Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΙΑΚΑΛΟΥ

Πέρασα αυτές τις ημέρες σε ηθελημένη απόλυτη μοναξιά. Απομόνωση. Και το τηλέφωνο κλειστό, και συνειδητά μακριά από τις εικόνες, τα ακούσματα και τις γεύσεις της εβδομάδας που αποκαλείται «Μεγάλη». Υπάρχουν εποχές που αισθάνομαι την επιτακτική ανάγκη να μαζευτώ στον εαυτό μου, αλλιώς, ξέρω, δεν θ’ αντέξω. Αυτό έκανα (και ζητώ συγγνώμη που δεν απάντησα σε τηλεφωνήματα και μηνύματα).

Προχθές το βράδυ, Μεγάλο Σάββατο, διάβασα ξανά, μετά από πολλά χρόνια, το βιβλίο της Hildegard Schaeder «Πάσχα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης». Πρόκειται για ένα Πάσχα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και θανάτου Ravensbrück, ένα στρατόπεδο ειδικά για γυναίκες.

Η συγγραφέας ήταν μία από τις «θαρραλέες γυναίκες» της Γερμανίας, που με λόγο και πράξεις αλληλεγγύης αντιστάθηκαν στη ναζιστική βαρβαρότητα. Και πλήρωσαν ακριβά γι’ αυτό. Ανήκε στην προτεσταντική εκκλησία, της οποίας ηγετική προσωπικότητα ήταν ο Martin Niemöller – αυτός που συχνά-πυκνά τον μνημονεύουμε, πότε σωστά και πότε λάθος, με αναφορά στη περίφημη ομολογία του «όταν πήραν τους κομμουνιστές, δεν μίλησα γιατί δεν είχα σχέσεις με κομμουνιστές…» για να καταλήξει «όταν ήρθαν να πάρουν εμένα, δεν υπήρχε πια κανένας για να φωνάξει».

Η δουλειά αυτών των γυναικών ήταν τόσο το κρύψιμο και η φυγάδευση Εβραίων, όσο και η πρακτική υποστήριξη (με τρόφιμα, ρούχα, φάρμακα και άλλα είδη ανάγκης) εκείνων των Εβραίων που δεν είχαν πια καμιά δυνατότητα να διασφαλίσουν από μόνοι/ες τους την επιβίωση. Ακόμη και «κρυφά σχολεία» οργάνωναν για τα Εβραιόπουλα.

Η Hildegard Schaeder πιάστηκε από την Γκεστάπο με την κατηγορία της «υποστήριξης Εβραίων φυγάδων», έμεινε για μεγάλο διάστημα στα φοβερά κρατητήριά της στο Βερολίνο και κατόπιν μεταφέρθηκε ως πολιτική κρατούμενη στο στρατόπεδο του Ravensbrück. Γλύτωσε το θάνατο τυχαία, επειδή η σχεδιασμένη μεταφορά της στο Άουσβιτς και στους θαλάμους αερίων απέτυχε για τεχνικούς λόγους.
Το βιβλίο είναι μια αφήγηση του τρόπου ζωής ανθρώπων, των οποίων η καθημερινή συμπεριφορά, ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες, προσανατολίζεται στις αξίες που έχουν ενστερνιστεί και συνειδητά υπερασπίζονται –στη συγκεκριμένη περίπτωση μιας χριστιανής «ακτιβίστριας», για την οποία ίσχυε το «παν μέτρον ο άνθρωπος που υποφέρει».

Ιδού ένα απόσπασμα από το βιβλίο:
«Το πρωί του Πάσχα καθόμουν με μια μπολσεβίκα του Κόκκινου Στρατού –όχι τόσο γυναίκα των όπλων αλλά πρώην καθηγήτρια πανεπιστημίου των μαθηματικών, προερχόμενη από αγροτική οικογένεια. Καθόμασταν δίπλα-δίπλα σ’ ένα αναποδογυρισμένο κάρο, κρυμμένες πίσω από μια αποθήκη, και η γκριζομάλλα μπολσεβίκα, ανταποκρινόμενη σε μια παράκλησή μου, τραγουδούσε με καθαρή φωνή παλαιοχριστιανικούς ύμνους, που είχε μάθει στην παιδική της ηλικία. Και στο τέλος της μικρής μας πασχαλινής γιορτής είπε: «Και ο Ιησούς Χριστός είναι σοσιαλιστής». Κι εγώ της απάντησα: «Ο σοσιαλιστής πάντων των αιώνων, που μας κάνει να είμαστε όλοι/ες αδερφοί και αδελφές, και μας απελευθερώνει από κάθε σκλαβιά, ακόμη και από το θάνατο και το φόβο του θανάτου». Με κοίταξε μ’ ένα ερωτηματικό στο βλέμμα. Σφίξαμε αδελφικά τα χέρια στο πρωινό φως του Πάσχα».

Το Πάσχα, ως προσδοκία της Ανάστασης, είχε ιδιαίτερη σημασία μέσα στο στρατόπεδο, όπου βασανιστήρια και ταπείνωση ήταν η ζωή, και ο θάνατος ήταν η λύτρωση. Αυτή η κοινή εμπειρία ήταν εκείνη που γέννησε την κραυγή των ανθρώπων της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου «ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ!».

Αλλά συνειδητοποιούν σήμερα οι άνθρωποι ότι το «ποτέ ξανά φασισμός!» παραμένει σύνθημα χωρίς αποτέλεσμα, εάν δεν πάρουμε υπόψη μας την ομολογία του Martin Niemöller, που υποδηλώνει ότι, ο κίνδυνος του φασισμού είναι πάντα υπαρκτός, εάν δεν είμαστε πρόθυμοι να μιλήσουμε και ν’ αντισταθούμε ήδη όταν ταπεινώνονται και σκοτώνονται άλλοι, με τους οποίους (θεωρούμε ότι) δεν έχουμε καμιά σχέση;

Υ.Γ. Η Hildegard Schaeder διατήρησε και μετά τον πόλεμο τις σχέσεις της με τις συγκρατούμενές της από τη Σοβιετική Ένωση και ανήκε στην ομάδα των ανθρώπων που με λόγο και πράξη αντιστάθηκε στις ψυχροπολεμικές πολιτικές.

Από το facebook

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here