Με αφορμή  τον «εγκλεισμό» των  συγγραφέων

 

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν μας όλα τα μέχρι τούδε δεδομένα, η κατάσταση σε γενικές γραμμές είναι μάλλον απογοητευτική. Ο μικροσκοπικός και παντελώς  ανέλπιστος εχθρός εισήλθε για τα καλά  στη ζωή και στο περιβάλλον μας και είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να φύγει οριστικά και πότε, γνωστού όντος ότι πολύ πιθανόν να υποτροπιάσει σε εύλογο χρονικό διάστημα ή και επανέλθει με κάποια άλλη μορφή, μελλοντικά. Και το χειρότερο,  τι συγκεκριμένα και ειδικότερα θα αφήσει πίσω του, πέρα από κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς, όπως προκαταρκτικά υπολογίζεται,  που θα παρασύρει στο διάβα του. Η ανθρωπότητα βιώνει μια από τις χειρότερες στιγμές του αιώνα μας, πλέει σε αχαρτογράφητα νερά και το σπουδαιότερο δεν υπάρχει ορατός εχθρός ώστε να τον  αντιμετωπίσει πρόσωπο με πρόσωπο.  Οι πολίτες διακατέχονται από αισθήματα φόβου και αγωνίας για το αύριο, την οικονομική τους κατάσταση η οποία επίσης θα επηρεασθεί, αμφιβολία για το μέλλον τους. Στις στιγμές αυτές  απαιτείται γνώση και υπακοή στα επιστημονικά δεδομένα, φαντασία και ταυτόχρονα ευελιξία στο μυαλό και τις πράξεις μας. Όλοι, ανεξαιρέτως, έχουν στραμμένο το βλέμμα τους στις μετά τον κορονοϊό  εποχές. Η παγκοσμιοποίηση, όπως εξελίσσονται τα γεγονότα, φαίνεται πως αφορά πλέον και άλλους μικρότερους εχθρούς, αόρατους εν πολλοίς,  που δεν είχαμε καλά υπολογίσει και υποθέσει προηγουμένως. Εχθρούς που έχουν τη δυνατότητα να προσβάλλουν και διαπερνούν και μάλιστα απαρατήρητοι άτομα, κοινωνίες, σύνορα κρατών και ηπείρων.

Όμως, κάποιους αιώνες μετά, οι συγγραφείς και οι ιστορικοί είναι εκείνοι που θα δώσουν το στίγμα του ιού σε τούτη τη χρονική συντεταγμένη. Οι κάτοικοι μελλοντικών εποχών θα πληροφορηθούν από όλους αυτούς την οικονομική καταστροφή την οποία  ετούτος ο αναπάντεχος ιός επέφερε σε πολίτες, κοινωνίες και έθνη, σε επιχειρήσεις που δεν άντεξαν την απραγία και την προσωρινή έστω αναστολή  των δραστηριοτήτων τους,  σε άφρονες και ανίκανους πολιτικούς που δεν είχαν το προνόμιο, την υποψία και τη δυνατότητα να δουν μακρυά, πέρα από τα γεγονότα,  και αναγκαστικά κάποια στιγμή εξοστρακίστηκαν από τις σελίδες της ιστορίας. Όλα αυτά που λαμβάνουν χώρα στα μήκη, τα πλάτη και τις παρυφές του πλανήτη μοιάζουν ωσάν να είναι βγαλμένα από συνηθισμένα βιβλία επιστημονικής φαντασίας, σαν εκείνα συγκεκριμένα που γράφτηκαν λίγους αιώνες πριν  και διαβάζαμε μικροί, κάποτε, τις ιστορίες τους, όλα εκείνα τα περίεργα  που αφορούσαν την μετάβαση του ανθρώπου σε άλλους πλανήτες ή τα ταξίδια με υποβρύχιο κάτω από τη θάλασσα, έτσι για να αναφερθούμε τυχαία σε μερικά εξ’ αυτών. Οι πολίτες λοιπόν των μελλοντικών εποχών, θα πληροφορηθούν ότι περάσαμε  τα χρόνια που μας αναλογούσαν με υπερβολές και καταχρήσεις σε καθημερινές καταναλωτικές συνήθειες και πολιτιστικές συμπεριφορές που κατέστρεψαν τη ισορροπία του κόσμου που ζούμε, ότι χάσαμε το μέτρο της εκμετάλλευσης των ζώων που ποικιλοτρόπως καταναλώνουμε, διαταράξαμε την οικολογική ισορροπία της γης ανεβάζοντας σε μερικούς βαθμούς την θερμοκρασία της χωρίς να διαφαίνεται ίχνος επιστροφής στην προηγούμενη κατάσταση, και τόσες άλλες εγωιστικές παραμέτρους όσον αφορά τον εαυτό μας και τους άλλους, που τόσο καλά γνωρίζουμε. Δεν αγαπήσαμε, ακόμα,  το σπίτι  όσο έπρεπε και τους γύρω μας, δεν ενδιαφερθήκαμε να μάθουμε τις απόψεις κάποιων άλλων μέσα απ’ τα βιβλία τους, απαξιώσαμε το σύστημα της δημόσιας υγείας χωρίς να σκεφτόμαστε σε μέλλοντα χρόνο, όπως ας πούμε εδώ με την ευκαιρία τι θα γινόταν άραγε τις μέρες του κορονοϊού αν υπήρχε σήμερα στη χώρα μας μόνο ιδιωτική πρωτοβουλία και εξασθενημένο δημόσιο σύστημα,  εξοστρακίσαμε το φόβο του θανάτου που είναι σύμφυτος με την έννοια της  ζωής, αγνοήσαμε τις προφανείς προειδοποιήσεις του Όργουελ, οι οποίες οσονούπω βρίσκονται δυστυχώς καθ’ οδόν. Γιατί οι συγγραφείς διαχρονικά ήταν και φυσικά είναι περισσότερο υποψιασμένοι! Η καραντίνα ή πιο σωστά ο εγκλεισμός για το μεγαλύτερο μέρος του 24ώρου στο σπίτι ανέδειξε την πληθώρα των ατομικών, οικογενειακών και κοινωνικών  προβλημάτων, έγινε εύκολος αλλά αξιόπιστος δείκτης  της αδυναμίας της σωστής εκμετάλλευσης του χρόνου, σπαταλώντας ώρες, μέρες και νύχτες  έξω απ’ το σπίτι, μια περίεργη εξωστρέφεια του επιπόλαιου μεσογειακού χαρακτήρα.

