Κύπρος: Ασφυκτικές πιέσεις από Βερολίνο, Αθήνα, Ουάσιγκτον – Σωσίβιο στη Μόσχα αναζητά η Λευκωσία

Του ΘΑΝΑΣΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

Εντείνονται οι ασφυκτικές πιέσεις που δέχεται η Λευκωσία εκ μέρους του Βερολίνου και της Ουάσιγκτον.

Στόχος είναι να υποχωρήσει η Κύπρος από τη θέση της ότι, εφόσον η ΕΕ δεν αποφασίζει να επιβάλλει κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας για τις -οφθαλμοφανώς παράνομες- ενέργειές της εντός της κυπριακής (και της ελληνικής) ΑΟΖ, τότε είναι ανοικτό το ενδεχόμενο να μπλοκάρει τις όποιες κυρώσεις προτείνονται από μερίδα κρατών – μελών της ΕΕ σε βάρος της Λευκορωσίας.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η Αθήνα φαίνεται να έχει αφήσει μόνη της τη Λευκωσία να βγάλει το φίδι από την τρύπα, φοβούμενη μήπως κατηγορηθεί είτε για φιλορωσικές θέσεις, είτε ότι θα χαλάσει το κλίμα του ελληνοτουρκικού διαλόγου που ξεκινά.

Ωστόσο, το διόλου καλό κλίμα ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία δεν φαίνεται να είναι τωρινό φαινόμενο. Κοινό μυστικό εξάλλου είναι εδώ και αρκετούς μήνες ότι οι σχέσεις Ελλάδας – Κύπρου περνούν μια παρατεταμένη περίοδο ψυχρότητας. Κι’ αυτό, παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις για κοινή πορεία και θέσεις των δύο χωρών.

Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τόσο κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψης της Προέδρου της ελληνικής Δημοκρατίας, κ.Κατερίνας Σακελλαροπούλου, όσο και πριν, η Αθήνα είναι μόνιμος αποδέκτης της δυσαρέσκειας της Λευκωσίας.

Η τελευταία φέρεται να παραπονείται πως η Ελλάδα, όχι μόνον κρατάει αποστάσεις από τη Μεγαλόνησο και ακολουθεί την τακτική «η Κύπρος κείται μακράν», αλλά κινείται στο ίδιο μήκος κύματος των γερμανικών και των αμερικανικών πιέσεων.

Ελλάδα – Κύπρος: Ασχημο κλίμα

Η απόσταση που κρατάει η Αθήνα από τη Λευκωσία δεν φαίνεται μόνον από το γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών, κ.Νίκος Δένδιας, έχει πραγματοποιήσει μόλις δύο ταξίδια στην Κύπρο μέσα σε σχεδόν ένα χρόνο. Το δεύτερο, μάλιστα, έγινε ενώ το τουρκικό ερευνητικό σκάφος, «Oruc Reis», συνοδεία τουρκικών πολεμικών πλοίων, μπαινοέβγαινε στην ελληνική και κυπριακή ΑΟΖ.

Το διόλου καλό κλίμα ομολογεί ακόμα και ο επικεφαλής του ΑΚΕΛ, κ.Αντρος Κυπριανού, οποίος πρόσφατα σαφέστατα δήλωσε ότι η Ελλάδα, ακόμα και στις ευρωπαϊκές Συνόδους, η Αθήνα «αδειάζει» συστηματικά τη Λευκωσία.

«Δεν σας κρύβω -είπε- ότι ανησυχούμε για το γεγονός ότι ούτε η Ελλάδα μας στήριξε στις θέσεις τις οποίες διατυπώσαμε στη Σύνοδο των ΥΠΕΞ».

Η αποκάλυψη του Α.Κυπριανού έχει ιδιαίτερη αξία, δεδομένου ότι ο ίδιος ουδεμία διάθεση κριτικής απέναντι στην Αθήνα έχει επιδείξει. Αντίθετα, χαρακτηρίζεται από την αντιπολιτευτική στάση του απέναντι στον Κύπριο Πρόεδρο, Νίκο Αναστασιάδη, ενώ φημίζεται για τις άκρως «διαλλακτικές» θέσεις του όσον αφορά την επίλυση του Κυπριακού.

Ανεξαρτήτως αυτών, πάντως, πρόκειται για μια ακόμα -επίσημη αυτή τη φορά- επιβεβαίωση της απόστασης που κρατάει η Αθήνα έναντι της Λευκωσίας.

