Κάποιοι μύθοι – κάποιες αλήθειες για το λόγο και την επικοινωνία του παιδιού  

 

 της Μαρίας Ρουσοχατζάκη

  Τον τελευταίο καιρό, τον καιρό της κρίσης, ακούμε συχνά ότι αλλάζουν οι προτεραιότητες της κάθε οικογένειας. Και το θέμα είναι ότι έχει βληθεί  καίρια ό, τι αφορά  στην πρόνοια και την υγεία, την παιδεία και  τον πολιτισμό. 

  Είναι πολύ δύσκολο για τους γονείς, που έχουν να φροντίσουν  για τη στέγη και το φαγητό,  να μεριμνήσουν παράλληλα  για ανάγκες που δεν άπτονται άμεσα της υγείας  των παιδιών τους.

  Τα προβλήματα λοιπόν του λόγου, προφορικού και γραπτού,  μπαίνουν σε δεύτερη, και τρίτη μοίρα, αφού δεν απειλούν την υγεία κατά τρόπο που να τη θέτει άμεσα σε κίνδυνο.

   Οι γονείς δεν μπορούν να πληρώσουν για θεραπείες και,  συγχρόνως, τα ταμεία, ολοένα και  πιο δύσκολα, εγκρίνουν τη δαπάνη.

  Παράλληλα, τα σχολεία λειτουργούν με αντιξοότητες. Με ελλιπές προσωπικό και συχνές αντικαταστάσεις του,  που δεν βοηθούν τη σταθερότητα, το κλίμα ασφάλειας και την επαφή, που απαιτείται  να έχει  ένα παιδί.

   Από την άλλη, η οικογένεια προσπαθεί να λειτουργήσει, μέσα σε προβλήματα καθημερινότητας και πολλή γκρίνια!…

   Ωστόσο, η αλήθεια είναι, ότι ο ένας περιμένει από τον άλλο… Το σχολείο από την οικογένεια και η οικογένεια από το σχολείο. Και όλοι, από το   ΄΄σύστημα΄΄!

  Ο Λόγος  όμως  και η Παιδεία είναι μια συνολική διαδικασία που αφορά όλους μας.

  Και μας αφορά από τότε που γεννιέται το παιδί μας.

  Και μας αφορά, όχι απλά το να μιλήσει το παιδί, αλλά και το τί θα πει!

  Το λεξιλόγιο, η ποιότητα της πρότασης , οι επικοινωνιακοί κανόνες και η κοινωνική συμπεριφορά  και  οι γενικές  γνώσεις  του παιδιού είναι κάτι που χτίζεται εξ’ αρχής και σταδιακά.

   Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια υπερδιάγνωση περιστατικών, ειδικά στον τομέα του Λόγου και της Μάθησης.

  Τα παιδιά χαρακτηρίζονται ως ……..”κάτι”,  ο,τιδήποτε, ενώ, συχνά αυτό που χρειάζονται είναι κάποιος να ασχοληθεί μαζί τους ουσιαστικά.

  Πού σημαίνει….

 α) να τους βάζει τα απαραίτητα για την κάθε ηλικία όρια,

 β)  να μιλά  μαζί τους για θέματα καθημερινότητας και να συζητά  ό,τι είναι καλό να γνωρίζει κάθε παιδί ανά ηλικία.  Πρώτα και πάντα, είναι ο χωροχρονικός  προσανατολισμός του παιδιού:  το πού ζει, πού πάει σχολείο, ποια είναι η  οικογένειά  του,  ποιος απαρτίζει τον κοινωνικό του περίγυρο, τι  κάνει  και πότε ….

γ) να κάνει μαζί τους  δραστηριότητες και όχι μόνο να τα  πηγαινοφέρνει σε δραστηριότητες,

δ) να τα μάθει να είναι ανά ηλικία ανεξάρτητα, αλλά όχι ανεξέλεγκτο,

ε) να τα μάθει να  εντοπίζουν  τις δυσκολίες τους,

στ) να βοηθά στη βελτίωσή τους και να θέτει ρεαλιστικούς στόχους για την πορεία τους χωρίς να τα  ΄΄εξοντώνει΄΄.

 ζ) Να τα  μαθαίνει να προσπαθούν  για το καλύτερο χωρίς να  το βάζουν κάτω.

  Δεν τα μπορούν όλα τα παιδιά όλα!  Έχουν δυνατά και αδύνατα σημεία.

 Και δεν είναι όλα τα “πιο έξυπνα” ή “μαθησιακά χαρισματικά” !

 Χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχουν διαταραχές……

 Κάποια παιδιά  μαζεύουν κενά καθώς περνούν τα σχολικά χρόνια.

 Και κάποια δεν προσπαθούν τόσο. Δεν έχουν μάθει να το κάνουν ή απλά δεν μπορούν.

  Ό, τι και να συμβαίνει, χρειάζεται υπομονή, σύστημα, προσπάθεια.

 Η οικογένεια, το σχολείο αλλά και η κοινωνία γενικότερα, συνολικά και σε συνεργασία, είναι απαραίτητο να δώσουν κίνητρα , ώστε τα παιδιά να μεγαλώνουν με διάθεση και με προσπάθεια να μαθαίνουν και να βελτιώνονται, σύμφωνα το καθένα με τις  ικανότητες του.

  Και όχι!…. Οι γονείς δεν βάζουν πάντα τα παιδιά τους πάνω απ’ όλα!

