Ισότητα και Αριστεία στο Νέο Κόσμο της Μάθησης

Toυ ΧΡΗΣΤΟΥ ΔΟΥΚΑ

Πέφτει η αυλαία των κυβερνητικών μέτρων στην εκπαίδευση με την ψήφιση του πρόσφατου νόμου,  κατώτερη των προσδοκιών,  ρηχή παράσταση,   αλλά η εκπαιδευτική ιστορία πάντα προσπερνά  ιδεοληψίες, απατηλές υποσχέσεις, παραπλανητικές, ανυπότακτη ιστορία θα αναζητήσει ένα δρόμο πάλι.  Τί δρόμο μετά;

Μια ακόμα ιδεοληψία στασιμότητας στον ορίζοντα, αυτή τη φορά στο άλλο άκρο του εκκρεμούς. Από τη Σκύλλα της «ισοπέδωσης προς τα κάτω» (και όποιος εξέχει πρέπει να κοντύνει ανάλογα, για να προσαρμοστεί στο μέσο όρο), στη Χάρυβδη της «αριστείας των λίγων» (λόγω «φυσικής διάκρισης», λένε από  την πλευρά αυτή). Περίκλειστες, «μονολογικές» εκδοχές, δεν συνεισέφεραν  στην εκπαιδευτική ιστορία, αν και όπου εφαρμόστηκαν .

Γιατί να μην ακολουθήσουμε το δρόμο της «μεσότητας»  που  δίδασκε ο Αριστοτέλης, όχι βέβαια σαν κάτι «ενδιάμεσο»,  «ίσες αποστάσεις»  και άλλα παρεμφερή,  αλλά ως αυτόνομη υπέρβαση, ανώτερη σύνθεση. Εν προκειμένω: «Ισότητα με Αριστεία για Όλους», χωρίς κοινωνικο-πολιτισμικές διακρίσεις, «ίσοι και διαφορετικοί». ( Δεν χρειάζεται να είμαστε ίδιοι για να γίνουμε ίσοι. Μπορούμε να προσβλέπουμε στην ισότητα  με  ανάδειξη της διαφορετικότητας, της μοναδικής ταυτότητας/προσωπικότητας του καθενός/μιάς).

…με  άλλα λόγια μια   προοδευτική, ανανεωτική πρόταση, ή όπως αλλιώς ονομαστεί  για  τυχόν προβλήματα  ορολογίας… αυτή που συνδέθηκε με λαμπρές εκπαιδευτικές περιόδους,  κορυφαίους σκαπανείς στην ελληνική και παγκόσμια εκπαιδευτική ιστορία. Eίναι εφικτή, μια παρόμοια προοπτική στις σημερινές συνθήκες, τί αλλάζει; Τί  είδους μάθηση για την εποχή;

Επιχειρήσαμε  το ταξίδι  της νέας μάθησης μέσα  από διαδρομές αναρίθμητων εμπειριών, ερευνών , κειμένων διεθνών οργανισμών, επιφανών διανοητών, οργανώσεων και δικτύων.  Στο ίδιο μοτίβο. Κοινό σημείο: Οι  λεγόμενες «νέες ικανοτήτες», «νέοι γραμματισμοί», «πολυγραμματισμοί»,  «νέα μάθηση», «ψηφιακός εγγραμματισμός», «δια βίου μάθηση»  κ.α. Το θέμα δεν είναι η ονοματολογία και οι ορισμοί της, αλλά να καταλάβουμε τί συμβαίνει και τί μπορεί να γίνει.   Κοινός τόπος η ανάδυση ικανοτήτων-κλειδιά όπως κριτική-δημιουργική σκέψη, επικοινωνία, συνεργασία, σύνδεση με τη ζωή, πολιτισμικές ικανότητες διαχείρισης ανθρώπινων σχέσεων, αξίες, κ.α.

Θα πείτε:  Αυτοί είναι γνωστοί και επιδιωκόμενοι στόχοι σε κάθε εκπαιδευτικό σύστημα όλες τις εποχές.  Εκ πρώτης όψεως «τίποτα δεν έχει αλλάξει» ως προς τις κεντρικούς σκοπούς  (τί γνωρίζω, πώς δρώ, με ποιες αξίες), τα διδακτικά αντικείμενα είχαν και έχουν την ίδια θεμελιώδη αξία, θεωρίες μάθησης, παιδαγωγικές πρακτικές λίγο πολύ  γνωστές.

