Ο Εθελοντισμός ενάντια στη Βία

Συνέντευξη: Μαντώ Μπαμπούλα

Ο διεθνής εθελοντισμός καλλιεργεί την ανθεκτικότητα, τις δράσεις αλληλεγγύης -όχι φιλανθρωπίας- και επιδιώκει να δημιουργήσει έναν κόσμο αμοιβαίου σεβασμού και κατανόησης.

H Ingrid Danckaerts ξέρει πολύ καλά τι είναι ο διεθνής εθελοντισμός. Βρέθηκε στην Αθήνα 18 και 19 Μαρτίου για το συνέδριο Volunteering versus Violence και τα 100 χρόνια της Κίνησης Εθελοντών.

Τι είναι ο εθελοντισμός και πώς έχει αναπτυχθεί με τα χρόνια;

Πρώτ’ απ’όλα θα ήθελα να ξεχωρίσουμε ανάμεσα σε εθελοντισμό και διεθνή εθελοντισμό. Ο εθελοντισμός είναι ένας τρόπος να προσφέρουμε τις γνώσεις, τον χρόνο και την ενέργειά μας σε μια συλλογικής κοινωνική προσπάθεια, εργαζόμενοι ενεργά για το γενικό συμφέρον της κοινότητας χωρίς να υποκαθιστούμε την έμμισθη εργασία. Στον διεθνή εθελοντισμό το κάνεις αυτό σε διεθνές πλαίσιο, για παράδειγμα, σε μια ξένη χώρα ή συμμετέχοντας σε μια διεθνή ομάδα εθελοντών με άτομα πολύ διαφορετικά μεταξύ τους.

Ο διεθνής εθελοντισμός ως έννοια πρωτοεμφανίστηκε μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης πασιφιστών στην Ολλανδία. Κατά την αναζήτηση τρόπων ώστε να μην υπάρξει δεύτερος Μεγάλος Πόλεμος, ο Pierre Ceresole, ένας Ελβετός πασιφιστής γέννησε την ιδέα να συγκεντρώσει διεθνή ομάδα εθελοντών για να ξαναχτίσουν ένα χωριό στη Βόρεια Γαλλία που είχε καταστραφεί στον πόλεμο. Από τότε ο διεθνής εθελοντισμός έχει γίνει ένα μοντέλο που έχει χρησιμοποιηθεί και έχει πάρει διάφορες μορφές σε πολλές οργανώσεις ανά τον κόσμο αλλά για να τον αποκαλέσουμε «διεθνή» υπάρχουν κάποια βασικά στοιχεία που πρέπει να γίνονται σεβαστά. Ο διεθνής εθελοντισμός βασίζεται σε πνεύμα αμοιβαίας διεθνούς συνεργασίας ανάμεσα σε μη κυβερνητικές, μη κερδοσκοπικές, οργανώσεις βάσης, που έχουν κοινό όραμα και εργάζονται σε τοπικές κοινότητες. Οι εθελοντές κάνουν αίτηση μέσω μιας οργάνωσης στη χώρα αποστολής και γίνονται δεκτοί από μια οργάνωση στη χώρα φιλοξενίας. Οι συμμετέχουσες οργανώσεις μάχονται για έναν κόσμο όπου οι σχέσεις χαρακτηρίζονται από ισότητα, κοινωνική δικαιοσύνη, ενεργό συμμετοχή και μια αίσθηση ενδυνάμωσης της κοινότητας. Παρέχουν στους ανθρώπους τα μέσα για να καταλάβουν και να ενεργήσουν έτσι ώστε να μετατρέψουν θετικά τις κοινωνικές, πολιτιστικές, πολιτικές και οικονομικές δομές που επηρεάζουν τις ζωές μας σε όλα τα επίπεδα. Ο διεθνής εθελοντισμός καλλιεργεί την ανθεκτικότητα, τις δράσεις αλληλεγγύης -όχι φιλανθρωπίας- και επιδιώκει να δημιουργήσει έναν κόσμο αμοιβαίου σεβασμού και κατανόησης.

