Κωνσταντία Σωτηρίου: «Μνήμη Κύπρου»

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

«Είκοσι Ιουλίου, το θυµάσαι πολύ καλά, είχε γίνει η µεγάλη καταστροφή. Ξύπνησες το πρωί και ήταν η λεκάνη στη ρίζα της συκιάς σου γεµάτη µε σύκα ανοιγµένα. Με το νυχτικό βγήκες έξω τα χαράµατα, πήρες το φαράσι και τη σκούπα να τα µαζεύεις. Μάζευες, µάζευες και τελειωµό δεν είχαν. Τα συκαλάκια σου, σκεφτόσουν, τα µελένια σου τα σύκα και µαράζωνες τη συκιά. Και έλεγες τι θα τρώµε τώρα τον Αύγουστο που δεν θα είχες τα συκαλάκια τα γλυκά, τι θα τρώµε τον Αύγουστο που δεν θα έχουµε σύκα. Aν δει το πλάσµαν τα σύκα να ψήννουνται εποχήν που ’εν ένι του τζαιρού τους, σηµαίνει µεγάλον µαράζιν. Σηµαίνει καβκάδες, καρκασαλλίκκιν, κακόν. Που τζείνα τα κακά που ’εν ηµπορεί να βάλει το σέριν του ούτε ο ίδιος ο Θεός. Τίποτε ’εν θα ηµπόρει να κάµει ο Πλάστης. Έτσι σε βρήκε η γειτόνισσα το πρωί. Ήρθε καταχαρούµενη να σου πει τα νέα. Σωθήκαµε, σου φώναξε. Σωθήκαµε. Ήρθε η µάνα µας να µας σώσει. Ήρθε η Αϊσέ να κάνει εδώ διακοπές. «Τι κάνεις εκεί µε τα σύκα;» «Σκάσανε όλα» της είπες. «Ανοίγουνε τα συκαλάκια µου τον Ιούλιο, τα µελένια µου τα σύκα που ζηλεύει όλη η γειτονιά. Σκάνε και πέφτουνε στην αυλή. Δεν θα έχουµε σύκα να τρώµε τον Αύγουστο» είπες και βούρκωσες. Άφησες µετά τη γειτόνισσα στην αυλή και έτρεξες να ξυπνήσεις τον γιο σου. «Μάνα, τι γίνεται;» σου φώναξε. «Ήρθε» του είπες «η Αϊσέ να κάνει εδώ διακοπές. Και εµάς µας αρρώστησε η συκιά µας. Δεν θα έχουµε κάτι να την τρατάρουµε. Δεν θα µπορέσουµε τον Αύγουστο να τρώµε σύκα». Και άρχισες ύστερα να κλαις». Mιλάμε με τη συγγραφέα του βιβλίου «Η Αισέ πάει διακοπές», εκδόσεις Πατάκη.

Η Κωνσταντία Σωτηρίου γεννήθηκε το 1975 σε µια διχοτοµηµένη Λευκωσία. Είναι απόφοιτος του τµήµατος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστηµίου Κύπρου και κάτοχος µεταπτυχιακού στην Ιστορία της Μέσης Ανατολής από το Πανεπιστήµιο του Μάντσεστερ. Εργάστηκε ως δηµοσιογράφος σε εφηµερίδες και άλλα έντυπα της Κύπρου. Τώρα εργάζεται ως Λειτουργός Τύπου Τουρκικών Θεµάτων στο Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κυπριακής Δηµοκρατίας. Έχει διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισµούς στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Η Κύπρος κλωθογυρίζει συνέχεια στα γραψίµατά της.

-«Η Αϊσέ πάει διακοπές» είναι το πρώτο σας βιβλίο;

Ναι είναι το πρώτο μου βιβλίο. Έχω γράψει διηγήματα, μικρά θεατρικά αλλά τελικά νομίζω είμαι γραφιάς της μεγάλη φόρμας και το πρώτο μου βιβλίο είναι μια νουβέλα.

-Η ιστορία που πραγματεύεται;

Το βιβλίο πραγματεύεται θα έλεγα τις επιλογές που αναγκαζόμαστε να κάνουμε για την αγάπη. Μιλά για μια γυναίκα που κρύβει ένα μεγάλο μυστικό και το βλέπει να αποκαλύπτεται λόγω των εξελίξεων -στην συγκεκριμένη περίπτωση το άνοιγμα των οδοφραγμάτων στην Κύπρο το 2004. Μέσα από την προσωπική ιστορία της γυναίκας βλέπουμε λοξά την ιστορία του τόπου από τα χρόνια πριν την Κυπριακή ανεξαρτησία μέχρι το 2004. Θα ήθελα επίσης να σημειώσω πως στο βιβλίο υπάρχουν δύο φωνές. Από την μια η φωνή της γυναίκας που διηγείται την ιστορία της στην κοινή ελληνική και από την άλλη η φωνή του τόπου που μιλά κυπριακά. Ελπίζω οι αναγνώστες να βρουν ενδιαφέρουσα αυτή τη δομή.

-Γιατί αυτός ο τίτλος;

Η φράση «Η Αϊσέ πάει διακοπές» ήταν η κωδικοποιημένη ειδοποίηση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Τουρκίας για την έναρξη της εισβολής στην Κύπρο το 1974. Όλο το βιβλίο γυρίζει γύρω από το Κυπριακό, μιλά για την ζωή των ανθρώπων πριν και μετά από αυτό το γεγονός, αυτή την ρωγμή στον χρόνο  που άλλαξε την ζωή μας για πάντα.

