Πάνος Σαββόπουλος: «Οι ρεμπέτες «παρόντες» στον ελληνοϊταλικό και στην, πρώτη, γερμανική κατοχή

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

Ρεμπέτικα του ελληνοιταλικού πολέμου και της γερμανικής Κατοχής. Με όπλο τον μπαγλαμά και το μπουζούκι. Μιλάμε με τον συνάδελφο Πάνο Σαββόπουλο.

-Παρόντες, λοιπόν, οι ρεμπέτες στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο;

Οι ρεμπέτες έγραφαν για όλα!Η σάτιρα και τα εμψυχωτικά τραγούδια, ήταν μεγάλα όπλα ενάντια στους Ιταλούς εισβολείς. Έγιναν πιο γνωστά αυτά των «καθωσπρέπει» δημιουργών του ελαφρού τραγουδιού και της επιθεώρησης, ερμηνευμένα κυρίως από την Σοφία Βέμπο, αποκληθείσα και «τραγουδίστρια της νίκης», αργότερα δε …χουντοπαρούσα ασμένως και μάλιστα με εθνική ενδυμασία! Άγνωστα παρέμεναν τα αντίστοιχα τραγούδια των ρεμπετών, αφού αυτοί δεν είχαν τα «μέσα», τα «κονέ». Αλλά, και στις μέρες μας, τα αγνοούν παντελώς οι …τρέχοντες μουσικοί παραγωγοί. Εδώ και πάνω από 20 χρόνια προσπαθώ κάθε χρόνο με ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, αλλά και με κείμενα, να τα φέρω στην επιφάνεια. Μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα ρεμπέτικα και τα ελαφρά τραγούδια για τον ελληνοϊταλικό, έξω βέβαια από το διαφορετικό ύφος, είναι ότι στα ρεμπέτικα βρίσκουμε περισσότερα καινούργια τραγούδια, ενώ στα ελαφρά τα πιο πολλά είναι αποτέλεσμα της εύκολης λύσης να μπουν επίκαιρα στιχάκια σε παλιές επιτυχίας… Ιδού δύο παραδείγματα καινούριων ρεμπέτικων.

Θα πάρω το ντουφέκι μου (Σ. Κηρομύτη), 1941

 Στης Αλβανίας τα βουνά (Α. Χατζηχρήστου), 1940

-Έλεγες προηγουμένως ότι οι ρεμπέτες έγραψαν περισσότερα εμψυχωτικά και πατριωτικά απ’ ότι οι δημιουργοί του ελαφρού…

Ακριβώς! Μια άλλη διαφορά, λοιπόν, είναι ότι οι ρεμπέτες έγραψαν περισσότερα εμψυχωτικά και πατριωτικά τραγούδια (περίπου 70%) και λιγότερα σατιρικά (30%). Οι του  ελαφρού και της επιθεώρησης, έκαναν ακριβώς το αντίθετο, προφανώς για να διασκεδάζει ο κόσμος στα θέατρά τους! (Πού θέατρα και μεγαλεία οι …φουκαράδες ρεμπέτες;). Θεωρώ τις δύο αυτές διαφορές, που επισήμανα, σημαντικές και με πολλές …αναγνώσεις. Να τρία ωραιότατα εμψυχωτικά ρεμπέτικα του ’40.

Ψηλά στης Πίνδου τα βουνά (Δ. Γκόγκου-Μπαγιαντέρα, 1940

Τους Κενταύρους δε φοβάμαι (Δ. Γκόγκου-Μπαγιαντέρα, 1940

Στον ύπνο σου την έβλεπες (Γ.  Παπαϊωάννου),1940

-Ο Μάρκος Βαμβακάρης έγραψε κάτι για τον ελληνιοταλικό;

Ο «αγράμματος» Μάρκος ήταν σε πλήρη …δράση! Ο Μάρκος, λοιπόν, έγραψε έξη τραγούδια για τον ελληνοϊταλικό και την Κατοχή. Μάλιστα σε ένα απ’ αυτά, το «Μουσολίνι άλλαξε γνώμη», ο …αγράμματος Μάρκος κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα στη φασιστική ηγεσία της Ιταλίας και στον Ιταλικό λαό που υπέφερε το καθεστώς αυτό. Να το επίμαχο στιχάκι:

«…Την ετάραξες (σ.σ. την Ιταλία) στην πείνα κι είναι πια ξελιγωμένη,

μοναχά η δική σου τσέπη είναι παραφουσκωμένη.

