Κατερίνα Χατζηκαλλία – Κουνιάκη: «Οδηγός διαπαιδαγώγησης για νέους γονείς»

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Γονείς σε απελπισία…Γονείς με απορίες…Γονείς στα πρόθυρα νευρικής κρίσης…Ποια πρέπει να είναι η αντίδρασή μου ως γονιού;
Πώς να χειριστώ την κατάσταση με το παιδί μου; Όταν κανείς μεγαλώνει παιδιά, τα ερωτήματα που προκύπτουν για τα μικρά ή μεγαλύτερα ζητήματα.

Η Κατερίνα Χατζηκαλλία-Κουνιάκη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Στον ίδιο τόπο έζησε, σπούδασε Ψυχολογία στο Α.Π.Θ., εξειδικεύτηκε στα Νοήμονα Συστήματα (απέλπιδα προσπάθεια κατανόησης του κόσμου από τη συνέργεια επιστημονικών πεδίων) και στη Γνωστική Ψυχολογία & Νευροψυχολογία. Καταρτίστηκε επιστημονικά στη συμβουλευτική γονέων, στη θεραπεία παιδιών κι εφήβων, στην οικογενειακή θεραπεία και στην ομαδική θεραπεία.

Από το 2003, οπότε και άρχισε να δουλεύει ιδιωτικά, ασχολήθηκε και εξακολουθεί να ασχολείται μέχρι και σήμερα με όλους εσάς, γονείς που ψάχνουν απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα ανάπτυξης, ανατροφής και διαπαιδαγώγησης για τα παιδιά τους.

-Τι περιλαμβανει το νέο σας βιβλίο;
Το βιβλίο μου αυτό περιλαμβάνει όλα όσα χρειάζεται να ξέρει αλλά και να κάνει ένας γονιός για το μεγάλωμα των παιδιών του, δοσμένα με έναν πολύ πρακτικό και απλό τρόπο, αλλά και συνάμα επιστημονικό. Πρόκειται με άλλα λόγια, για έναν πρακτικό και εικονογραφημένο οδηγό μεγαλώματος των παιδιών από την ηλικία των 0 έως 18 ετών, περιγράφοντας τις πιο κοινότοπες καταστάσεις που δυσκολεύουν τους γονείς. Αυτό που συχνά χρειαζόμαστε ως γονείς, είναι σύντομα, πρακτικά tips στα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε με τα παιδιά μας, στο τι να κάνουμε και τι να μην κάνουμε δηλαδή για να τα μεγαλώσουμε σωστά, και αυτό είναι που καλύπτει αυτό το βιβλίο.

-Καθημερινή πρόκληση το να είσαι γονιός;
Το να είσαι γονιός είναι αναμφισβήτητα καθημερινή και διαρκής πρόκληση, καθώς συνεχώς καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε μικρά ή μεγάλα προβλήματα στην καθημερινή πράξη με τα παιδιά μας, να δοκιμάσουμε τα όριά μας και συχνά να ξεπεράσουμε τον εαυτό μας. Κι όλο αυτό, συνοδεύεται από μεγάλο άγχος και αγωνία, καθώς πρόκειται για ό,τι πολυτιμότερο έχουμε, τα παιδιά μας, οπότε προσπαθούμε να το κάνουμε και όσο πιο σωστά γίνεται.

-Παρ’ οτι δεν υπάρχουν κλισέ συνταγές – λύσεις για ευτυχισμένη ενηλικίωση ποιές βασικές οδηγίες-συμβουλές θα δίνατε;
Μετά από 16 χρόνια κλινικής πράξης και καθημερινής επαφής με εκατοντάδες γονείς, παιδιά και εφήβους, τα δύο βασικότερα στοιχεία για να γίνει ένα παιδί ευτυχισμένος ενήλικας θεωρώ ότι είναι :
1. Το αίσθημα αγάπης, αποδοχής και ασφάλειας -και μιλάω για αυτό μέσα στο βιβλίο μου- που καλλιεργείται από τη στάση των γονιών προς το παιδί, από την ώρα που αυτό γεννιέται. Πρόκειται για μια στάση αποδοχής, ενθάρρυνσης και διόλου επικριτική, ώστε το παιδί να νιώσει ότι οι πιο σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή του το αγαπούν και το αποδέχονται ακόμη κι όταν κάνει λάθη ή δεν τα καταφέρνει καλά κι έτσι να αγαπήσει κι αυτό με τη σειρά του τον εαυτό του.