-Τι θυμάστε από τα παιδικά σας χρόνια στο νησί;

Γεννήθηκα ένα χρόνο μετά την εισβολή και μεγάλωσα δίπλα από την Πράσινη Γραμμή στην Λευκωσία. Τα παιδικά μου χρόνια ήταν διαποτισμένα από αυτό που συνέβηκε στον τόπο. Θυμάμαι να παίζουμε κρυφτό δίπλα από φυλάκια, να σκαλίζουμε το χώμα και να βρίσκουμε κάλυκες από σφαίρες, να περπατάμε στις γειτονιές και να πέφτουμε σε οδοφράγματα με γραμμένο το ΑΛΤ: Προς Τουρκοκρατούμενη περιοχή σε κάτι ταμπέλες με ένα έντονο κίτρινο χρώμα  (από τότε το φοβάμαι αυτό το συγκεκριμένο κίτρινο). Θυμάμαι τις σχολικές μας γιορτές που ήταν αφιερωμένες στα κατεχόμενα και πολύ έντονα όλα αυτά τα συνθήματα, το Δεν Ξεχνώ, Λευτεριά-Επιστροφή. Θυμάμαι τους παππούδες μου που ήταν πρόσφυγες να είναι πάντα έτοιμοι να γυρίσουν στον χωριό τους και την γιαγιά μου που ανησυχούσε αν της πότιζε κάποιος τις γλάστρες της. Πέθαναν και οι δύο στον προσφυγικό συνοικισμό, θαμμένοι σε ένα κοιμητήριο με άλλους πρόσφυγες χωρίς να δουν το σπίτι τους ποτέ.

-Χαίνουσα πληγή οι μνήμες του 1974;

Ξέρετε διάβαζα μια έρευνα τελευταία που υποστήριζε πως οι έντονες και τραυματικές εμπειρίες των γονιών περνούν στις επόμενες γενιές μέσα από το DNA και κληρονομούνται στους απογόνους. Πιστεύω πως η πληγή από τον πόλεμο έχει αφήσει ένα τραύμα τόσο μεγάλο που μας έχει σημαδέψει όλους για πάντα. Δεν μιλάμε απλώς για την διακοπή της ζωής μας όπως την ξέραμε τότε, αλλά για μια βίαιη αλλοτρίωση αυτού που ήμασταν ως άνθρωποι σε αυτό τον τόπο και αυτό που αναγκαστήκαμε να γίνουμε. Θα έλεγα λοιπόν πως ναι υπάρχει ακόμα ένα μεγάλο τραύμα που βρίσκεται βαθιά κρυμμένο κάτω από την ευμάρεια ή τον νέο τρόπο ζωής.

– 41 χρόνια μετά από την εισβολή του Αττίλα τι έχει αλλάξει στο νησί;

Θα μπορούσαμε να ρωτήσουμε κάλλιστα τι έχει μείνει το ίδιο. 41 χρόνια είναι πολλά. Έχει αλλάξει η χωροταξία του τόπου, έχει αλλάξει ο πληθυσμός (σας υπενθυμίζω πως τουλάχιστον στα κατεχόμενα οι μισοί Τουρκοκύπριοι συμπατριώτες μας έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό ενώ πολλαπλασιάζονται σε αριθμό οι έποικοι από την Ανατολία), έχει συντελεστεί μια επίπλαστη ανάπτυξη και στα δύο μοιρασμένα κομμάτια του νησιού. Το νησί έχασε το αγροτικό του χρώμα και έχει ασχημύνει σε πολλά, υιοθετώντας ένα δυτικό τρόπο ζωής. Αλλά υπάρχουν και κάποια πράγματα που πάντα μένουν αναλλοίωτα. Το κάστρο της Ρήγαινας στον Πενταδάκτυλο, κάτι ξεχασμένες παραλίες στον Πωμό της Πάφο, οι ελιές και τα βότσαλα. Αυτά κανένας Αττίλας και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να αλλάξει.

-Ως πότε το καρκασαλλίκκι στην Κύπρο;

Μέχρι να συνειδητοποιήσουμε πόσο ανάγκη έχει ένας άνθρωπος την ησυχία για να υπάρχει. Μέχρι να καταλάβουμε πως χρειάζεται να επουλώσουμε τα τραύματα και να προχωρήσουμε μπροστά.

-Είστε συγγραφέας και δημοσιογράφος, με σαφή εικόνα για την Κύπρο. Πως είναι τα πράγματα σήμερα; Τι σας κάνει να αισιοδοξείτε;

Σήμερα βρισκόμαστε ενώπιον μίας νέας προσπάθειας επίλυσης του προβλήματος. Έχουν ξαναρχίσει οι συνομιλίες για το Κυπριακό και φαίνεται να υπάρχει μια νέα δυναμική μετά την εκλογή του νέου Τουρκοκύπριου ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί στην ηγεσία της Τουρκοκυπριακής κοινότητας, μία εξέλιξη που υποδεικνύει της επιθυμία της κοινότητας για αυτονόμηση από την Άγκυρα. Μόνος δρόμος για αυτό είναι να λυθεί το Κυπριακό. Πιστεύω πως υπάρχει διάθεση να ξεπεραστούν οι αγκυλώσεις του παρελθόντος και να προχωρήσουμε σε ένα κοινό μέλλον. Οι συγκύριες με την κρίση στην Ελλάδα και την πολιτική κρίση στην Τουρκία ίσως δεν είναι οι πιο ευνοϊκές αλλά εδώ, στην Κύπρο υπάρχει θέληση, διάθεση και επιμονή πιστεύω. Όσο για το αν είμαι αισιόδοξη, επιλέγω να είμαι. Επειδή το αντίθετο σημαίνει πως χάνουμε ξανά τα πάντα και αυτό είναι κάτι που δεν μπορώ να το αποδεχτώ.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here