Μεταφυσική Προσώπου – Τριλογία Άρθρων Επανάγνωσης του Hagakure, Γ Μέρος

Του Νικόλαου Τουλαντά

 

Μπούσι-ντο, Ιαπωνία, Σαμουράι, Γιαμαμότο Τσουνετόμο (1659 – 1719), Βουδισμός, Χαγκάκουρε (σημ: κρυμμένο πίσω από τις φυλλωσιές)

 

 

 

Οι 7 βασικές αρχές του Μπούσι-ντο (ορθότητα, θάρρος, καλοσύνη, σεβασμός, εντιμότητα, τιμή, αφοσίωση) πατάνε στο υπόβαθρο της έννοιας της Τιμής. Αυτήν υπηρετούν κι όσο αυτή υπηρετείται, ο άνθρωπος βρίσκεται σε αρμονία με τον Δρόμο. «Ο Σαμουράι που δε νιώθει μειωμένος όταν χάσει την τιμή του, είναι ένα κτήνος ντυμένο Σαμουράι».

Πώς τιμάται όμως το σώμα, το πνεύμα, το αξίωμα του πολεμιστή-υπηρέτη, ο Άρχοντας, ο κάθε συνάνθρωπος; Θα λέγαμε με την αποδοχή και την άσκηση στους διηνεκείς «θανάτους» και καθηλώσεις που θα τον δοκιμάσουν.

Ο θάνατος είναι μία εργασία από μόνος του και είναι επίσης μία από τις πιο θεμελιακές μνημονεύσεις της φιλοσοφίας του Μπούσι-ντο. Δεν εργάζεσαι άμεσα τον θάνατο και βέβαια δεν είναι τόσο ρηχό με το να στοχάζεσαι απλά και μόνο την τελευτή σου. Είναι και αυτό. Το τέλος του δρόμου της εργασίας του ξεπεράσματος του θανάτου στη «μεταφυσική» (μιας και πιστεύει στην αιωνιότητα και τον σκοπό της ζωής με αντίκτυπο σε αυτή) του Hagakure, σε φέρνει στην αντίληψη και κατάσταση των φωτισμένων που πλέον «γνωρίζουν ότι ο θάνατος είναι το ελαφρότερο πράγμα» όσο «οι μη φωτισμένοι – δειλοί […]κάνουν τα θέματα της γεννήσεως και του θανάτου θεωρίες και σχόλια».

Τί βρίσκεις μέσα στον θάνατο – στον κόπο, στην εγκράτεια, στην ανυπαρξία κοινωνικά και την αποκοπή από τα εκάστοτε προβαλλόμενα ως προβλήματα; Βρίσκεις πλούτο και «ποιότητα αισθημάτων» σε μία «αίσθηση τελειότητας κι ελευθερίας στην διαρκή βίωσή του (του θανάτου)». «Η αίσθηση πως είσαι εσαεί νεκρός» αφορά στην απάθεια εν τέλει που αναζητάς ώστε να ξεπεράσεις τα δεδομένα της επιτιθέμενης – πάντα και πάντοθεν – φθοράς. Κατά κάποιο τρόπο πρέπει να πάρεις αγκαλιά το μηδέν, τη μηδαμινότητα, τον θάνατο.

Ειδικά ως πολεμιστής, αυτό θα συμβάλει στη στερέωση του θάρρους σου, το οποίο θα αναδείξει ίσως, με τον θάνατο – ως τελευταία πράξη ζωής – την όλη σου διαγωγή κι αγάπη που τίμησες κρατώντας και δίνοντάς τη για τα υπέρ-εαυτόν πράγματα, για τους άλλους.  Άρα «ο θάνατος πάνω σε μάχη είναι καλός γιατί συνάδει με τη ζωή του Δρόμου». Και «έχε μνήμη θανάτου», σκεπτόμενος «πως πεθαίνεις απ’ όλων των ειδών τους θανάτους […]να πεθαίνεις με το μυαλό σου κάθε μέρα και να μην το αμελείς […]φέρσου, θεωρώντας νεκρό τον εαυτό σου».

