Μαρούλα Κλιάφα: «Η ηθική των παραμυθιών και η βία των βιντεοπαιχνιδιών»

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Γιατί ο Οράτιος, ένας ευαίσθητος έφηβος µε υψηλό δείκτη νοηµοσύνης, ξενυχτάει παίζοντας µε τις ώρες βιντεoπαιχνίδια; Τι βρίσκει στο gaming; Διασκέδαση; Ανάγκη για δράση και περιπέτεια; Καταφύγιο από τα προσωπικά του προβλήµατα; Όλα αυτά και, επιπλέον –όταν λύνει τους γρίφους και φέρνει σε πέρας όλες τις αποστολές–, την ικανοποίηση ότι τα καταφέρνει. Όµως στη ζωή όλα έχουν ένα τίµηµα.  Η ενασχόληση του Οράτιου µε τα βιντεοπαιχνίδια τον βυθίζει στην εσωστρέφεια και τον αποπροσανατολίζει τόσο, που καταλήγει να ζει σε δυο παράλληλους κόσµους: τον πραγµατικό και τον φανταστικό. Άραγε θα καταφέρει να ξεφύγει από την παγίδα της εικονικής πραγµατικότητας; Ένα µυθιστόρηµα εµπνευσµένο εν µέρει από πραγµατικά γεγονότα, που θίγει µε ενάργεια το θέµα του gaming. « Η ιστορία ενός νεαρού gamer», της Μαρούλας Κλιάφα, εκδόσεις Πατάκη.

Η Μαρούλα Κλιάφα γεννήθηκε στα Τρίκαλα, όπου και ζει μόνιμα με την οικογένειά της. Έχει σπουδάσει δημοσιογραφία και από το 1972 ασχολείται με τη λογοτεχνία, τη μελέτη της τοπικής ιστορίας, τη συλλογή λαϊκών παραμυθιών, παραδοσιακών παιχνιδιών και παλαιών φωτογραφιών. Τα μυθιστορήματά της για εφήβους έχουν κάνει πολλές επανεκδόσεις, δύο βιβλία της έχουν μεταφραστεί στα ρωσικά και στα γερμανικά, ενώ αποσπάσματα των έργων της έχουν συμπεριληφθεί σε σχολικά βιβλία του δημοτικού σχολείου και στα «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» του γυμνασίου. Έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών, την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, τον Κύκλο Παιδικού Βιβλίου και τη Γυναικεία Συντροφιά. Το 2010 το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης της Σχολής Επιστημών του Ανθρώπου του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας της απένειμε τον τίτλο της επιτίμου διδάκτορος.

Πώς αποφασίσατε να γράψετε ένα μυθιστόρημα για τα βιντεοπαιχνίδια και τη προσήλωση των νέων σε αυτά;

Η αλήθεια είναι πως   το θέμα του  βιβλίου μου δεν το επέλεξα εγώ. Μου προέκυψε.Στην επαρχία όπου ζω οι συνθήκες ζωής είναι διαφορετικές από εκείνες της πρωτεύουσας. Συνδιαλέγεσαι  όχι μόνο με τους φίλους σου αλλά με ένα πολύ πιο ευρύ κύκλο ανθρώπων. Έτσι έχεις μια πιο σαφή αντίληψη  για το τι συμβαίνει γύρω σου. Με άλλα λόγια αντιλαμβάνεσαι πολύ πιο γρήγορα τις ραγδαίες αλλαγές  στις  συμπεριφορές των ανθρώπων. Έτσι όταν τυχαία  είδα πριν δυο χρόνια  στο βιντεοκλάμπ της γειτονιάς μου  καμιά δεκαριά εφήβους να παίζουν με προσήλωση βιντεοπαιχνίδια, κάθισα από περιέργεια δίπλα τους και βίωσα μαζί τους την εικονική πραγματικότητα στην οποία είχαν βυθιστεί. Αυτό ήταν το έναυσμα για να καταπιαστώ με ένα τόσο σύγχρονο θέμα.