Ελληνική απουσία

Ενα δεύτερο, λίαν ενδιαφέρον περιστατικό που σημειώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, κατεγράφη στη Μόσχα, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης που οργάνωσε ο Σύνδεσμος Ρωσο-Κυπριακής Φιλίας για να γιορταστούν τα 60 χρόνια από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ενώ στην εκδήλωση αυτή παραβρέθηκε σχεδόν ολόκληρη η κυπριακή πρεσβεία στη ρωσική πρωτεύουσα, η ελληνική πρεσβεία έλαμψε δια της απουσίας της.

Κατά τις ίδιες πληροφοριες, δεν παρέστη ούτε ένα μέλος της, έστω και σε χαμηλό επίπεδο, με το «επιχείρημα» ότι μεταξύ των μελών του Συνδέσμου Φιλίας υπάρχουν άτομα που βρίσκονται στη λίστα των κυρώσεων της ΕΕ σε βάρος της Ρωσίας. Γεγονός, πάντως, που προκάλεσε ερωτηματικά στην κυπριακή διπλωματική αντιπροσωπεία στη Μόσχα.

Πρώτα η Λευκορωσία

Οπως είναι γνωστό, η Λευκωσία είχε προειδοποιήσει ότι, εάν δεν επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία για τις κατάφωρα παράνομες ενέργειές της εντός της κυπριακής (και της ελληνικής) ΑΟΖ, δεν πρόκειται να υπερψηφίσει την πρόταση για κυρώσεις σε βάρος της Λευκορωσίας.

Μια κίνηση που θεωρείται σκληρή μεν, πλην όμως αναγκαία, από τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ενωση μέχρι τώρα περιορίζεται σε λεκτικές προειδοποιήσεις προς την Αγκυρα, αλλά στην πράξη αποφεύγει να υλοποιήσει τις «απειλές» της.

Να σημειωθεί πως το θέμα της Λευκορωσίας και των καταγγελιών για εκλογική νοθεία που είχε ως αποτέλεσμα να επανεκλεγεί -με απίστευτα υψηλά ποσοστά- πρόεδρος της χώρας ο Αλεξάντρ Λουκασένκο, είναι πρωταρχικής σημασίας για τη Γερμανία, την Πολωνίαχώρες της Βαλτικής, και έναν πυρήνα κρατών – μελών της ΕΕ.

Κάτι που φάνηκε σε όλες τις τελευταίες Συνόδους των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό, εξάλλου, ότι με πρωτοβουλία της Γερμανίας, η οποία έχει αυτή την περίοδο την προεδρία της ΕΕ, συστηματικά υποβαθμιζόταν το θέμα των κυρώσεων σε βάρος της Αγκυρας για τα ελληνοτουρκικά, ενώ αντίθετα η Λευκορωσία αναδεικνυόταν ως ζήτημα άμεσης προτεραιότητας.

Σε αυτό ήλθε να προστεθεί και η υπόθεση της δηλητηρίασης (;) του Ρώσου αντιπολιτευόμενου ηγέτη, Αλεξέϊ Ναβάλνι. Μια υπόθεση, επίσης «ρωσικού ενδιαφέροντος», πίσω από την οποία αρκετοί διαβλέπουν προσπάθειες υπονόμευσης του στρατηγικής οικονομικής σημασίας υποθαλάσσιου αγωγού ρωσικού φυσικού αερίου, Nord Stream, στη Βαλτική, που θα καταλήγει στη Γερμανία. Αγωγός που είναι σχεδόν έτοιμος.

Η Ρωσία, από τη μεριά της, η οποία χαρακτηρίζει τη Λευκορωσία ως «αδελφή χώρα» που βρίσκεται στον «σκληρό πυρήνα» της ζώνης των ζωτικών συμφερόντων της, θεωρεί ότι στόχος της Δύσης είναι η δημιουργία μιας «νέας Ουκρανίας». Ενδεχόμενο, το οποίο η ίδια θα εμποδίσει.

Ευρωπαϊκές κυρώσεις γιόκ

Η Λευκωσία νοιώθει εγκαταλελειμμένη, αφού, ενώ εδώ και χρόνια δέχεται συνεχείς τουρκικές πιέσεις, με τα πολεμικά και ερευνητικά πλοία της Αγκυρας να «εισβάλλουν» στην κυπριακή ΑΟΖ, κανένα έμπρακτο μέτρο σε βάρος της Τουρκίας δεν έχει υϊοθετηθεί.

Η ΕΕ, πέραν των λεκτικών ευχολόγιων περί «αλληλεγγύης», αποφεύγει συστηματικά να προβεί σε κάποιο «σκληρό» -πλην, όμως, αυτονόητο- βήμα κατά της Τουρκίας.