  1. Η ευελιξία των γονιών, κυρίως με τον έφηβο. Όταν το παιδί περνάει από την παιδική ηλικία στην εφηβεία, τα πράγματα αλλάζουν και το παιδί από εξαρτημένο ον επιθυμεί να γίνει ανεξάρτητο και να διαφοροποιηθεί από τους γονείς, απορρίπτοντάς τους συνήθως. Στη φάση αυτή είναι που θα εκδηλώσει και πολλές αντιδράσεις προς τους γονείς και πιθανώς να υπάρξουν συγκρούσεις μεταξύ τους. Οι γονείς εδώ λοιπόν, πρέπει να μπορούν να δείξουν ευελιξία, να κάμψουν την όποια άκαμπτη στάση τους και να αρχίσουν να “ακούν” περισσότερο τον έφηβο, δείχνοντάς του κιόλας ότι παίρνουν στα σοβαρά τις απόψεις του.

-Είστε ψυχολόγος, οταν σας τηλεφωνούν οι γονείς και σας λένε: «Εχω κάποια προβλήματα με το παιδί, να το φέρω να το δείτε;» τι σκέφτεστε;
Το πρώτο πράγμα που σκέφτομαι είναι αν θα φέρουν οι γονείς το παιδί στον ειδικό ή αν το παιδί φέρνει τους γονείς! Εννοώντας, ότι συχνά το παιδί μπορεί να εκδηλώσει ένα σύμπτωμα ή μια “προβληματική” συμπεριφορά, για να έρθουν οικογενειακώς στον ειδικό και εκεί να φανεί ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν το έχει το παιδί αλλά οι γονείς, η σχέση τους ή κάποιος από τους δυο τους. Όλο αυτό βέβαια δεν γίνεται συνειδητά και σκόπιμα από το παιδί.
Επίσης, όταν το παιδί είναι μικρό, ζητάω πάντα να έρθουν σε ένα πρώτο ραντεβού οι γονείς για να συζητήσουμε όλα όσα τους απασχολούν σχετικά με το παιδί τους και εφόσον χρειαστεί να φέρουν αργότερα το παιδί, καθώς συχνά μέσα από τη συζήτηση με τους γονείς και δίνοντάς τους κάποιες πρακτικές οδηγίες και κατευθύνσεις για το πώς να φέρονται και να αντιδρούν προς το παιδί, βελτιώνονται και τα προβλήματα του παιδιού για τα οποία ήρθαν σε πρώτη φάση.

-Τι τρομάζει τους γονείς απο τη συμπεριφορά των παιδιών σήμερα;
Πολλά, για να μην πω όλα! Κι αυτό δεν έχει να κάνει μόνον με τη συμπεριφορά των παιδιών (αν είναι τρομακτική ή όχι) αλλά έχει να κάνει και με τις προσδοκίες και απαιτήσεις των γονιών που έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Διότι, οι γονείς των τελευταίων ετών θέλουν κι επιδιώκουν να τα κάνουν όλα και πάντα σωστά με /για το παιδί τους, ώστε αυτό να μην “μείνει πίσω”, να μην αποτύχει ή να μην καταστρέψει το μέλλον του. Έτσι, βιώνουν μεγάλη αγωνία και προσπαθούν να μην τους ξεφύγει τίποτα που μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα. Από τις πιο συχνές ωστόσο, συμπεριφορές των παιδιών όλων των ηλικιών, με τις οποίες τρομάζουν σήμερα οι γονείς είναι η σχέση τους με (και η “εξάρτησή” τους από) τις ηλεκτρονικές συσκευές (κινητά, play station, tablets, κλπ) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (instagram, facebook, κ.α.), καθώς η τεχνολογία αλλάζει ταχύτατα, τα παιδιά “κολλάνε” και οι γονείς δεν είναι εύκολο να έχουν παντα τον έλεγχο όσων κάνουν τα παιδιά τους online.

