Λ. Πετρομελίδης: Η έλλειψη στέγης δεν είναι πια ίδιον ευάλωτων ομάδων. Αφορά πολύ περισσότερους-Η επερχόμενη λήξη της προστασίας α΄κατοικίας θα αλλάξει ριζικά το τοπίο

Η ευάλωτη ομάδα των αστέγων βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης την περίοδο που διανύουμε και διαπιστώσαμε, παρά το άνοιγμα του ξενώνα στο κέντρο της Αθήνας, πόσο λίγα κάνουμε ως κοινωνία για το θέμα.

Μιλήσαμε με τον Λάζαρο Πετρομελίδη από το Δίκτυο για τη Στέγη και την Κατοικία για να μάθουμε περισσότερα.

συνέντευξη: Μαντώ Μπαμπούλα

***

Τι είναι το Δίκτυο για τη Στέγη και την Κατοικία τόσο στην Ελλάδα;

Το Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία δραστηριοποιείται από το 2004 ως δίκτυο συνάντησης, συνεργασίας, ζύμωσης, ανταλλαγής απόψεων, έρευνας και κοινής διεκδίκησης αναφορικά με τη στέγη και την κατοικία στη χώρα μας. Το 2010 απέκτησε τη νομική μορφή του Σωματείου, με ιδρυτικά του μέλη είκοσι μία κοινωνικές οργανώσεις και κοινωφελείς οργανισμούς, που συμβάλλουν στην καταπολέμηση της έλλειψης στέγης στην Ελλάδα, υποστηρίζουν κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες και άστεγους και συνηγορούν για το δικαίωμα στην ποιοτική κατοικία για όλους μας.

Οι οργανώσεις μας είναι οι οργανώσεις της πρώτης γραμμής. Λειτουργώντας ξενώνες υπνωτήρια και κέντρα ημέρας, παρέχοντας ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες, κάνοντας streetwork αλλά παράλληλα διεκδικώντας σταθερές και μόνιμες λύσεις μέσα από lobby στα θεσμικά όργανα, βρίσκονται δίπλα στον άστεγο πληθυσμό και τις ανάγκες του. Με δυο λόγια οι βασικοί στόχοι του Δικτύου είναι η προώθηση του δικαιώματος στην αξιοπρεπή κατοικία ως ενός θεμελιώδους κοινωνικού δικαιώματος για όλους, η προώθηση νομοθετικών μέτρων για την προστασία και στέγαση των αστέγων, για την υιοθέτηση μέτρων πρόληψης και για την προώθηση της κοινωνικής κατοικίας, η καταπολέμηση του κοινωνικού και θεσμικού ρατσισμού σε βάρος των αστέγων, και γενικότερα η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για την έκταση του προβλήματος και για τις φανερές και αφανείς διαστάσεις της έλλειψης στέγης στη χώρα μας.

Το Ελληνικό Δίκτυο είναι ο μοναδικός εξειδικευμένος δευτεροβάθμιος φορέα στην Ελλάδα στο αντικείμενό του. Κάνοντας δουλειά πεδίου, υποστηρίζοντας και επικοινωνώντας καθημερινά με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, κάνοντας εμπειρική αλλά κι επιστημονική έρευνα, ασκώντας θεσμική πίεση προς τα κέντρα λήψης αποφάσεων και συμμετέχοντας στη FEANTSA (European Federation of National Organisations Working with the Homeless) αποκτά και διαχέει πολύτιμη εμπειρία, γνώση και τεχνογνωσία, διεκδικώντας θεσμικές λύσεις που θα οδηγούν στο τέλος της έλλειψης στέγης στη χώρα μας αλλά και σε όλη την Ευρώπη.