   Κάποιοι γονείς ναι, κάποιοι όχι.

  Και κάποιοι από αυτούς που τα βάζουν πάνω απ’ όλα, συχνά το κάνουν με λάθος προτεραιότητες.

   Η γνώση δεν είναι μόνο δεξιότητες για να βρούμε δουλειά.

  Είναι καλλιέργεια και  βελτίωση της ανθρώπινης ποιότητας.

   Η προσπάθεια του να βελτιώσεις το λόγο σημαίνει να βρεις τις λέξεις,

 Να τις βάζεις στη σειρά και να’ ναι καθαρές.

Να’ χουν τα ρήματα   χρόνο  και πρόσωπα.

Να’ χουν αριθμό  και πτώσεις , αν είναι ουσιαστικά και επίθετα.

 Κι όλο αυτό, και πολλά ακόμα, είναι για να αποδίδεται   το νόημα, να μεταφέρεται  το μήνυμα.

  Κι αν είναι προφορικό το εγχείρημα, “φέρεται”  από τη φωνή,   που έχει χροιά, ένταση, συχνότητα. Κάνει παύσεις, είναι κοφτή ή τραγουδιστή ή αδιάφορη.

 Και συνοδεύεται από γκριμάτσες, εκφράσεις, κινήσεις, βλέμματα.

 Και τούτο είναι η πλευρά μόνο του πομπού.

 Γιατί ο δέκτης,  με τη σειρά του,  καλείται όλα τα παραπάνω να τα αποκωδικοποιήσει, κατανοήσει και απαντήσει,  με λόγια ή πράξεις.

 Και γίνεται η επικοινωνία!

  Σε κάθε ηλικία και με κάθε ηλικία ΄΄συμβαλλομένων΄΄  μελών,   η επικοινωνία είναι ζητούμενο και έχει προϋποθέσεις.

   Εξωγενείς και ενδογενείς.

   Εξωγενείς είναι ό,τι έχει να κάνει με τον άλλο -ους,  που επικοινωνεί ο πομπός  και το περιβάλλον  γύρω του,  και ενδογενείς είναι ό,τι έχει να κάνει με τον ίδιο τον πομπό, τον ομιλητή.

 Από τότε που ο άνθρωπος είναι μωρό, με το κλάμα πρώτα, ζητά να ΄΄ακουστεί΄΄!

  Πρώτα για τις ανάγκες του:    μαμ,  κακά,  νάνι,  άουτς  (πόνος).

  Μετά βγάζει φωνούλες, βαβαλίσματα, συλλαβές που τις αναδιπλασιάζει [μαμαμα, μπαμπαμπα] και σταδιακά τις συνδέει με  σημαινόμενα  και φτιάχνει λέξεις!

  Οι πρώτες λέξεις είναι συχνά συνδυασμοί κάποιου εύκολου συμφώνου με ένα φωνήεν:

   Ατα,       μπαμ,   κιχ,

   Μαμά, μπαμπά, παπά, κακά, κοκό, πιπί,  γιαγιά, μιμί, νανά.

 Δίνουν χαρά στο μωρό που τις λέει, και  στο μεγάλο που τις ακούει!

  Αντιμετωπίζονται με γελάκια και παλαμάκια!

    Η βλεμματική επαφή είναι από την αρχή ζητούμενο. 

   Κοιτάζω σημαίνει ΄΄ακουμπώ΄΄.  Σημαίνει :  έχω τη διάθεση να ΄΄αγγιχτούμε΄΄΄λεκτικά.

  Η επικοινωνία είναι ένα παιχνίδι πιγκ πογκ. Πετάμε τη μπαλίτσα. Κοιτάμε πού πάει και την πετάμε πίσω.

  Τα επιτυχημένα πετάγματα δίνουν χαρά και στους δυο παίχτες.

  Το ΄΄παιχνίδι΄΄ αυτό εξακολουθεί  να μας δίνει χαρά σε όλη μας τη ζωή.

  Ωστόσο, πολλά μπορούν να διαταράξουν αυτό το παιχνίδι.

  Απ’ την αρχή ή από κάποια στιγμή της ζωής.

  Λόγοι οργανικοί ή ψυχολογικοί.  Λόγοι που μπορεί να’ ναι από τη γέννηση ή επίκτητοι.

  Και  που  δημιουργούν καθυστέρηση ή διαταραχή της επικοινωνίας.

  Οι δυσκολίες στην επικοινωνία, όταν είναι στο δέκτη, σημαίνει ότι δεν μπορεί εύκολα ή με πληρότητα να κατανοήσει το μήνυμα,  που του στέλνει ο πομπός.

  Ωστόσο, οι δυσκολίες μπορεί να είναι τόσο στην εκφορά όσο και στην αντίληψη του ίδιου ατόμου. Να δυσκολεύεται δηλαδή και όταν στέλνει και  όταν λαμβάνει  ένα μήνυμα.

  Υπάρχουν νόρμες εξέλιξης ανά ηλικία που ορίζουν το αναμενόμενο, το φυσιολογικό κι αυτό που μένει πίσω ή εξελίσσεται με λάθος τρόπο.

  Η έγκαιρη παρέμβαση σε όλες τις ηλικίες είναι σημαντική.

 Η Παθολογία του Λόγου ασχολείται με όλα όσα μπορεί να δημιουργούν προβλήματα στο λόγο,  τόσο κατά την εκφορά όσο και για την αντίληψη του.

 

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here