-Τι εχει χαθεί απο την ελληνικη οικογένεια σήμερα;
Καθώς τα τελευταία χρόνια το χάσμα των γενεών μεγαλώνει όσο εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς η τεχνολογία και η μία γενιά είναι αδύνατο να (παρ)ακολουθήσει και να κατανοήσει την επόμενη, έχει γίνει ακόμη πιο δύσκολη και η ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των νεότερων και γηραιότερων μελών μιας οικογένειας. Οι γονείς σήμερα δυσκολεύονται να καταλάβουν τον τρόπο ζωής και τα ενδιαφέροντα των παιδιών τους ακόμη κι αν δεν έχουν μεγαλή διαφορά ηλικίας μεταξύ τους. Σκεφτείτε, ότι για τα παιδιά /εφήβους η βασική επικοινωνία με τους συνομηλίκους τους γίνεται σχεδόν αποκλειστικά μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ότι μπορεί να θεωρούν φίλους τους ακόμη και ανθρώπους που δεν έχουν γνωρίσει ποτέ διά ζώσης, αλλά επικοινωνούν μόνον διαδικτυακά. Για τους γονείς αυτό φαντάζει απλά και μόνον επικίνδυνη συμπεριφορά και παραλογισμός. Συνεπώς, η αλληλο-κατανόηση -μεταξύ γονιών και παιδιών/εφήβων- είναι σήμερα περισσότερο δύσκολη από ότι παλιότερα και ο μόνος τρόπος που φαίνεται να λειτουργεί τελικά, είναι όταν οι γονείς μπαίνουν στη θέση των παιδιών και καταφέρνουν να τους “ακούσουν” με σκοπό να τους καταλάβουν καλύτερα.

-Τι να αποφεύγουν οι γονείς;
Είναι τόσα πολλά αυτά που μπορώ να σας πω ότι πρέπει να αποφεύγουν οι γονείς! Ωστόσο, τα τρία βασικότερα πράγματα που θεωρώ ότι επιβάλλεται να (προσπαθούν να) αποφεύγουν οι γονείς σε όποια ηλικία κι αν είναι το παιδί τους, είναι: α) την ακαμψία και την απολυτότητα στις απόψεις και τη συμπεριφορά τους, β) την υπερεμπλοκή σε όσα κάνει και με όσα ασχολείται το παιδί τους και κατ’ επέκταση την υπερπροστασία και γ) να συμπεριφέρονται με τρόπους που δεν θέλουν να μάθουν να συμπεριφέρονται τα παιδιά τους.

-Κάθε γονιός ειναι ειδικός μόνο στο παιδί του;
Κάθε γονιός είναι σίγουρα ειδικός στο δικό παιδί του γιατί γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα, τις δυνάμεις και αδυναμίες του, τις αντιδράσεις και συμπεριφορές του, αλλά και όλο το πλαίσιο της οικογένειάς τους. Επομένως, μπορεί να κρίνει τι είναι καλύτερο για το δικό του παιδί, αρκεί βέβαια να έχει τα αυτιά και τα μάτια του ανοιχτά και να μην παραμένει άκαμπτος. Κι έπειτα, υπάρχει και το γονεϊκό ένστικτο που είναι πολύ ισχυρό και συμβάλλει στο να κατανοήσει καλύτερα ο γονιός το παιδί και τις συμπεριφορές του. Από την άλλη, όταν κανείς γίνεται γονιός αποκτά μια ιδιότητα (αυτή του γονιού) και μαζί με αυτήν νέες εμπειρίες, αλλάζει ο τρόπος σκέψης του και προσέγγισης των πραγμάτων και πιθανώς μπορεί να έχει μια πιο εμπεριστατωμένη άποψη (εμπειρικά) για τις διάφορες συμπεριφορές των παιδιών, τι είναι φυσιολογικό και τι όχι, κ.ο.κ. Ωστόσο, αυτό δεν τον κάνει ειδικό σε όλα τα παιδιά, τον κάνει απλά να έχει άποψη βάσει προσωπικής εμπειρίας.