  • Τι ορίζουμε ως έλλειψη στέγης;

Η πρόσβαση σε Στέγη είναι θεμελιώδες Δικαίωμα του Ανθρώπου. Όχι μόνο γιατί αναφέρεται στο Χάρτη των Θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ, στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα ή στο ελληνικό Σύνταγμα, αλλά γιατί συνδέεται άμεσα με τον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, αποτελώντας θεμελιώδη ανάγκη για όλα τα έμβια όντα. Ίσως όχι σαν τον αέρα, την τροφή και το νερό, στην ουσία όμως όχι και πολύ μακριά από αυτά, καθώς η έλλειψή της παράγει μακροχρόνια τα ίδια αποτελέσματα.

Το Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία θεωρεί ως άστεγους όλα τα άτομα που διαμένουν στη χώρα που δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκή ιδιόκτητη, ενοικιαζόμενη ή παραχωρημένη κατοικία, που να διαθέτει τις βασικές υπηρεσίες σε νερό, ηλεκτρικό και θέρμανση. Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες αστέγων και σε αυτές περιλαμβάνονται τόσο οι άστεγοι στο δρόμο και όσοι φιλοξενούνται προσωρινά κι από ανάγκη σε ιδρύματα και ξενώνες, όσο και όσοι διαβιούν σε επισφαλή ή ακατάλληλη κατοικία ή σε συνθήκες συνωστισμού.

Όλοι χρειάζονται επαρκή και ασφαλή κατοικία. Η έλλειψή της, αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα συμπτώματα του κοινωνικού αποκλεισμού, αφού χωρίς αυτήν ο άστεγος στερείται πολλών άλλων θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως είναι η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, στην εργασία, στην κοινωνική προστασία, σε επιδόματα αλλά και στον προσωπικό χώρο.

Η FEANTSA έχει αναπτύξει μια τυπολογία για την έλλειψη στέγης και τον αποκλεισμό από την κατοικία, που ονομάζεται ETHOS, κατατάσσοντας τους ανθρώπους που είναι άστεγοι σύμφωνα με τις συνθήκες διαβίωσης και στέγασής τους, έτσι έχουμε άστεγους στο δρόμο, έλλειψη  κατοικίας, επισφαλή και ανεπαρκή ή ακατάλληλη στέγη. Οι κατηγορίες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καταγραφή και χαρτογράφηση του προβλήματος αλλά και την εξέλιξη και παρακολούθηση του φαινόμενου και την αξιολόγησή του.

  • Πώς συνδέεται η έλλειψη στέγης με συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες;

Ήταν πολύ συνηθισμένο να θεωρούμε την έλλειψη στέγης ως πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένα ευρύ φάσμα μεν, ευάλωτων δε κοινωνικών ομάδων. Σε συνθήκες κρίσης και φτώχειας όμως πια, η έλλειψη πρόσβασης σε ασφαλή και ποιοτική στέγαση έχει πάψει να αφορά μόνο ευάλωτες ομάδες, αγγίζοντας μεγάλα κομμάτια του ελληνικού και ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Οι πολιτικές λιτότητας που ακολουθήθηκαν ως αποτέλεσμα της επιλογής να συρρικνωθούν οι κοινωνικές πολιτικές, πολλαπλασίασαν τα φαινόμενα στεγαστικής επισφάλειας. Αποτέλεσμά τους ήταν η φτωχοποίηση ή ο κίνδυνος φτώχειας μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας, με συνακόλουθη επίπτωση την αδυναμία πρόσβασης των πολιτών σε επαρκείς και αξιοπρεπείς στεγαστικές συνθήκες.