Τώρα, μάλιστα, ακόμα και η ελληνική κυβέρνηση, η οποία μέχρι πρότινος διεκήρυττε σε υψηλούς τόνους την «απαίτησή» της για κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας, έχει εμφανέστατα αλλάξει φρασεολογία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών, στη δήλωσή του με το πέρας του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ (21-09-2020), δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στο θέμα των κυρώσεων. Κι’ αυτό σε αντίθεση με τις προηγούμενες συνόδους των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, οπότε ήταν λαλίστατος περί των κυρώσεων.

Ομως, ακόμα κι αν η Σύνοδος κορυφής της ΕΕ, την επόμενη εβδομάδα, αποφασίσει για κυρώσεις στην Τουρκία, είναι άκρως αμφίβολο εάν θα είναι ουσιαστικές και εάν και πότε θα εφαρμοστούν.

Κάτι που ομολόγησε, εμμέσως πλην σαφώς, ο κυβερνητικος εκπρόσωπος, κ.Στέλιος Πέτσας, όταν είπε ότι «το ζήτημα είναι πως θα ενεργοποιούνται αυτές οι κυρώσεις αν η Τουρκία δεν συμμορφωθεί», για να προσθέσει με νόημα ότι «η Ευρώπη δεν μας έχει συνηθίσει στις γρήγορες διαδικασίες». Μια παραδοχή που δείχνει ότι, το πιθανότερο, οι κυρώσεις θα μετατραπούν σε προειδοποιήσεις κενές περιεχομένου.

Ελληνοτουρκικός διάλογος

Οι υποψίες για «άδειασμα» της Λευκωσίας -και- από την Αθήνα αυξάνονται, από τη στιγμή που στην δεδηλωμένη πρόθεση του Βερολίνου να μην υπάρξουν κυρώσεις σε βάρος της Τουρκίας, ήλθε να προστεθεί η έναρξη του ελληνοτουρκικού διαλόγου και των διερευνητικών συζητήσεων.

Η αναβολή της Συνόδου κορυφής της ΕΕ για τη 1 και 2 Οκτωβρίου 2020 (ήταν προγραμματισμένη για τις 24-25 Σεπτεμβρίου), σε συνδυασμό με την έναρξη του ελληνοτουρκικού διαλόγου, αποτελεί το ιδανικό πρόσχημα για την γερμανική προεδρία να υποβαθμίσει περαιτέρω το θέμα των κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας, αναδεικνύοντας σε κύριο θέμα της συνάντησης τη Λευκορωσία, τη Ρωσία και πιθανώς τις ευρω-κινεζικές σχέσεις.

Υποτίθεται ότι τον δρόμο για τον ελληνοτουρκικό διάλογο άνοιξε η απόσυρση του Oruc Reis, αν και είναι πολλοί εκείνοι που πιστεύουν ότι τραπέζι της διαπραγμάτευσης είχε «στρωθεί» πολύ προτού κάνει την εμφάνισή του το τουρκικό ερευντικό σκάφος, και μάλιστα με παρασκηνιακές διπλωματικές διεργασίες, με τη διαμεσολάβηση του Βερολίνου.

Λήμνος: Navtex – μήνυμα

Παρά την απόσυρση, για την οποία υπάρχουν έντονες αμφιβολίες κατά πόσον θα είναι μόνιμη, η Τουρκία συνέχισε να στέλνει μηνύματα αδιαλλαξίας προς την Αθήνα.

Κάτι που φαίνεται και από την πρόσφατη Navtex – απόπειρα «γκριζαρίσματος» της Λήμνου. Μια πρακτική που χρονολογείται δεκαετίες τώρα, ειδικά στη συγκεκριμένη περιοχή, στην προσπάθεια της Αγκυρας να επαναφέρει στο προσκήνιο την απαίτησή της για «αποστρατιωτικοποίηση» της νήσου.

Να σημειωθεί πως παροιμιώδης έχει μείνει η στάση του ΝΑΤΟ, το οποίο στο παρελθόν εξαιρούσε τη Λήμνο από τις ασκήσεις της στρατιωτικής συμμαχίας, προκειμένου να μην ενοχληθεί η Τουρκία. Ετσι, η πρόσφατη ενέργεια της Αγκυρας στη Λήμνο μόνο τυχαία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.

