Μαρία Ευθυμίου: Υποψιαζόμενοι τις βεβαιότητές μας, θα απαλλαγούμε από τις εθνικές μας μυθολογίες

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

O Θουκυδίδης έχει πει πως «Η Ιστορία είναι φιλοσοφία μέσω παραδειγμάτων». Ταυτόχρονα η Ιστορία είναι η ιστορία των ανθρώπων. Αυτών των εύθραυστων, θνησιγενών πλασμάτων, των εκτεθειμένων σε κάθε κίνδυνο και κάθε ανατροπή. Των ίδιων ανθρώπων, όμως, που έχουν, παράλληλα, νου, σκέψη, βούληση, αισθήματα, στοχεύσεις, ιδιοτέλεια, ανιδιοτέλεια, αίσθηση χρόνου και αίσθηση θανάτου. Και που μπορούν να επεμβαίνουν στον εαυτό τους, στη φύση και στον άλλον. Να ορίζουν και να κατανοούν, δηλαδή, τη μικρή τους ζωή. Ο δημοσιογράφος Μάκης Προβατάς συνομιλεί με τη Μαρία Ευθυμίου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η διαδρομή που διανύει το βιβλίο ξεκινάει από τους προϊστορικούς χρόνους και φτάνει μέχρι σήμερα. Στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου μεγάλο διάστημα… Μόνο λίγα χιλιόμετρα

Σε αυτό το βιβλίο προσεγγίζονται εποχές και γεγονότα, άτομα και κοινωνίες, προθέσεις και στοχεύσεις, διαψεύσεις και επιβεβαιώσεις. Οι διαδρομές αναπόφευκτα εμπλέκονται με την προσωπική ιστορία της Μαρίας Ευθυμίου, τις μνήμες ζωής και τις δυνάμεις που την οδήγησαν, με τόσο πάθος και πίστη, στη μελέτη και διδασκαλία της Ιστορίας. Μιας επιστήμης που συνδέεται με τη μνήμη και τον χρόνο – τους ακούραστους συντρόφους του ατομικού και ομαδικού ταξιδιού όλων μας.

 

Η Μαρία Ευθυμίου σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη Σορβόννη. Διδάσκει Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 1981. Την τελευταία δεκαετία προσέφερε δωρεάν σε δεκάδες χιλιάδες ακροατές, σε καθημερινή βάση, σε όλη την Ελλάδα, εσπερινά μαθήματα Παγκόσμιας και Ελληνικής Ιστορίας. Έχει συγγράψει τρία βιβλία Ιστορίας καθώς και περί τα 70 άρθρα και συμβολές σε επιστημονικά συνέδρια και περιοδικά Ιστορίας. Το έτος 2013 τιμήθηκε με το «Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην Β. Ξανθόπουλου – Στ. Πνευματικού».

Ο ΜΑΚΗΣ ΠΡΟΒΑΤΑΣ γεννήθηκε στην Αθήνα. Τελείωσε το 3ο Λύκειο Αμπελοκήπων. Σπούδασε προϊατρική (PreMed) στο Worcester St. College της Μασσαχουσέττης και επέστρεψε για να αποφοιτήσει από την Οδοντιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης. Από το 1999 κάνει ραδιοφωνικές εκπομπές, τα τελευταία 9 χρόνια στον ΒΗΜΑ fm και τώρα στον Athens Voice radio. Έχει πάρει πάνω από εκατόν πενήντα συνεντεύξεις για το ΒΗΜΑ και το ΒΗΜagazino, μεταξύ των οποίων από τους Eric Hobsbawm, Norman Davies, Dario Fo, Stephen Hawking, Noam Chomsky, Richard Dawkins, Eduardo Galeano, Carlos Fuentes κ.ά. Επίσης συνεργάζεται με το περιοδικό ΙΣΤΟΡΙΑ, όπου έχει δημοσιεύσει κείμενα και συνεντεύξεις.

-Κυρία Ευθυμίου πως προέκυψε το βιβλίο «Μόνο λίγα χιλιόμετρα»;

Προέκυψε από ιδέα του κ. Μάκη Προβατά. Είχε κάνει, προ ολίγων χρόνων, ένα
βιβλίο με τον ακαδημαϊκό κ. Δ. Νανόπουλο στις εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ, και
σκέφθηκε να επιχειρήσει κάτι παρόμοιο  μαζί μου.

 -Τι περιλαμβάνει;

Περιλαμβάνει συζητήσεις μεταξύ εμού και του κ. Προβατά σε σχέση με θέματα
της Ιστορίας. Εκείνος ρωτά κι εγώ απαντώ.