Στην Ελλάδα, η έννοια της στέγης ήταν διαχρονικά απόλυτα συνδεδεμένη με την έννοια της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Η χώρα κατάφερε στο παρελθόν να υλοποιήσει προγράμματα μαζικής στέγασης, είτε αυτά αφορούσαν πρόσφυγες του ’22, είτε παλιννοστούντες της δεκαετίας του ’90 είτε κοινωνικά στρώματα που αδυνατούσαν και το έκανε αυτό μέσω των εργατικών κατοικιών. Κανένας Δήμος όμως και καμιά κυβέρνηση δεν αντιλήφθηκαν ως αναγκαία τη δημιουργία ενός αποθέματος κατοικιών δημόσιας ή δημοτικής ιδιοκτησίας, που να μπορεί να παρέχει υποστήριξη σε αυτούς που κάποια στιγμή δεν θα μπορούν να πληρώσουν το νοίκι που διαμορφώνει η αγορά, η οποία επιλέχτηκε ως ο αποκλειστικός ρυθμιστής.

Ήταν αυτή ακριβώς η απουσία επαρκών δημόσιων στεγαστικών πολιτικών που στα χρόνια της κρίσης παρήγε υπερχρεωμένα νοικοκυριά, σπίτια χωρίς ρεύμα, κόκκινα δάνεια και άστεγους στο δρόμο. Η στεγαστική επισφάλεια εξελίχθηκε σε κανόνα, η αύξηση των ενοικίων λόγω της βραχυχρόνιας μίσθωσης ήταν το «κερασάκι στην τούρτα», ενώ η μείωση των δεικτών ιδιοκατοίκησης και η συγκέντρωση πολλών σπιτιών σε λίγα χέρια δίνουν μια ανάγλυφη εικόνα του μέλλοντος.

Η έλλειψη στέγης δεν είναι πια ίδιον συγκεκριμένων ευάλωτων ομάδων. Αφορά πλέον πολύ περισσότερους – και η επερχόμενη λήξη της προστασίας πρώτης κατοικίας θα συμβάλει καθοριστικά στο να μεταβληθεί ριζικά το τοπίο της στέγης στην Ελλάδα. Με ανύπαρκτες πολιτικές πρόληψης, η δεκαετία που πέρασε απλώς μάς έδειξε πόσο εύκολο και απλό είναι να διολισθήσει κάποιος στην απόλυτη ανέχεια και να γίνει άστεγος.

  • Πού εστιάζεται το πρόβλημα στην Ελλάδα; Είναι η Αθήνα το επίκεντρο; Και πώς επηρεάζονται οι ευάλωτες ομάδες των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο;

Το πρόβλημα στην Ελλάδα εστιάζεται στο ότι δεν θέλουμε να δούμε το πρόβλημα. Ήταν μόλις το 2012, με καθυστέρηση δεκαετιών σε σχέση με τις χώρες με τις οποίες θέλουμε να συγκρινόμαστε, που οι άστεγοι αναγνωρίστηκαν ως ευάλωτη ομάδα με τον νόμο 4052 στο άρθρο 29. Το Τμήμα Κοινωνικών Πολιτικών Στέγασης στο υπουργείο Εργασίας, δημιουργήθηκε μόλις το 2017, ενώ η πρώτη απόπειρα για μια στρατηγική για τους άστεγους έγινε το 2018, στηριγμένη σε μια ημιτελή προσπάθεια του 2013.

Η κατανόηση της στέγης ως εμπορεύματος, εμποδίζει την κατανόηση της κατοικίας ως δικαιώματος και κοινωνικού αγαθού. Παράλληλα, η απουσία πολιτικών πρόληψης οδηγεί αναγκαστικά σε πυροσβεστικές πολιτικές διαχείρισης. Ακόμη και σε εποχές που με ένα εκατομμύριο ευρώ αγόραζες 50 σπίτια στην Αθήνα, κανείς δημοτικός ή κρατικός φορέας δεν επεδίωξε να οργανώσει πολιτικές στέγης αποκτώντας ένα «δικό του» στεγαστικό απόθεμα. Οι επιδοματικές πολιτικές, που δημιουργούν ιδρυματισμό και θα έπρεπε να αποτελούν το εργαλείο ύστατης καταφυγής, αναδείχθηκαν ως κύριο και μοναδικό μέσο απάντησης στην κρίση κατοικίας.