Ενώ στην αρχή ο διεθνής εθελοντισμός γινόταν κατανοητός ως ενός είδους αποστολή μεγάλων διεθνών ομάδων για μακροχρόνιες παρεμβάσεις σε περιοχές που είχαν πληγεί από τον πόλεμο στις μέρες μας έχουμε μικρής και μεσαίας διάρκειας εθελοντικά προγράμματα που έχουν στο επίκεντρο περισσότερο την εξατομικευμένη μαθησιακή διαδικασία του εθελοντή καθώς και την επίδραση στην τοπική κοινότητα προκειμένου να συνεισφέρει στην κοινωνική μεταστροφή μέσω της αφύπνισης της συνείδησης και μικρής κλίμακας προγραμμάτων κοινότητας. Μελέτη που ερευνά τα κίνητρα των εθελοντών σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και τα προγράμματα που στήθηκαν, μας δείχνει ότι ο διεθνής εθελοντισμός έχει αναπτυχθεί με τον καιρό σε ευθυγράμμιση με τις διαφορετικές απόψεις παγκοσμίως και τις τάσεις κοινωνικής μεταστροφής που κυριαρχούν στoν δημόσιο λόγο και εκείνον περί ανάπτυξης.

Τι σημαίνουν τα 100 χρόνια της SCI για τους ανθρώπους που έχουν εμπλακεί; Πώς θα αντιμετωπίσει η SCI τις προκλήσεις του αύριο;

Τα 100 χρόνια της SCI είναι για τους περισσότερους ανθρώπους που έχουν εμπλακεί μια στιγμή να αναπολήσουν όσα έχουν επιτευχθεί και μια στιγμή να κοιτάξουν μπροστά. Όταν κοιτάμε προς τα πίσω βλέπουμε επιτυχίες και αποτυχίες. Βλέπουμε πολλές προσωπικές ιστορίες που είναι στενά συνδεδεμένες με διεθνείς εθελοντικές εμπειρίες που έχουν επηρεάσει τις ζωές των ανθρώπων βαθιά. Κοιτώντας προς τα πίσω, γιορτάζοντας τα επιτεύγματα και αναλύοντας τις αποτυχίες παίρνουμε μια πολύ καλή εικόνα για το τι αντιπροσωπεύει μια οργάνωση σαν την Κίνηση Εθελοντών, την SCI σήμερα. Κι από δω θα πρέπει να δούμε το ρόλο του διεθνούς εθελοντισμού τα επόμενα χρόνια. Είναι η δουλειά που κάνουμε σχετική με το παρόν; Πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε τον τρόπο της δουλειάς μας ώστε να έχει μια πιο θετική επίδραση στις νέες προκλήσεις της σημερινής κοινωνίας;

Το πώς η SCI πρόκειται να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του αύριο δεν μπορώ να το απαντήσω. Αυτό είναι μια συλλογική διαδικασία, που να περιλαμβάνει τις τοπικές κοινότητες με τις οποίες δουλεύουμε και τους νέους ανθρώπους που είναι άνθρωποι- κλειδιά όσον αφορά τη δουλειά μας στο μέλλον.

Πώς έχει συνδράμει ο εθελοντισμός στο παγκόσμιο κίνημα για την ειρήνη;

Από την αρχή η βασική αποστολή του διεθνούς εθελοντισμού υπήρξε η προώθηση μιας κουλτούρας ειρήνης. Όταν συγκεντρώνονται άνθρωποι από διαφορετικά υπόβαθρα σε ένα χρήσιμο πρόγραμμα σε μια κοινότητα, καταλαβαίνουν ότι είναι δυνατόν να ζουν μαζί με ανθρώπους από διαφορετικές εθνικότητες και πώς οι συγκρούσεις  μπορούν να ξεπεραστούν με μη βίαιο διάλογο και ενσυναίσθηση. Αυτές οι αληθινά προσωπικές εμπειρίες έφτιαξαν μια σταθερή βάση για το χτίσιμο δεξιοτήτων και στάσεων ζωής που σχετίζονται με την ειρήνη, κάτι που είναι απαραίτητο προκειμένου να οικοδομηθεί ένα παγκόσμιο κίνημα ειρήνης.

Η SCI ως κίνημα έχει συνεισφέρει στο παγκόσμιο κίνημα ειρήνης βάζοντας την ειρήνη στην πολιτική ατζέντα μέσω των δράσεών της, αμφισβητώντας την αναγκαιότητα των κρατικών στρατών, καταγγέλλοντας το εμπόριο όπλων και στηρίζοντας πληθώρα προγραμμάτων για την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η SCI έχει βραβευτεί με τον τίτλο «αγγελιαφόρος της ειρήνης» από την UNESCO, που δείχνει πώς η SCI μέσω των διεθνών εθελοντικών της προγραμμάτων συνεισφέρει στην παγκόσμια ειρήνη.