Τα καημένα τα παιδιά της δεν τολμούν να πουν κουβέντα,

τούς εράψατε το στόμα συ ο Τζιάνος και η Έλντα».

Σημειωτέον, ότι ο Β. Τσιτσάνης δεν έγραψε ούτε ένα τραγούδι για τον ελληνοϊταλικό και την Κατοχή.

-Είχαμε και έρωτες μέσα στον πόλεμο;

Και βέβαια είχαμε, αφού ζωή και θάνατος πάνε …βήμα-βήμα.

Έτσι, και για …έρωτες μέσα στη φωτιά και το θάνατο του πολέμου, έγραψαν οι ρεμπέτες. Τραυματίες και νοσοκόμες το θέμα, συνήθως με χάπι έντ, αλλά και με …εφιάλτες, όπως στη Νοσοκόμα του Γ. Παπαϊωάννου. Ο τραυματίας ερωτεύθηκε τη νοσοκόμα που πήγε για να του γιάνει την πληγή, αλλά μετά το ειδυλλίον είχε τέλος απ-αίσιον, αφού τής είπε:

Από το Χάρο γλίτωσα για την κακή μου μοίρα

και έπεσα στα χέρια σου κι άλλη λαχτάρα πήρα.

Αριστούργημα!

 

– Και στη γερμανική κατοχή τι έγραψαν οι ρεμπέτες  

Χα, χα, θα έλεγα Γιώργο! Κι αυτό διότι για την (πρώτη) γερμανική κατοχή, μόνο οι ρεμπέτες έγραψαν τραγούδια, τα οποία βέβαια έπαιζαν …ιεροκρυφίως, λόγω προδοτών (ελληναράδων) γερμανοτσολιάδων! Οι του ελαφρού εποίησαν …ηχηρότατα την νήσσαν, αν δεν διασκέδαζαν, κιόλας, τον κατακτητή στα ακριβά κέντρα που έπαιζαν! Πάλι, δηλαδή, οι ρεμπέτες, έβγαλαν τον …όφιν από την τρύπα, αν και άκουγαν τα μύρια. Ο Μάρκος έγραψε το Χαϊδάρι, για το κολασμένο στρατόπεδο, και το Ματσάκια πεντοχίλιαρα για το κατοχικό πληθωριστικό χρήμα. Ο Μιχάλης Γενίτσαρης έγραψε τους Μαυραγορίτες, τους Λαδάδες, την Επιδρομή στον Πειραιά και το Στέλιος Καρδάρας, για το εικοσιδυάχρονο παλικάρι, αγωνιστή της αντίστασης και άπιαστο σαμποτέρ, που το πρόδωσαν …έλληνες και οι Γερμανοί πρώτα το βασάνισαν άγρια και μετά το σκότωσαν. Επίσης έκανε τραγούδι και τους λαϊκούς Σαλταδόρους στα γερμανικά καμιόνια. Ο Μπαγιαντέρας έγραψε το σπαρταριστό Του Κυριάκου το γαϊδούρι, που περιγράφει ένα ευτράπελο περιστατικό μέσα στην πείνα, όταν αντί για ένα μοσχάρι, έσφαξαν το αγαπημένο γαϊδούρι κάποιου Κυριάκου.

Υ.Γ. Σήμερα, που ζούμε τη δεύτερη γερμανική κατοχή, δυστυχώς δε βρέθηκε κάποιος με …φρίδια να γράψει «κάτι».

Άντε και του χρόνου…

Ακούστε σχετικά:

https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox/15f55529d4e38375?projector=1

https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox/15f55529d4e38375?projector=1

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here