Έτσι, δεν φαντάζει παράδοξο πως η πρώτη προσπάθεια απογραφής αστέγων έγινε από το Υπουργείο Εργασίας το 2018, σε έξι Δήμους (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πειραιάς, Ηράκλειο, Ιωάννινα, Νέα Ιωνία). Με βάση το σχεδιασμό μιας ειδικής ομάδας εμπειρογνωμόνων στην οποία συμμετείχαμε, θα έπρεπε την στιγμή αυτή να μιλάμε για την δεύτερη απογραφή, αυτή τη φορά στις 17 πόλεις με πληθυσμό μεγαλύτερο των 100 χιλιάδων κατοίκων. Ως Δίκτυο απευθυνθήκαμε εγκαίρως στην αρμόδια πολιτική ηγεσία του υπουργείου, η οποία όμως ώς τώρα – κρίνοντας από το αποτέλεσμα – δεν φάνηκε να το εντάσσει στις άμεσες προτεραιότητές της.

Η εμπειρία μας δείχνει πως αναφορικά με τους άστεγους δρόμου ή όσους διαβιούν σε ξενώνες ή προσωρινά καταλύματα, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στην Αττική, ενώ την περιφέρεια χαρακτηρίζει κυρίως η κακής ποιότητας ή η επισφαλής κατοικία. Αυτά αναφορικά με τον ορατό πληθυσμό, αφού μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες όπως οι Ρομά σε καταυλισμούς, οι αιτούντες άσυλο σε camps ή οι 13 χιλιάδες πρόσφυγες που στα τέλη Μάη απεντάσσονται από το πρόγραμμα ESTIA συνιστούν ένα παράλληλο σύμπαν για το οποίο ελάχιστα πια μιλάμε.

  • Την περίοδο που διανύουμε με τον covid19 πόσο περισσότερα πράγματα έπρεπε να γίνουν;

Στις 18 Μάρτη η FEANTSA κάλεσε τις εθνικές και τοπικές αρχές να προτεραιοποιήσουν άμεσα επτά δράσεις για τους άστεγους. Πρώτα απ’ όλα, τη διενέργεια τεστ ανίχνευσης, καθώς ζουν στο δρόμο, σε ξενώνες, καταυλισμούς ή υπνωτήρια, που εύκολα μετατρέπονται σε εστίες ομαδικής προσβολής από τον ιό. Η Ελλάδα επέλεξε διαφορετική προσέγγιση, αναμένοντας να παρουσιαστεί το πρώτο κρούσμα, ώστε να θέσει σε καραντίνα την συγκεκριμένη δομή και να προβεί κατόπιν σε τεστ όπως στο Υπνωτήριο του Πειραιά, στις δομές Ριτσώνας/Κρανιδίου ή στον καταυλισμό της Λάρισας, με εξαίρεση τις δομές του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Αττικής. Δεν φαίνεται επίσης να διενεργούνται τεστ στους άστεγους που ζουν στο δρόμο. Η δεύτερη δράση είχε να κάνει με την άμεση στέγαση όσων ζουν στο δρόμο, με αξιοποίηση κάθε δυνατότητας, όπως τα άδεια τουριστικά καταλύματα και ξενοδοχεία κλπ. Στην Ελλάδα η αρμοδιότητα πέρασε με ΠΝΠ στους Δήμους, οι οποίοι ώς τώρα έχουν αξιοποιήσει μόνο το εργαλείο των μαζικών δομών στέγασης (ξενώνες). Τρίτη ήταν οι ασφαλείς διαδικασίες υποστήριξης αστέγων τόσο για τους ίδιους όσο και για τα στελέχη που τους εξυπηρετούν, κάτι που σε γενικές γραμμές έχει τηρηθεί και κατόπιν η πρόσβαση των άστεγων σε υπηρεσίες υγείας, κάτι για το οποίο δεν φαίνεται να υπάρχει εμπόδιο. Η πρόσβαση των αστέγων σε τροφή και υπηρεσίες υγιεινής υπήρξε προβληματική διότι αν και οι ανακοινώσεις των υπηρεσιών μιλούν για πλήρη κάλυψη των αναγκών σε φαγητό, αναφέρεται διανομή επιπρόσθετων μερίδων από αλληλέγγυες ομάδες ή άτυπες κουζίνες ή οργανώσεις, κάτι που σημαίνει πως υπάρχει πληθυσμός που ακόμη δεν έχει υποστηριχτεί ενώ αναφορικά με την υγιεινή, η ανάγκη καλύπτεται μόνο μερικώς. Επίσης, στην Ελλάδα απουσιάζουν τα προληπτικά μέτρα για την αποφυγή νέων άστεγων, (πχ αναστολή εξώσεων, υποστήριξη στα ενοίκια κλπ) και, τέλος, ζητήσαμε την προστασία των άστεγων από πρόστιμα και τιμωρητικές ενέργειες αλλά, αντιθέτως, καταγράψαμε πρόστιμα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πειραιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο και Χανιά και στείλαμε σχετική επιστολή στον Αρχηγό της Αστυνομίας και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