-Τα σημερινά παιδιά χρειάζονται όρια;
Θεωρώ πως τα σημερινά παιδιά χρειάζονται όρια, όπως βέβαια, κατά τη γνώμη μου, όρια χρειάζονται και οι σημερινοί γονείς. Αυτό που βλέπω διαρκώς, τα τελευταία αρκετά χρόνια είναι μια “παιδοκεντρική” στάση των γονιών όπου σε όλα, το επίκεντρο είναι τα παιδιά και η επιτυχία τους, η προσπάθεια να τα προφυλάξουν από κάθε πιθανή δυσκολία που μπορεί να συναντήσουν στη ζωή τους και η διευκόλυνσή τους πριν καν εκδηλώσουν δυσφορία. Σίγουρα χρειάζονται και όρια τα παιδιά, γιατί, όπως αναφέρω και στο βιβλίο μου, είναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά να ξέρουν τι πρέπει να κάνουν και ποιοι είναι οι κανόνες που χρειάζεται να ακολουθούν. Αυτό τους καλλιεργεί το αίσθημα εμπιστοσύνης προς το γονιό που αισθάνονται ότι γνωρίζει καλύτερα από τα ίδια και άρα μπορούν να βασιστούν σε αυτόν. Επιπλέον, τα όρια κάνουν τα παιδιά να νιώθουν ασφαλή και ήρεμα. Νομίζω βέβαια, ότι τα όρια από μόνα τους δεν είναι αρκετά, καθώς αυτό που περισσότερο χρειάζονται τα σημερινά παιδιά, είναι ένας ασφαλής συναισθηματικά χώρος για να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους και η ενίσχυση της ικανότητάς τους να ανταπεξέρχονται στις καθημερινές προκλήσεις και δυσκολίες.

-Οι γονείς χρειάζονται ψυχολόγο μήπως και τα παιδιά χρειάζονται περισσότερο …γονείς;
Η αλήθεια είναι πως, πριν πάμε τα παιδιά μας στον ψυχολόγο, καλό είναι να κάνουμε πρώτοι εμείς την αυτοκριτική μας ως γονείς. Φερόμαστε σωστά στα παιδιά μας; Λειτουργούμε ως καλά μοντέλα μίμησης για τα παιδιά μας; Τα στηρίζουμε με έναν εποικοδομητικό και δημιουργικό τρόπο; Γιατί, αν εμείς, οι γονείς, κάνουμε σωστά τη “δουλειά” μας ως γονείς, πιθανώς τα παιδιά μας να χρειάζονται λιγότερο τον ψυχολόγο. Και λέγοντας να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας ως γονείς, δεν εννοώ να είμαστε τέλειοι και αλάθανστοι. Αρκεί να παρατηρούμε και να προσπαθούμε να εντοπίζουμε τι πρέπει να βελτιώσουμε στη στάση μας ως γονείς και να “αφουγκραζόμαστε” τις ανάγκες των παιδιών μας. Αυτό που έχω δει επανειλημμένως να χρειάζονται τα παιδιά όλων των ηλικιών, είναι η συναισθηματική διαθεσιμότητα των γονιών ώστε αυτά να νιώθουν ότι τους “ακούν”, τους καταλαβαίνουν και τους αποδέχονται. Αυτά τα τρία στοιχεία είναι τα σημαντικότερα για τα παιδιά και είναι εκείνα που όταν λείπουν από την οικογένεια, τα παιδιά (και όλη η οικογένεια) χρειάζονται τον ειδικό.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here