Του Βλάση Αγτζίδη
Σαν σήμερα πέθανε πριν από 91 χρόνια ο διπλωμάτης της Κοινωνίας του Εθνών Φριντγιοφ Νάνσεν που συνέβαλε πολύ  στην αντιμετώπιση του ελληνικού προσφυγικού προβλήματος μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Το ρόλο του αυτό το μελέτησε ο ελληνοαμερικανός ιστορικός (ποντιακής καταγωγής) δρ Χάρης Ψωμιάδης. Η μελέτη εκδόθηκε υπό τον τίτλο «Ο Νάνσεν και το Ελληνικό Προσφυγικό Πρόβλημα 1922-1924».
Το εν λόγω βιβλίο εκδόθηκε με τη χορηγία του Ερευνητικού Κέντρου για τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας και του Πόντου με έδρα το Σικάγο, αρχικά στην αγγλική γλώσσα και αργότερα και στην Ελληνική.
Το βιβλίο είναι προϊόν πολυετούς έρευνας του Δρ. Ψωμιάδη στα αρχεία των Παρισίων, της Ουάσιγκτον, της Μόσχας, των Βρυξελλών, της Γενεύης, του Ελευθερίου Βενιζέλου και του υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας και φέρει για πρώτη φορά στο προσκήνιο άγνωστες πτυχές για την προσφορά του Νάνσεν και τις θηριωδίες των Τούρκων.
Ο Δρ. Ψωμιάδης «έφυγε» τον Αύγουστο του 2011. Ήταν ιδρυτής, εμπνευστής και στυλοβάτης του Κέντρου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Κολεγίου του Κουίνς. Ο διακεκριμένος καθηγητής, ερευνητής και συγγραφέας θεωρείται πρωτοπόρος των Ελληνικών Σπουδών στην Αμερική, ενώ η κληρονομιά του είναι μοναδική και ανεπανάληπτη.
Για το περίφημο «Διαβατήριο Νάνσεν» ο Μιχάλης Μιχελής αναφέρει:
Ως διπλωμάτης της Κοινωνίας των Εθνών  φρόντισε με το περιβόητο διαβατήριό του (από το 1922-1938), πάνω από 450.000 άτομα που εκπατρίστηκαν βίαια από τις πολεμικές ανακατατάξεις. Το Nansen Passport, επέτρεψε στους κατόχους του, να διασχίσουν τα σύνορα, για να βρουν εργασία, ενώ παράλληλα τους προστάτευσε από την απέλαση. Η αρχή έγινε από τη Βουλγαρία, όταν 250 Λευκοί Ρώσοι μετά τον εμφύλιο με τους κομμουνιστές (της Επανάστασης του 1917), κατέφυγαν στο εν λόγω κράτος. Διωχθέντες βίαια από τις βουλγαρικές αρχές προς τη Ρωσία, πυροβολήθηκαν από τους μπολσεβίκους. Τότε στράφηκαν προς την Τουρκία, που δεν τους δέχθηκε. Έτσι μετέωροι αναζητούσαν  από ‘δω κι απ’ εκεί, τόπο να εγκατασταθούν. O Nansen μεσολάβησε κι έστειλε ορισμένες ομάδες στην Τσεχοσλοβακία και στις ΗΠΑ. Σταδιακά 52 χώρες αναγνώρισαν το διαβατήριο Νάνσεν. Το γραμματόσημο που έπρεπε να επικολλούν ετησίως οι πρόσφυγες επί του προσωπικού εγγράφου τους (ως στοιχείο ανανέωση της άδειας παραμονής τους), ήταν το μέσο της οικονομικής αρωγής της υπηρεσίας προσφύγων Νάνσεν, που βραβεύτηκε με Νόμπελ Ειρήνης (1930). Μεταξύ των διάσημων προστατευμένων με το διαβατήριο Νάνσεν, ήταν ο Ιγκόρ Στράβινκσι και η μπαλαρίνα Άννα Παύλοβα.
Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here