Σε όλα τα παραπάνω δεν συμπεριλαμβάνονται οι άνθρωποι που δεν διαθέτουν νομιμοποιητικά έγγραφα. Στο νέο ξενώνα της Αθήνας, χωρίς να υπάρχει σχετική απαγόρευση στον κανονισμό, η ενημέρωσή μας είναι πως δεν γίνονται δεκτοί αλλοδαποί χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα και πρόσφυγες/ αιτούντες άσυλο!

  • Πώς αντιμετωπίζεται το ζήτημα της αστεγίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

To 2010, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο τη μείωση των πολιτών που βιώνουν κατάσταση φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού κατά 20 εκατομμύρια ώς το 2020. Ο στόχος αυτός δεν προσεγγίστηκε ποτέ, σε συνέχειά του όμως η Επιτροπή Υπουργών κάλεσε τα κράτη μέλη να αναπτύξουν σχετικές στρατηγικές πρόληψης της έλλειψης στέγης, κάτι που επαναλήφθηκε από την Επιτροπή το 2013. Το 2017 υιοθετήθηκε ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων. Στην 19η αρχή του περί Στέγασης και βοήθειας για τους αστέγους προβλέπεται ότι τα άτομα που βρίσκονται σε κατάσταση ανάγκης θα έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές κοινωνικές κατοικίες ή σε στεγαστική βοήθεια, τα ευάλωτα άτομα έχουν δικαίωμα σε κατάλληλη βοήθεια και προστασία έναντι της αναγκαστικής έξωσης και, τέλος, ότι στους αστέγους θα παρέχονται κατάλληλα καταλύματα και υπηρεσίες ώστε να διευκολυνθεί η κοινωνική τους ένταξη.

Με ένα πληθυσμό σχεδόν 700 χιλιάδων ανθρώπων στους δρόμους των Ευρωπαϊκών πόλεων σε καθημερινή βάση, απέχουμε πολύ από το στόχο του να εξαλείψουμε την αστεγία. Για την ακρίβεια, αξιοποιώντας προς το παρόν την τυπολογία ETHOS η Ε.Ε. δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συγκεκριμένους και κοινά αποδεκτούς ορισμούς του προβλήματος, κάτι που εμποδίζει την συλλογή συγκρίσιμων στατιστικών στοιχείων και τη χάραξη Ευρωπαϊκών πολιτικών. Παράλληλα, το προφίλ των άστεγων έχει μεταβληθεί, καθώς νέοι και παιδιά, μετανάστες και πρόσφυγες, γυναίκες και οικογένειες βιώνουν το πρόβλημα σε μεγαλύτερο βαθμό από πριν.

