Νεοελληνική Γλώσσα: Συναινετικά και προσεκτικά!

Του Κώστα Αγγελάκου *

Ο σχολιασμός των θεμάτων της Νεοελληνικής Γλώσσας στις Πανελλαδικές εξετάσεις εμπεριέχει τον κίνδυνο να επικεντρωθείς στα συγκεκριμένα θέματα και να λησμονήσεις το σοβαρό πρόβλημα που υπάρχει τόσο στη διδασκαλία όσο και στην αξιολόγηση του μαθήματος στο Λύκειο καθώς και το χειραγωγητικό ρόλο που ασκούν οι εξετάσεις μέσω των θεμάτων στη γλωσσική και στην ευρύτερη διδασκαλία στη σχολική τάξη.
Αν έχουμε υπόψη μας τα προηγούμενα, τα φετινά θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας κινούνται στην «πεπατημένη» με ελάχιστες διαφοροποιήσεις.

Αναλυτικότερα, το κείμενο εντάσσεται σε ένα θεματικό πεδίο «συμφωνίας, αποδοχής και συναίνεσης», το πεδίο του πολιτισμού, το οποίο είναι σημαντικό για την κοινωνία και το άτομο. Γι’ αυτό τόσο οι ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου όσο και η τελική παραγωγή λόγου προσανατολίζονται σε ερωτήματα όχι αμφισβήτησης ή κριτικής ανάγνωσης αλλά συμφωνίας για τους λόγους και τις δραστηριότητες «για τους οποίους (ή με τις οποίες) πρέπει το ευρύ κοινό (και οι νέοι(sic)) να πλησιάσει και να γνωρίσει τους χώρους και τα μνημεία της πολιτισμικής μας κληρονομιάς». Βέβαια η «συνομιλία» του κειμένου με την παραγωγή λόγου είναι εμφανής φέτος κάτι που δεν συνέβαινε τις προηγούμενες χρονιές.
Παράλληλα οι ερωτήσεις επεξεργασίας του κειμένου κινούνται σε μια φορμαλιστική λογική. Αν φθάσαμε, ειδικότερα, για λόγους «αντικειμενικής» αξιολόγησης να θέτουμε ερωτήσεις σωστού –λάθους για την κατανόηση και κριτική προσέγγιση των θέσεων του κειμένου, τότε δεν πρέπει να περιμένουμε ποτέ από το εξεταστικό σύστημα (άρα και το σχολικό πλαίσιο) ένα σχολιασμό ή μια κριτική απόρριψη ή αμφισβήτηση των θέσεων –απόψεων ενός συγγραφέα. Αυτό αποτελεί ταμπού για τις επιτροπές των εξετάσεων!
Οι υπόλοιπες ερωτήσεις (με εξαίρεση την τελευταία) ελάχιστα ασχολούνται με τη μορφή και τα χαρακτηριστικά του κειμένου. Μόνο αυτή για τη δομή της παραγράφου θα προκαλέσει διαφωνίες γιατί μπορούν να αιτιολογηθούν σοβαρά από τους υποψήφιους έως και τρείς τρόποι ανάπτυξης.

Αξίζει ένα σχόλιο για τις ασκήσεις λεξιλογίου, οι οποίες κινούνται στη μηχανιστική λογική αναζήτησης συνωνύμων και αντωνύμων και δε συνδέονται ουσιαστικά με το ρόλο του λεξιλογίου στη συγκρότηση του κειμένου.
Τελικό συμπέρασμα; Η Επιτροπή εξετάσεων τα κατάφερε, όλοι εμφανίζονται ικανοποιημένοι! Θέματα προσεκτικά επιλεγμένα και διατυπωμένα ώστε και ζητήματα της επικαιρότητας να μη θίγουν ούτε να προκαλέσουν κάποια κριτική διέγερση των μαθητών και της κοινής γνώμης αλλά και από την άλλη να έχουν επιμέρους δυσκολίες που δεν τα καθιστούν εύκολα διαχειρίσιμα από όλους τους υποψήφιους.
Είναι όμως αυτή μορφή διδασκαλίας και αξιολόγησης της Γλώσσας σ’ ένα σύγχρονο σχολείο που θα πρέπει να στοχεύει στην ανοιχτή σκέψη και στην γλωσσική καλλιέργεια ;

* Αναπληρωτής καθηγητής Παιδαγωγικών στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, διευθυντής του περιοδικού » ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ».

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here