Μπορεί ο εθελοντισμός να καταπολεμήσει τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις και ποιο είναι το βάθος αυτής της επίδρασης;

Ο διεθνής εθελοντισμός προάγει τη συμμετοχή όλων ανεξάρτητα από το φύλο, το χρώμα του δέρματος, τη θρησκεία, την εθνικότητα, την ηλικία, την ικανότητα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την κοινωνική θέση ή τις πολιτικές απόψεις και κάθε άλλο πιθανό λόγο διάκρισης, με πνεύμα πραγματικής ισότητας και αναγνώρισης των άλλων με αξιοπρέπεια και σεβασμό. Τα έργα που συγκεντρώνουν αυτή την ποικιλόμορφη ομάδα είναι στην πραγματικότητα τέλειο μοντέλο «βιωματικής μάθησης». Η βιωματική μάθηση θεωρείται μαθησιακή διαδικασία στην οποία εμπλέκονται όλες οι αισθήσεις σας. Είναι τόσο βαθιά μάθηση που δημιουργεί μακροχρόνιες επιπτώσεις. Στην πραγματικότητα, οι έρευνες επιπτώσεων που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία τέσσερα (4) χρόνια έχουν δείξει ότι η διεθνής εθελοντική υπηρεσία μεταβάλλει τη στάση των εθελοντών απέναντι στους διαφορετικούς πολιτισμούς. Οι εθελοντές λένε ότι καταλαβαίνουν καλύτερα και σέβονται τους ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς, με διαφορετικές ταυτότητες και πεποιθήσεις.

Τι είδους εκπαίδευση πρέπει να λάβουν οι εθελοντές προκειμένου να δημιουργηθούν συνθήκες συνύπαρξης και σεβασμού για το «διαφορετικό»;

Γενικά πριν την αναχώρηση τονίζουμε τη σημασία της εκπαίδευσης, η οποία προσφέρει στους εθελοντές καλή γνώση του διεθνούς εθελοντισμού και του κοινωνικοπολιτικού πλαισίου των προγραμμάτων στα οποία πρόκειται να συμμετάσχουν, καθώς και εργαλεία που τους βοηθούν να ασχοληθούν με την επικοινωνία και τη διαπολιτισμικότητα, τις προκλήσεις και τις πιθανές συγκρούσεις. Κατά τη διάρκεια του εθελοντικού προγράμματος η καλή καθοδήγηση θα βοηθήσει τον εθελοντή να εφαρμόσει όσα έμαθε πριν την αναχώρηση στην πράξη και μετά την επιστροφή του, ένα εργαστήριο προβληματισμού και αναστοχασμού μπορεί να βοηθήσει τον εθελοντή να συγκρατήσει την αληθινή μάθηση από αυτήν την εμπειρία. Μιλάμε για κατάρτιση και προβληματισμό στο πλαίσιο της άτυπης εκπαίδευσης. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία οι εθελοντές και οι μαθησιακές ανάγκες τους βρίσκονται στο επίκεντρο της μαθησιακής διαδικασίας. Μέσω μη-επίσημων μεθοδολογιών όπως συζητήσεις με συναδέλφους, θέατρο ή παιχνίδια περνούν μια μαθησιακή διαδικασία που τους βοηθά να αναπτύξουν τις κοινωνικές, πολιτικές και «ειρηνευτικές» ικανότητές τους.

 

Και πριν με ρωτήσετε αν αυτά είναι αρκετά θα σας πω πως σίγουρα όχι αλλά είναι απαραίτητα και συμπληρωματικά!

 

Η Ingrid Danckaerts, πρόεδρος του CCIVS (Συντονιστικής Επιτροπής της Διεθνούς Κίνησης Εθελοντών) από το 2016, είναι πτυχιούχος διδασκαλίας και κοινωνικής εργασίας με μεταπτυχιακό δίπλωμα στην ανθρώπινη, αειφόρο ανάπτυξη. Ασχολείται με τον διεθνή εθελοντισμό από το 1988, όταν έκανε το πρώτο της εργαστήριο. Ως ακτιβίστρια έχει συμμετάσχει σε διάφορες οργανώσεις που προωθούν τον εθελοντισμό, τη βιώσιμη ανάπτυξη στο πλαίσιο μιας κοινότητας, την ενδυνάμωση της νεολαίας και την κοινωνική δικαιοσύνη εν γένει, πάντα με ισχυρή δέσμευση για μη βία και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με πάθος για την εκπαίδευση και τη διαπολιτισμική μάθηση εργάζεται ως ανεξάρτητη σύμβουλος και εκπαιδεύτρια.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here