 -Από το Δημοτικό ξεκίνησε η αγάπη για τη γνώση του παρελθόντος;

Ναι, το παρελθόν με ενδιέφερε από παιδί, με διάφορους τρόπους. Και σε
προσωπικό επίπεδο. Από παιδί, ανακαλώ τη δικιά μου μικρή ιστορία και την
επανερμηνεύω αενάως. Όπως λέω, είμαι μηρυκαστικό (γέλια).

 -Δεν διδάσκετε απλώς Ιστορία. Είστε αφοσιωμένη μετ’ έρωτος σε αυτήν.

Βρίσκω την Ιστορία των ανθρώπων τόσο συναρπαστική που, όταν την μελετώ,
επιδρά επάνω μου συνολικά. Όπως ο έρωτας.

-Φαντάζομαι πως ιστορικοί και ιστορικά βιβλία σας ενέπνευσαν προς αυτήν
την  πορεία.

Βέβαια. Στην πορεία μου, από το Δημοτικό μέχρι και το Πανεπιστήμιο,
βρέθηκαν εκπαιδευτικοί που με επηρέασαν. Κάποιοι, κινδύνευσε να με
επηρεάσουν αρνητικά. Όμως, οι σημαντικοί ήταν αυτοί που με επηρέασαν
θετικά. Εκείνων το παράδειγμα και τον δρόμο, τελικά, προσπάθησα, στη
συνέχεια, ν’ ακολουθήσω.

-Είναι και η γενιά σας ζωσμένη από σημαντικά γεγονότα που σας επηρέασαν.

Ναι, η γενιά μου έζησε δυνατά γεγονότα. Ωστόσο, το πράγμα συνεχίζεται.
Είμαστε ανήσυχη, αυτοκαταστροφική και συγκρουσιακή κοινωνία, οπότε δεν
επιτρέπουμε στον εαυτό μας να πορευθεί ήρεμα, απρόσκοπτα, συνεργατικά και
δημιουργικά. Άρα, και να μην μας συμβαίνουν απ’ αλλού, δημιουργούμε και
μόνοι μας βαριά γεγονότα.

-Μου θυμίζετε τον αείμνηστο Πάρι Πρέκα που ήταν ζωγράφος πεζοπόρος.
Εσείς γυρίζετε όλη την Ελλάδα και διδάσκετε Ιστορία…

Ναι, το έκανα για χρόνια. Και, εν μέρει, συνεχίζω να το κάνω.

 -Πόσα χρόνια κάνετε διαλέξεις σε όλη την Ελλάδα;

Κατά την τελευταία δεκαετία δίδαξα δωρεάν σε περισσότερα από 50 σημεία της
χώρας, δεκάδες χιλιάδες ακροατές, διδάσκοντας συνολικά περί τις 2.300
ώρες.

-Η αγαπημένη σας ιστορική περίοδος;

Η ευρωπαϊκή Ιστορία μεταξύ του 13ου και 19ου αιώνα.

 -Παρότι φιλομαθής λαός, γιατί δεν ξέρουμε Ιστορία;

Γιατί και η διδασκαλία στο σχολείο γίνεται ως αποστήθιση και γιατί δεν
μελετούμε Ιστορία, αλλά θεωρούμε Ιστορία ό,τι ακούσουμε κι απ’ όποιον τ’
ακούσουμε. Και κρατούμε ό,τι μας ταιριάζει.

 -Γιατί οι νέοι δεν ενδιαφέρονται για την Ιστορία;

Για όλα τα παραπάνω.

-Πως θα γίνει το μάθημα ελκυστικό στο σχολείο;

Εάν το διδάσκουν δάσκαλοι που αγαπούν το επάγγελμά τους, την Ιστορία και
τα παιδιά.

-Πως θα απαλλαγούμε από τις εθνικές μας μυθολογίες;

Υποψιαζόμενοι τις βεβαιότητές μας.

 -Διδασκόμαστε από την Ιστορία;

Δεν υπάρχει τίποτε άλλο που να μας διδάσκει πιο πολύ από την Ιστορία.

-Ζήσαμε μια περίδο «κενόδοξης κατανάλωσης και ψευδεπίγραφης μόρφωσης»,
 όπως έχετε επισημάνει παλαιότερα. Υπήρχε προηγούμενο;

Στον τόπο μας, όχι. Αυτό που ζήσαμε στις δεκαετίες 1980 -2010 δεν έχει
ξανασυμβεί στην ελληνική κοινωνία, από ιδρύσεως ελληνικού κράτους.

 -Τι σας κάνει να αισιοδοξείτε;

Δεν αισιοδοξώ. Είμαι βαθιά απαισιόδοξη, ελπίζοντας να διαψευσθώ.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here