Εντρυφήσατε στο gaming;

Φυσικά. Πώς μπορείς να γράψεις  κάτι για το οποίο έχεις πλήρη άγνοια;  Έκανα μια πολύ μεγάλη και βαθιά έρευνα. Επί μήνες παρακολουθούσα  τους νεαρούς να παίζουν βιντεοπαιχνίδια. Συζητούσα μαζί τους, τα σχολιάζαμε,  άκουγα τις απόψεις και παρατηρήσεις τους. Το ίδιο έκανα και στα γυμνάσια που έτυχε να με καλέσουν εκείνη την περίοδο.

Με βοήθησε αφάνταστα  αυτή η  επικοινωνία. Ταυτόχρονα δεν έχασα την ευκαιρία να κάνω τις δικές μου παρατηρήσεις πάνω στη δομή  των βιντεοπαιχνιδιών.  Γνωρίζοντας πολύ καλά τα λαϊκά μας παραμύθια, παρατήρησα πως μεταξύ βιντεοπαιχνιδιών και μαγικών κυρίως παραμυθιών υπάρχουν κάποιες  ομοιότητες. Για παράδειγμα τα βιντεοπαιχνίδια  όπως και τα μαγικά παραμύθια κινούνται σε έναν κόσμο υπερβατικό, όπου το καλό μάχεται το κακό και όπου η βία είναι παρούσα.  Όμως υπάρχουν και  ουσιώδεις διαφορές. Στα μαγικά παραμύθια ο ήρωας περνάει τις δοκιμασίες χάρη στην εξυπνάδα του αλλά  και στη βοήθεια κάποιων φαινομενικά αδύναμων παραγόντων π.χ. μιας χελώνας ή μιας μέλισσας που  κάποτε είχε ευεργετήσει.

Αντιθέτως στα περισσότερα ηλεκτρονικά παιχνίδια ο ήρωας επιβιώνει χρησιμοποιώντας την τεχνολογία και κυρίως σκοτώνοντας τους αντιπάλους. Με άλλα λόγια ενώ στο λαϊκό παραμύθι  υπάρχει ηθικό υπόβαθρο και κυρίως υπάρχει η κάθαρση, στα περισσότερα βιντεοπαιχνίδια κυριαρχεί η  βία. «Για να κερδίσω πρέπει να σκοτώσω». Όμως  όταν ο χρήστης είναι ένα παιδί δέκα και έντεκα χρονών  υπάρχει πρόβλημα.  Σε μια πρόχειρη έρευνα που έκανα διαπίστωσα πως οι χρήστες μικρής ηλικίας για να προστατέψουν  τον  πρωταγωνιστή του βιντεοπαιχνιδιού, που συνήθως είναι  κάποιο άτομο με παραβατική συμπεριφορά, σκοτώνουν αβέρτα τους αστυνομικούς που τον κυνηγούν. Τα παιδιά αυτά κινδυνεύουν να εθιστούν στη βία, διότι, λόγω ανωριμότητας,  δεν είναι σε θέση  να ξεχωρίσουν την εικονική πραγματικότητα από την πραγματική ζωή

Αφιερώσατε ώρες παίζοντας;

Αν με ρωτάτε αν έγινα και εγώ gamer θα απαντήσω όχι. Έπαιξα μόνο  ένα δυο  παιχνίδια και για να πω την αλήθεια δεν ένιωσα καμιά απόλαυση.

Είδατε τον κόσμο των παιδιών με τα δικά τους μάτια;

Αυτό έχω προσπαθήσει να το κάνω εδώ και πολλά χρόνια. Και χωρίς να θέλω να περιαυτολογήσω ως ένα σημείο το έχω καταφέρει. Γι’αυτό άλλωστε τα μυθιστορήματά μου αρέσουν στους εφήβους.

Σκιαγραφήστε μας τον χαρακτήρα του Οράτιου.