Όλα παραμένουν ίδια,  αλλά συγχρόνως  «τίποτα δεν είναι το ίδιο»  ως προς τα μέσα, τις μεθόδους, τα περιεχόμενα, τις αναπαραστάσεις.   Και αν οι λεγόμενες «νέες ικανότητες» είναι γνωστές από παλιά, οι ενδείξεις δείχνουν ότι δεν έχουν  ενσωματωθεί στα εκπαιδευτικά συστήματα.    Γίνονται όμως θεμελιώδεις ιδιότητες στα παραγωγικά και κοινωνικά συστήματα, επιτακτική ανάγκη της εποχής για τον καθένα/μια.

Εμφανίζεται μια  νέα σχέση τεχνολογίας-παιδαγωγικής-περιεχομένων με επίκεντρο  την τεράστια ροή πληροφοριών. Όχι μόνο κάποιες τεχνικές δεξιότητες πρόσβασης, αλλά δέσμη «ενεργειών» κατανόησης-ερμηνείας-αξιολόγησης-δράσης.

Από το Google στο Facebook και από το Cloud Computing στο YouTube, τα ψηφιακά μέσα  δεν αποφασίζουν από μόνα τους πως θα χρησιμοποιηθούν, δεν είναι για κάθε χρήση.  Έχει αναπροσδιοριστεί ο ρόλος τους στο που και στο πότε θα χρησιμοποιηθούν, σε στοχευμένες περιστάσεις για συγκεκριμένους σκοπούς, με ενσωματωμένα μοντέλα και παραδείγματα στο πρόγραμμα, σε  διαφορετικά μαθήματα, σε διακλαδικές προσεγγίσεις, θέματα όπως  αξιολόγηση ψηφιακών ικανοτήτων,  επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών,   συνεργατικές  μορφές μάθησης βασισμένες σε ψηφιακά μέσα κ.α.

Δεν πρόκειται μόνο  για τεχνικές δεξιότητες διαχείρισης,  κάτι βαθύτερο συμβαίνει,   καθώς γίνεται  εύκολη η πρόσβαση σε κολοσσιαίες ποσότητες πληροφοριών σε συνεχή ροή, σε παγκόσμια κλίμακα,  επιβραδύνεται  ο χρόνος,  «παγώνει», εκμηδενίζονται  οι αποστάσεις, ο τρόπος που ζούμε, εργαζόμαστε και συνδεόμαστε αλλάζει.

Πώς να κατανοήσεις, να ανατοποθετηθείς στις νέες κοινωνικο-πολιτισμικές κλίμακες, να   επαναπροσδιορίσεις θέση,  ταυτότητα, νοήματα .

Ψάχνεις να βρεις νοήματα, δε βρίσκεις, γύρω  «μαύρες τρύπες» κατάρρευσης, κανένα φως, ελπίδα διαφυγής,  έτσι ξεκληρίστηκε μια ολόκληρη τάξη σε λίγα χρόνια με «κάποια επιδόματα» για πρόσχημα, μεταναστευτικά κύματα φυγής,  κατακερματισμένη εργασία- εργασία σταθερή, εργασία εκ περιτροπής-αυξανόμενης προσωρινότητας και «χωματερές αποκλεισμένων», του  «περιττού πληθυσμού», όπως  έγραψε ο Μπάουμαν.

Δεξιότητες και   εγγραμματισμοί όλα  σε συσκευασίες αγοράς, για ποια πρόσωπα, πολίτες, εργαζόμενους,   ξανά  φίλτρα μεθοδεύουν

μεταξύ εκείνων που «μπορούν να μάθουν» και εκείνων  που «δεν μπορούν» και θα περιοριστούν στα «βασικά».

Ας σκεφτούμε κάτι εναλλακτικό, για μια κοινωνικο-πολιτισμική  ενέργεια εγγραμματισμών,  ευρύτερη, «χειραφετητική» στον  Φρέιρε, καλειδοσκόπιο παραστάσεων του κόσμου με ποικιλία μέσων (έντυπων-προφορικών-εικονικών-δικτυακών, κ.α.), στην  αναζήτηση νοήματος/ιδεών, ενεργοί-δρώντες για την αναδημιουργία.

Διαβάζουμε:  «Η θέση της οικονομίας-κοινωνίας θα κριθεί  από την ευρύτητα και το  βάθος   που μπορούμε να φτάσουμε συλλογικά σε ένα επίπεδο εγγραμματισμού της εποχής, τον  εγγραμματισμό της παγκόσμιας διασύνδεσης-τοπικής  πολυμορφίας, των τεχνολογικών και πολιτισμικών αλλαγών». Μια πρόκληση για τις λεγόμενες προοδευτικές ιδέες, αν ο όρος αυτός εξακολουθεί να  σημαίνει  την απάντηση σε βαθιές κοινωνικο-πολιτισμικές αλλαγές, στην πρόκληση αλλαγής της στρατηγικής ανάπτυξης.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here