H μόνη χώρα που έχει μειώσει αισθητά τον αριθμό των αστέγων της την τελευταία δεκαετία είναι η Φινλανδία. Υιοθετώντας την προσέγγιση του “Housing First”, έθεσε ως απόλυτη αρχή το ότι ο καθένας μπορεί να ζήσει αυτόνομα με την κατάλληλη υποστήριξη, παρέχοντας στους άστεγους πρόσβαση σε μονιμότερη κατοικία και εγκαταλείποντας τα μοντέλο προσωρινής στέγασης. Το μοντέλο του “Housing First” δοκιμάζεται και σε άλλες δέκα χώρες της Ευρώπης, ως εναλλακτική προσέγγιση τόσο της προσωρινής στέγασης σε μεγάλες δομές όσο και του “affordable housing”, της παροχής δηλαδή στέγης με ενοίκιο κάτω από την αγοραία τιμή.

  • Πώς θα κρίνατε όσα γίνονται σχετικά με το ζήτημα της αστεγίας στην Ελλάδα;

Οι βασικές διαφοροποιήσεις της χώρας μας σε σχέση με τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης είναι δύο. Πρώτα απ’ όλα, η μη ύπαρξη στην Ελλάδα πολιτικών πρόληψης έλλειψης στέγης και, δεύτερον, η μη ύπαρξη ενός δημοτικού ή δημόσιου στεγαστικού αποθέματος κατοικιών για την υποστήριξη ατόμων που έστω και περιστασιακά το έχουν ανάγκη.

H τελευταία δυνατότητα δημόσιας στρατηγικής παρέμβασης φάνηκε να εκλείπει με τη διάλυση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας. Η Ελλάδα προσανατολίστηκε σε μια διαχειριστική αντίληψη μέσα από προσεγγίσεις όπως το Επίδομα Στέγασης για την ενίσχυση των νοικοκυριών που αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στο ενοίκιο ή το στεγαστικό δάνειό τους και την παροχή βραχυπρόθεσμων λύσεων, όπως υπνωτήρια και ξενώνες, για άτομα που βρίσκονταν στο δρόμο έχοντας χάσει το σπίτι τους. Σε αντιστοιχία μ’ αυτή την αντίληψη, η κατ’ εξαίρεση διαμονή των αιτούντων άσυλο σε κοντέινερ σε παλιά στρατόπεδα ή εγκαταλελειμμένα εργοστάσια έγινε ο κανόνας, ενώ ο σχεδιασμός για μετεγκατάσταση των Ρομά από εξαθλιωμένους καταυλισμούς σε πιο οργανωμένες και λειτουργικές δομές, δεν μπόρεσε να ξεκινήσει.

Όπως ακριβώς τη στιγμή αυτή με την αφορμή του κορονοϊού, κύρια στόχευση της πολιτείας δεν ήταν η πρόληψη κι ο σχεδιασμός, αλλά η πυροσβεστική παρέμβαση σε περιπτώσεις ανάγκης. Το μόνο πρόγραμμα που δοκίμασε να προωθήσει μια διαφορετική λογική μέσα από μια πολυπαραγοντική παρέμβαση είναι το πρόγραμμα «Στέγαση και Επανένταξη» που ξεκίνησε το 2014 και συνεχίζεται σήμερα ως «Στέγαση και Εργασία». Υποστηρίζοντας το άστεγο άτομο με ψυχοκοινωνικές δράσεις, περιελάμβανε επίσης μακροχρόνια ενοικίαση διαμερίσματος και επιδοτούμενη εργασία για ορισμένο χρονικό διάστημα, αποτελώντας έως και σήμερα μια ολοκληρωμένη, εφαρμοσμένη και λειτουργική λύση για αρκετές περιπτώσεις αστέγων.