O ήρωας μου ο Οράτιος είναι ένα δεκαπεντάχρονο αγόρι από εύπορους αλλά πολυάσχολους γονείς, οι οποίοι, λόγω του υψηλού δείκτη νοημοσύνης που διαθέτει, έχουν υπέρμετρες προσδοκίες. Ο Οράτιος νιώθοντας άβολα στο οικογενειακό και σχολικό του περιβάλλον αναγκάζεται να δημιουργήσει παράλληλους κόσμους. Αρχικά κατασκευάζει έναν φανταστικό φίλο και στη συνέχεια, καθώς μεγαλώνει,  βυθίζεται στον κόσμο των βιντεοπαιχνιδιών. Η επί ώρες ενασχόλησή του με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και κυρίως ψυχική του υγεία, με αποτέλεσμα να ζητήσει τη βοήθεια ενός ψυχίατρου- ψυχαναλυτή.

Τι οδηγίες δίνουν οι παιδοψυχολόγοι για τους συστηματικούς παίκτες.

Επειδή το πρόβλημα που αντιμετώπιζε ο ήρωας της ιστορίας μου, ο Οράτιος, δεν ήταν τόσο απλό κι εγώ δεν ήξερα πώς να το χειριστώ, ζήτησα τη βοήθεια της Παιδοψυχιάτρου Σταυρούλας Χάκκα. Η συμβολή της  ήταν πολύτιμη. Μου εξήγησε τον τρόπο της δουλειάς της και μου τόνισε το πόσο σημαντικό είναι να δημιουργηθεί μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ γιατρού και ασθενούς.  Στο διαδίκτυο υπάρχουν πολλά σάιτ  ειδικών με συμβουλές για τους συστηματικούς χρήστες. Αυτό που κυρίως τους επισημαίνουν είναι να μην χάνουν την αίσθηση του χρόνου διότι τότε κινδυνεύουν να παρασυρθούν από την εικονική πραγματικότητα, να απομονωθούν και να φθάσουν στον εθισμό. Ως αντίδοτο προτείνουν άλλες δραστηριότητες όπως  ο αθλητισμός, η ενασχόληση με τη μουσική , η συναναστροφή με φίλους κλπ

Γιατί πιστεύετε πως τα παιδιά ασχολούνται με τα βιντεοπαιχνίδια;

Στα δικά μου χρόνια τα αγόρια έπαιζαν τους κλέφτες και  αστυνόμους. Σήμερα  τα  αγόρια- σπανιότερα τα κορίτσια- παίζουν βιντεοπαιχνίδια. Γιατί; Οι λόγοι είναι πολλοί και διαφορετικοί. Μερικοί παίζουν επειδή είναι μόδα. Άλλοι για διασκέδαση. Πολλοί προσπαθούν να ξεφύγουν από τη ρουτίνα της καθημερινής ζωής. Κάποιοι θέλουν να ανεβάσουν την αδρεναλίνη τους ζώντας μια περιπέτεια. Άλλοι παίζουν για να ελέγξουν τις  αντοχές τους ή να ικανοποιήσουν το εγώ τους όταν  καταφέρνουν στο παιχνίδι να καλύψουν  όλα τα επίπεδα.

Εικονική πραγματικότητα ή ο κόσμος του αύριο;

Στο ερώτημά σας αυτό την απάντηση τη δίνω στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου μου που διαδραματίζεται  εβδομήντα χρόνια αργότερα. Εκεί υπάρχει μια ανατροπή, την οποία θα μου επιτρέψετε να μην αποκαλύψω στους αναγνώστες σας. Λίγο σασπένς ποτέ δεν βλάπτει.

Αν ήταν να δώσετε μια συμβουλή ή μια οδηγία στα παιδιά τι θα τους λέγατε;    

Συνήθως αποφεύγω να δίνω συμβουλές  διότι θυμάμαι πώς όταν ήμουνα έφηβη απεχθανόμουνα τους ανθρώπους που μου έδιναν συμβουλές. Φαντάζομαι πως και οι σημερινοί έφηβοι βαριούνται τα μπλα μπλα.

Έτσι περιορίζομαι να τους ευχηθώ να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Φυσικά για να το πετύχουν αυτό χρειάζεται δουλειά. Τίποτα καλό δεν βγαίνει χωρίς μόχθο. Τελικά είχα δεν είχα,  έδωσα τη συμβουλή μου. Τι να γίνει; Αυτό το κουσούρι το έχουμε εμείς οι ενήλικοι.

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here