Πριν πεθάνεις κυριολεκτικά κι ολοκληρωτικά, τί άλλο θα βρεις στην άσκηση της αυτοδιαγραφής και θυσιαστικότητας; Το βασικό για μία ζωή αυτογνωσίας που είναι η ειλικρίνεια. «Μόνο ο θάνατος είναι απόλυτα ειλικρινής. Αν γίνεις σαν νεκρός, τότε βρίσκεσαι σε αρμονία με τον Δρόμο κι ακόμα κι αν δεν προσεύχεσαι οι θεοί σε προστατεύουν».

Οι «θεοί», αναφέρει χαρακτηριστικά ενώνοντας το απαραίτητο της αυτογνωσίας της προσωπικής αστοχίας αφενός και της μη παραίτησης από του αγώνος αφετέρου, «απεχθάνονται την αμαρτία αλλά ένας θεός που θα γύριζε την πλάτη του επειδή έχεις αμαρτήσει είναι ανάξιος να λέγεται θεός». Το βρίσκω εξαιρετικό αυτό το τελευταίο όντας και τελείως χριστιανικό (εξαιρώντας τον παράδοξο χαρακτηρισμό). Χριστιανικό από την άποψη (της παραβολής του Ασώτου) πως ο Θεός (οι «θεοί» στο Hagakure) αγαπάει πατερικά (ερωτικά λένε πολλοί θεολόγοι) και όχι λογικά, με την έννοια της ανθρωποκοινωνικής αξιολόγησης και ηθικής. Σα να λέει πως δεν υπάρχει κάποια αστοχία που να μην μπορεί να «αντέξει» ο Θεός αλλά όλα εξαρτώνται από το γεγονός της διατήρησης της οικείας σχέσης.

«Αισθάνομαι ευγνώμων για την περίοδο της ζωής μου, κατά την οποία αποφάσισα να ζήσω σαν να ήμουν ήδη νεκρός κι εκτός κόσμου».

 

                            Πορτρέτο Ιάπωνα Βουδιστή Μοναχού, του 14ου αιώνα

 

Ο Σαμουράι που αφηγείται το Hagakure, έχει απαλλαχθεί πλέον από τα καθήκοντά του και είναι Μοναχός Βουδιστής. «Ο Δρόμος του Πολεμιστή με βοήθησε να πορευθώ στον Δρόμο του Βουδισμού», λέει. Και παντρεύει τους δυο τους ενώνοντας τα όπλα τους και αλληλοσυμπληρώνοντας τους σκοπούς τους που είναι ένας κι οφείλει να στολιστεί με αρετή και φωτισμό: «Ο μοναχός εκδηλώνει συμπόνια και συγκεντρώνει θάρρος εντός του στον Δρόμο του Βουδισμού. Ο πολεμιστής εκδηλώνει θάρρος και συγκεντρώνει συμπόνια στην καρδιά του μέχρι να πρηστεί η κοιλιά του. Ο μοναχός οφείλει να επιδιώκει το θάρρος σαν πολεμιστής και ο πολεμιστής την συμπόνια σαν μοναχός».

Είναι στοιχείο υγείας ζωής, η κατάληξη της ζωής να προεργάζεται ήδη από τα νεανικά χρόνια χωρίς απαραίτητα να είναι εξαιρετικά διορατικός κάποιος. Απλά, λέει (ένας 60άρης πλέον) πως «από μικρός θεωρούσε την προσήλωσή του στο Δρόμο ως ένα θεϊκό προμηνύμα» και να που τα τελευταία χρόνια του δρόμου της ζωής τον έχουν φέρει στο μοναχισμό και την υπηρεσία γενικότερα αυτού του θεϊκού μηνύματος. Την υπηρεσία της «ποιότητας» των αισθημάτων, εκ των οποίων, «βαθύτερα» δε βρίσκεις από αυτά «της τιμής κι ευγνωμοσύνης».

 

*Ο Νίκος Τουλαντάς είναι αυτοδίδακτος λογοτέχνης και δημιουργεί ερασιτεχνικά τα τελευταία 12 χρόνια. Το 2018 έλαβε μέρος στον 9ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Λογοτεχνίας του Ελληνικού Πολιτιστικού Ομίλου Κυπρίων (Ε.Π.Ο.Κ) όπου και απέσπασε το πρώτο βραβείο στην κατηγορία του Δοκιμίου. Έχει ασχοληθεί με την ποίηση, την στιχουργική και τα τελευταία 5 χρόνια με την δοκιμιογραφία.

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here