Γερμανική κατάργηση ομοφωνίας

Παρ’ ότι η κατάσταση στην περιοχή μας εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ειρήνη και την ασφάλεια, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ προσπαθούν να καλλιεργήσουν την εικόνα ενός δικού τους succes story στα ελληνοτουρκικά.

Εξάλλου, οι πρόσφατες τηλεφωνικές επικοινωνίες ανάμεσα στον κ.Ταγίπ Ερντογάν με τους επικεφαλής της Κομισιόν, Γερμανίδας, κ.Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, και του ΝΑΤΟ, κ.Γιένς Στόλτεμπεργκ, κινήθηκαν μάλλον σε κλίμα ευφορίας, με όλους τους παράγοντες να χειροκροτούν την έναρξη του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Να σημειωθεί ότι ιδιαίτερα ο Γ.Στόλτεμπεργκ επανειλημμένως έχει κατηγορηθεί ότι μεροληπτεί εμφανώς υπέρ της Τουρκίας.

Στο μεταξύ, η κ.Ντερ Λάιεν επανέλαβε τη γνωστή γερμανική θέση, σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιταχύνουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, και ειδικά σε κάποια θέματα εξωτερικής πολιτικής, οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται αποφάσεις με ενισχυμένη πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία όπως συμβαίνει τώρα. Κάτι που, τουλάχιστον τα προηγούμενα χρόνια, έβρισκε κατηγορηματικά αντίθετες τις ελληνικές κυβερνήσεις.

Σωσίβιο από τη Μόσχα

Μπροστά στις ασφυκτικές πιέσεις που δέχεται η Κύπρος, η Λευκωσία, αναζητά, όπως όλα δείχνουν, σωσίβιο ακόμα και στη Μόσχα. Αλλωστε, γι’ αυτό το λόγο έσπευσε να επισκεφτεί πρόσφατα τη Μεγαλόνησο ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέϊ Λαβρόφ.

Της επίσκεψης Λαβρόφ ακολούθησε η έκτακτη άφιξη στη Μεγαλόνησο του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάϊκ Πομπέο, η οποία σχετίζεται, όχι μόνον με τις γενικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, αλλά και με την επίσκεψη του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών. Ως γνωστόν, τις επόμενες ημέρες ο Μ.Πομπέο θα βρεθεί στην Αθήνα για να «σφραγίσει», ως θρυλείται, τον ελληνοτουρκικό διάλογο.

Να σημειωθεί πως κοινό μυστικό αποτελεί το γεγονός ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να σταματήσει η Λευκωσία να παρέχει στρατιωτικές διευκολύνσεις και αγκυροβόλια σε ρωσικά πολεμικά καράβια. Από τη μεριά της, η Μόσχα ουδόλως επιθυμεί τη χρήση της Κύπρου ως εφαλτήριο των αμερικανικών δυνάμεων που έρχονται αντιμέτωπες με τις ρωσικές δυνάμεις στη Συρία.

Βέβαια, δεν είναι λίγοι εκείνοι, οι οποίοι θεωρούν ότι η Λευκωσία προσφέρει στη Ρωσία το μπλοκάρισμα των κυρώσεων σε βάρος της Λευκορωσίας, ως αντάλλαγμα στη στήριξη που δηλώνει η Μόσχα ότι θα παράσχει στην Κύπρο έναντι των ευρωπαϊκών και αμερικανών πιέσεων που εντείνονται:

-για να δεχτεί η Μεγαλόνησος να επιλυθεί εδώ και τώρα το Κυπριακό.

-για να αποδεχθεί την τουρκική θέση του μοιράσματος μεταξύ Λευκωσίας και κατεχομένων κυπριακών εδαφών των ενεργειακών πόρων που έχουν ανευρεθεί εντός της κυπριακής ΑΟΖ.

-για να αποκτήσει η Τουρκία μερίδιο στα ενεργειακά κοιτάσματα της περιοχής, και, βέβαια, δικαιώματα στις θαλάσσιες περιοχές μεταξύ Καστελόριζου, Κύπρου και Κρήτης.

Ως εκ τούτου, η έμφαση του Λαβρόφ να επαναλάβει τις πάγιες θέσεις της Μόσχας για επίλυση του Κυπριακού με βάση τις αποφάσεις του ΟΗΕ και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, και κυρίως να επιμείνει ότι η Ρωσία δεν επιθυμεί μια διαδικασία «κλειστού τέλους» -δηλαδή, με συγκεκριμένη ημερομηνία και χρονοδιάγραμμα- για την εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό.