Τις τελευταίες μέρες ήρθαν στη δημοσιότητα αναρίθμητα άρθρα με σκέψεις και απόψεις δημοσιογράφων, σχολιαστών, επιστημόνων και  συγγραφέων, με αντικείμενο φυσικά τον προελαύνοντα ιό και τις άμεσες και απώτερες παρενέργειές του.  Με την πάροδο του χρόνου φυσικά ο όγκος όλων αυτών θα πολλαπλασιαστεί δραματικά, γιατί ειδικά οι συγγραφείς είναι περισσότερο απ’ τους άλλους εθισμένοι στον  κατ’ οίκον εγκλεισμό  και την πολύπλευρη δημιουργία. «Το να μπορείς να αντέχεις τη μοναξιά και επιπλέον να την απολαμβάνεις είναι μεγάλο προσόν», έλεγε κάποτε ο  Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω. Φυσικά δεν εννοούσε, ούτε συμπεριελάμβανε στα λεγόμενά του την Έμιλυ Ντίκινσον που πέρασε τη ζωή της, ηθελημένα,  κλεισμένη στο σπίτι της, στη Μασσαχουσέτη, όπου και έγραψε και μας άφησε παρακαταθήκη τα αριστουργηματικά της ποιήματα. Ούτε βεβαίως και το αγρόκτημα Μπάρνχιλ της Σκωτίας, όπου κατέφυγε, το 1946, και έζησε εκεί  για μεγάλα χρονικά διαστήματα έως τον Ιανουάριο του 1949, ο  Τζωρτζ Όργουελ με σκοπό να ολοκληρώσει το ανατριχιαστικά προφητικό έργο του, το  «1984». Αλλά βέβαια οι περισσότεροι συγγραφείς για ένα μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα προέβησαν σε ηθελημένο εγκλεισμό με απώτερο σκοπό να φέρουν εις πέρας κάποιο βιβλίο τους. Τα παραδείγματα  αφθονούν! Εκούσιοι ή μη, οι εγκλεισμοί των συγγραφέων οδηγούν σε απτά αποτελέσματα που αργότερα θα χρησιμεύσουν στις επόμενες γενιές ως πληροφοριακοί οδηγοί των παρελθουσών εποχών, των δεινών που συσσώρευσε σε αυτά η ανελέητη μοίρα και το βασικότερο των αιτίων και αφορμών τους. Και οι νεότεροι συγγραφείς, σήμερα, δείχνουν το δρόμο. Ο νεαρός συγγραφέας Πάολο Τζορντάνο, για παράδειγμα, γεννημένος στο Τορίνο το 1982, κατά η διάρκεια του εγκλεισμού του στη Ρώμη,  και σε διάστημα δέκα περίπου ημερών τις πρώτες μέρες του Μαρτίου συγκεκριμένα,  προχώρησε σε συγγραφή ενός αριθμού δοκιμίων περί της κατάστασης που διαμόρφωσε ο κορονοϊός, και δημοσίευσε στην ιταλική γλώσσα το «Nel contagio», το οποίο αμέσως μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Στα ελληνικά κυκλοφορεί με τον τίτλο   «Περί μετάδοσης. Επιστήμη, άνθρωπος και κοινωνία στην εποχή της πανδημίας», σε μετάφραση της Σώτης Τριανταφύλλου, από τις εκδόσεις Πατάκη. Εκεί μέσα χρησιμοποιώντας τις γνώσεις του στη Φυσική απ’ το  Πανεπιστήμιο  και το λογοτεχνικό του ταλέντο, χωρίς βεβαιότητες και αφορισμούς, προβάλλει την άποψη ότι σε τούτο τον πλανήτη όλοι, ανεξαρτήτως εθνικής ταυτότητας και πολιτισμού, είμαστε αλληλεξαρτώμενοι. Αναφέρεται στις πρόσφατες πυρκαγιές της Αυστραλίας που αφάνισαν αμέτρητα ζώα, σε εκείνες που έλαβαν χώρα στην περιοχή του Αμαζονίου και τόσες άλλες ενέργειες του ανθρώπου που αναγκαστικά θα γύριζαν κάποια στιγμή εναντίον του, και επίσης στο δίλημμα της καραντίνας, τις εύκολες προφητείες, την επίρριψη ευθυνών σε συγκεκριμένα κέντρα της Κίνας, τις αμφιβολίες της επιστήμης, τη βεβαιότητα των ανεύθυνων, τις προφανείς πλάνες. Σκέψεις ενός νεαρού συγγραφέα ο οποίος σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερε και έφερε στην επιφάνεια πικρές και απωθημένες σε μεγάλο βαθμό αλήθειες.  O Πασκάλ, κάποτε, δήλωνε  πως όλα μας τα δεινά προέρχονται από το ότι δεν είμαστε ικανοί να καθίσουμε ήρεμα σ’ ένα δωμάτιο, μονάχοι!

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here