Σε παρόμοια λογική κινήθηκε το πρόγραμμα ESTIA που υποστήριξε τη στέγαση αιτούντων άσυλο και προσφύγων σε διαμερίσματα. Ο περιορισμός του, όμως, σε ευάλωτες περιπτώσεις καθώς και η έλλειψη ενταξιακής διάστασης είχε ως αποτέλεσμα την μερική κάλυψη των αναγκών τους, ενώ το πρόγραμμα Helios που εστιάζει στην ένταξη, δεν φαίνεται προς στιγμήν να παράγει τα αποτελέσματα στα οποία προσδοκούσε ο σχεδιασμός του.

  • Τι πρέπει να γίνει κατά τη γνώμη σας και την άποψη του Δικτύου προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το πρόβλημα της αστεγίας στη χώρα;

Όπως απέδειξε η κρίση με τον κορονοϊό, το κράτος όταν θέλει μπορεί. Μπορεί να αστυνομεύσει και να επιτηρήσει, μπορεί να κινητοποιήσει και να οργανώσει, μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει. Μπορεί, επίσης, να στήσει κέντρα για πρόσφυγες ή ξενώνες για άστεγους σε δέκα εργάσιμες ημέρες. Αυτήν την περίοδο, αποκτήθηκε πολύτιμη εμπειρία και τεχνογνωσία από τους υπηρεσιακούς μηχανισμούς. Ό,τι γίνεται, ή δεν γίνεται, πλέον είναι καθαρά θέμα βούλησης και προτεραιοποίησης αναγκών και όχι δυνατοτήτων ή διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων. Μας χρειάζεται επομένως άμεσα ένα δεσμευτικό Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης για τους άστεγους με τη συνεργασία οργανώσεων, δήμων, υπουργείων και δημόσιων οργανισμών. Δεν δεχόμαστε πλέον να μην γνωρίζουμε πόσους άστεγους έχουμε στο δρόμο, ή να ρωτάμε μία μία τις δομές αστέγων πανελλαδικά επειδή δεν υπάρχει μεταξύ τους ηλεκτρονική διασύνδεση.

Το Σχέδιο Δράσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη των επιδομάτων, να εστιάζει όμως σε μορφές αυτόνομης διαβίωσης. Επενδύουμε σήμερα σε ξενώνες και υπνωτήρια ξεχνώντας πως είναι μεταβατικές δομές και πως ο τελικός στόχος δεν μπορεί παρά να είναι η ανεξάρτητη διαβίωση.

Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση πολιτικών στέγης πρέπει να μετατοπιστούν στην Αυτοδιοίκηση, το επίπεδο εκείνο της Διοίκησης που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Η εμπειρία που αποκτά μέσα από τη μέριμνα για τους άστεγους λόγω κορονοϊού, θα τής φανεί εξαιρετικά χρήσιμη για τον σχεδιασμό πολιτικών σε δημοτικό ή διαδημοτικό επίπεδο, μέρος των οποίων θα πρέπει να εστιάσει στην πρόληψη. Ειδικά οι Δήμοι και οι φορείς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα στέγασης ESTIA, έχουν αποκτήσει μια πολύτιμη εμπειρία διαχείρισης διαμερισμάτων, που κάλλιστα αφορά και τον γενικό πληθυσμό.

Το Σχέδιο Δράσης θα διερευνά επίσης τη δυνατότητα δημιουργίας στεγαστικού αποθέματος σε επίπεδο Δήμου, καθώς και τις θεσμικές αλλαγές που απαιτούνται με στόχο την αξιοποίησή του για σκοπούς κοινωνικής στέγης. Τέλος, η προστασία της πρώτης κατοικίας είναι πια στην αιχμή του δόρατος των πολιτικών που αφορούν το κεντρικό κράτος.

Στα άρθρο 21.4 του Συντάγματος ορίζεται πως «H απόκτηση κατοικίας από αυτούς που την στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Κράτους». Ως Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία είμαστε εδώ για να το υποστηρίζουμε, να το θυμίζουμε και να το διεκδικούμε.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here