Επίλυση του Κυπριακού

Να σημειωθεί πως, ήδη ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, κ.Αντόνιο Γκουτιέρες, έχει ρίξει την πρόταση για νέα, «άτυπη» διεθνή Διάσκεψη για το Κυπριακό.

Σύμφωνα με πληροφορίες, επίσης, η γερμανική προεδρία της ΕΕ προωθεί σχέδιο για να ενταχθεί το Κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά στο πλαίσιο ενός συνολικότερου ευρωτουρκικού διαλόγου, με τελικό στόχο τη νέα ευρωτουρκική συμφωνία (νέα συμφωνία Τελωνειακής Ενωσης, κ.λ.π.).

Πάντως, πέραν των επιθυμιών και των σχεδιασμων των μεγάλων δυνάμεων, οι εξελίξεις στο Κυπριακό θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό και από τα αποτελέσματα που θα προκύψουν από τις κάλπες στις προγραμματισμένες για τον Οκτώβριο προεδρικές εκλογές στα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη.

Καθοριστικό ρόλο θα παίξει υπέρ ποιου υποψηφίου θα ταχθεί η Αγκυρα, η οποία, άλλωστε, έχει το πάνω χέρι στα κατεχόμενα. Οπως και να’ χει, στην περίπτωση επανεκλογής του -θεωρούμενου ως διαλλακτικού- κ.Μουσταφά Ακιντζί, και όχι κάποιου «σκληροπυρηνικού» υποψήφιου, η Λευκωσία θα είναι αναγκασμένη να ελιχθεί μέσα από εξαιρετικά λεπτές ισορροπίες.

Διάσκεψη για τη μοιρασιά

Ως γνωστόν, ο Τούρκος πρόεδρος έχει προτείνει να συγκληθεί διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο, με τη συμμετοχή και της Τουρκίας.

Μέχρι τώρα η Τουρκία ήταν απολύτως απούσα ειδικά από τις εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας στην περιοχή, όπου το στίγμα έδιναν οι Κύπρος, Ισραήλ, Αίγυπτος και Ελλάδα, με τις τριμερείς συμμαχίες.

Τώρα, αν και με θεαματική καθυστέρηση, απαιτεί μερίδιο από τα ενεργειακά κοιτάσματα και ρόλο στους δρόμους μεταφοράς των πόρων. Εφόσον, βέβαια, τελικά γίνει η εξόρυξή τους, και δεν ναυαγήσουν όλα τα σχέδια, εξαιτίας της κρίσης του κορονοϊού, και ενδεχόμενης κατάρρευσης των τιμών στην ενέργεια.

Η πρόταση του Τ.Ερντογάν βρίσκει ευήκοα ώτα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Μένει να φανεί εάν σε μια τέτοια διάσκεψη είναι διατεθειμένη να πάρει μέρος και η Ελλάδα.

Η Αγκυρα, ωστόσο, δεν δείχνει διατεθειμένη να περιοριστεί στη δική της συμμετοχή, αλλά «υποθάλπει» και τη συμμετοχή των κατεχομένων κυπριακών εδαφών.

Είναι ενδεικτικό ότι ο φέρων τον τίτλο του «υπουργού Εξωτερικών» των κατεχομένων, κ.Κουντρέτ Οζερσάϊ, αναφερόμενος στην επισήμανση του Κύπριου υπουργού Εξωτερικών, Νίκου Χριστοδουλίδη, ότι «σε μια τέτοια συνάντηση δεν μπορούν να παραστούν μη αναγνωρισμένα κράτη», είπε ότι «η δύναμη του κ.Χριστοδουλίδη και την ελληνοκυπριακής πλευράς δεν αρκεί για να μας αφήσουν έξω».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κ.Ερσίν Τατάρ, που φέρει τον τίτλο του πρωθυπουργού των κατεχομένων και δηλώνει ότι θα είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές, ο οποίος ετάχθη υπέρ της συμμετοχής των κατεχομένων σε μια τέτοια διάσκεψη.

Ιδιαιτέρως ενδιαφέρον είναι ότι ο τελευταίος, αναφερόμενος στην επίλυση του Κυπριακού, έκανε λόγο για δύο κράτη και δυο λαούς, πετώντας ουσιαστικά στον κάλαθο των αχρήστων τις θέσεις περί επίλυσης στη βάση της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας.

«Για το Κυπριακό -είπε- θα πρέπει να γίνουν πρώτα αποδεκτές οι πραγματικότητες. Η πιο ουσιαστική πραγματικότητα στην Κύπρο είναι η ύπαρξη δύο λαών και δυο ξεχωριστών κρατών στο νησί».

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here