός της κοινωνίας. Είναι γενικώς, ο μορφωτής και πλάστης όλου του λαού. Όσοι προσπαθούν να υποβαθμίσουν ή και να απαξιώσουν το έργο του εκπαιδευτικού, διαπράττουν ένα σοβαρότατο έγκλημα κατά της ίδιας της κοινωνίας.

Είναι, γεγονός αδιαμφισβήτητο, ότι πράγματι, το έργο του εκπαιδευτικού δασκάλου και καθηγητή είναι θέμα πρωτίστως, ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ. Αλλά πρέπει να κατέχει, άριστα, την τέχνη να μεταφέρει και να εφαρμόζει στην πράξη την θεωρητική μεθοδική του μόρφωση. Στην εφαρμογή αυτή θα δείξει όλη την τεχνική του ικανότητα, και θα δώσει στη μέθοδο, τον ιδιαίτερο εκείνο χρωματισμό που πηγάζει από τη δική του ψυχή. Σήμερα ο εκπαιδευτικός λειτουργός είναι ο ήρωας εκείνος ο εθνικός που εκτελεί ευσυνείδητα το καθήκον του, μορφώνοντας τα παιδιά του ελληνικού λαού, μέσα σε δύσκολες και αντίξοες συνθήκες. Αυτοί χαλκεύουν τις ψυχές των μαθητών τους, που όταν φύγουν από το σχολείο, παίρνουν μαζί τους και τη μορφή του δασκάλου τους.
Οι δάσκαλοι αυτοί εγκαταλείπουν στους μαθητές τους τις καλύτερες αναμνήσεις από την σχολική τους ζωή. Και συχνά, αργότερα, στην ζωή τους οι μαθητές αυτοί θυμούνται τον καλό δάσκαλό τους και διηγούνται ιστορίες από τη σχολική τους ζωή.

Γιατί φοβούνται την αξιολόγηση;

Με τις απλές αυτές σκέψεις, βλέπουμε ότι πράγματι το έργο του δασκάλου είναι κατ’ εξοχήν έργο συνείδησης. Αλλά αυτή είναι μια ιδανική εκπαιδευτική εικόνα. Γι’αυτό, η οργανωμένη κοινωνία, καθιερώνει πλαίσια και επιβάλλει κανόνες εντός των οποίων είναι υποχρεωμένος, αυτός ο ιδανικός εκπαιδευτικός να κινείται κάτω από μια ενιαία καθοδήγηση της οποίας, σε κάθε χώρα προΐσταται ο αρμόδιος υπουργός παιδείας με τις σχετικές διευθύνσεις και υπηρεσίες. Χωρίς εποπτεία και αξιολόγηση του διδακτικού προσωπικού των σχολείων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπάρξει εύρυθμη λειτουργία. Αυτό, είναι τόσο δύσκολο να το καταλάβουν οι ηγεσίες των εκπαιδευτικών οργανώσεων; Είναι, άραγε ευχαριστημένοι από την μέχρι τούδε λειτουργία των σχολείων, χωρίς αξιολόγηση του εκπαιδευτικού προσωπικού; Είναι υπέρ της ισοπέδωσης; Και πώς θα εκτιμηθεί η ποιοτική ικανότητα ενός εκάστου εκπαιδευτικού; Γιατί, φοβούνται την αξιολόγηση;

Όποιος έχει τη μύγα, μυγιάζεται. Όποιος είναι εν τάξει στις υποχρεώσεις του δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Σε χαλεπούς καιρούς οι δάσκαλοι στην πλειοψηφία τους επεδίωκαν την κρίση των προϊσταμένων. Αν δεν έχουν κριθεί, δεν έχουν αξιολογηθεί πως θα ξεχωρίσουν οι άριστοι, οι πολύ καλοί, οι μέτριοι; Υποστηρίζουν οι οργανώσεις των εκπαιδευτικών ότι με τη αξιολόγηση κάποιοι εκπαιδευτικοί διατρέχουν τον κίνδυνο της απόλυσής. Ο ίδιος ο υπουργός, δηλώνει και διαβεβαιώνει ότι τέτοιος κίνδυνος δεν υφίσταται. Προς τί λοιπόν η ανησυχία;
Ισχυρίζονται, οι αντιδρώντες, τότε γιατί, στην αξιολόγηση, τέθηκαν ποσοτικοί περιορισμοί, όπως το 25% θα αξιολογείται από το 9-10, το 60% από 7-8 και το 15% από 1-6. Αυτό το τελευταίο ποσοστόν «α πριόρι» υποστήριζαν ότι κινδυνεύει να απολυθεί. Αν λέω ας πούμε, ότι επιβάλλεται να απολυθούν, (που δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση), κάποιοι από ποιό ποσοστό θα πρέπει να απολυθούν; Από τους άριστους; Φυσικά όχι. Τότε θα πρέπει να παύσουν να παίζουν κάποιοι με την ιερότητα των θεσμών. Διαπράττουν μέγα σφάλμα οι διοικήσεις των ομοσπονδιών των εκπαιδευτικών, που αντιδρούν κατά ανοίκειο τρόπο στην αξιολόγηση.

Αντί με εποικοδομητικές προτάσεις προς το υπουργείο να βοηθήσουν οι οργανώσεις των εκπαιδευτικών στον καλύτερο, πιο δίκαιο τρόπο αξιολόγησης, λαμβάνουν δυστυχώς «κάθετα» αντίθετη θέση, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια ειλικρινή του υπουργείου. Η αντίδραση αυτή είναι κατακριτέα από την κοινή γνώμη και από τους γονείς των μαθητών. Πρέπει να καταλάβουν οι εκπαιδευτικοί ότι εκτός από λειτουργοί είναι και κρατικοί υπάλληλοι και οφείλουν σεβασμό και υπακοή στους νόμους. Ο τσαμπουκάς δεν πρέπει να περάσει. Dura lex sed lex. Σκληρός νόμος, αλλά νόμος.
—————–
(*) Ο Ανδρέας Αγτζίδης, υπηρέτησε επί 35 χρόνια τη δημόσια εκπαίδευση. Αγωνίστηκε για την κατάργηση του θεσμού των παλιών επιθεωρητών. Επιπλέον αγωνίστηκε για τα δικαιώματα του διδασκαλικού κλάδου και υπήρξε από τους συνιδρυτές της ΠΑΣΚΕ Δασκάλων.  Το συγκεκριμένο κείμενο είχε δημοσιευτεί στην εφημ. Ημερησία, (Κιλκίς) την 1 Αυγούστου 2014.

Περιλαμβάνεται στο υό έκδοση βιβλίο: Ανδρέας  Αγτζίδης, «Διδακτικές, Παιδαγωγικές και κοινωνικές «βολές» (Δημοσιευμένα κείμενα για Αγωγή, Εκπαίδευση,Γλωσσικό Ζήτημα, Κοινωνικοπολιτικά θέματα) «.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here