Η σύγχρονη πρωτεύουσα του ανεξάρτητου Σουλτανάτου του Ομάν

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Η εμβληματική θέση της ταχέως, σήμερα, αναπτυσσόμενης πόλης της Μασκάτ, της πρωτεύουσας του Σουλτανάτου, στις νοτιοανατολικές ακτές της Αραβικής χερσονήσου μέσα στο κόλπο του Ομάν και η σχετικά μακρόχρονη, κατά κάποιο τρόπο, απομόνωσή της απ’ την υπόλοιπη  χώρα και χερσόνησο, είχαν ως αποτέλεσμα, διαχρονικά,  ένα μεγάλο και σεβαστό ποσοστό των κατοίκων της να οδηγηθεί και να αναζητήσει τις τύχες του στο προσοδοφόρο επάγγελμα του ναυτικού. Το λιμάνι της παρείχε φυσική προστασία, κάποτε είχε μεγάλη και ζηλευτή εμπορική κίνηση, αν και εδώ και πολύ καιρό η όλη δραστηριότητα μεταφέρθηκε στην διπλανή Ματράχ.  Όμως αυτή ακριβώς η θέση της, την έκανε στο παρελθόν κεντρικό σημείο συνάντησης εμπόρων, αλλά να σημειώσουμε ταυτόχρονα και το σπουδαιότερο, άντρο πειρατών και πάσης φύσεως δουλεμπόρων. Σημαντικές χρονικές στιγμές της πόλης υπήρξαν πολλές στην μακραίωνα ιστορία της, κι’ αυτό γιατί πολλάκις υπήρξε γοητευτικός και θελκτικός στόχος των Οθωμανών, των Πορτογάλων, Βρετανών και Γάλλων, που έπρεπε βεβαίως να αποκτηθεί με κάθε θυσία. Το 1508, σημαδιακά, ο δαιμόνιος και αποτελεσματικός στις αποστολές, που αναλάμβανε,  Πορτογάλος Αλφόνσο ντε Αλμπουκέρκε, κατέλαβε την πόλη. Ο διωγμός των Πορτογάλων, αργότερα, είχε ως αποτέλεσμα το λιμάνι να πλημμυρίσει από πάσης φύσεως αδίστακτους πειρατές οι οποίοι  λεηλατούσαν με ανελέητο τρόπο τα καράβια που κατέφθαναν από την Ανατολή και έφερναν μαζί τους ακριβά εμπορεύματα με τελικό προορισμό την ενδιαφερόμενη γι’ αυτά ήπειρο της Ευρώπης. Κρίσιμη χρονική περίοδος, εν προκειμένω,  ήταν οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι αργότερα, με τους Γάλλους να προσπαθούν έχοντας ως βάση εξόρμησης την Μασκάτ, να επιτίθενται εναντίον των Βρεττανών και της Ινδίας, ελέγχοντας έτσι ικανοποιητικά την ευρύτερη και σημαντική, από γεωγραφικής, στρατιωτικής και πολιτικής  σκοπιάς, περιοχή της αραβικής χερσονήσου. Οι σελίδες της ιστορίας υπήρξαν σε αυτόν τον τομέα πλουσιότατες και λίαν ενδιαφέρουσες με τους Βρεττανούς να υπερισχύουν στο τέλος και η χώρα να μετατρέπεται για ένα διάστημα σε βρεττανικό, πλέον,  προτεκτοράτο.

* * * * *

Χειμωνιάτικο πρωινό, σχεδόν μέσα του χειμώνα, με τη θερμοκρασία του αέρα, όμως, να ανεβαίνει στην περιοχή ετούτη συνεχώς και μια ατμόσφαιρα που προοιωνίζεται ανυπόφορη και που θυμίζει δικό μας μεσογειακό καλοκαίρι, αφού ξεπερνά κατά πολύ και αισθητά τους τριάντα βαθμούς Κελσίου. Βρισκόμαστε, άλλωστε, στον Τροπικό του Καρκίνου, λίγο πάνω απ’ τον Ισημερινό, με αποτέλεσμα  η όποια κλιματική υπερβολή, να φαντάζει εν πολλοίς αναμενόμενη. Κάποιοι επισκέπτες, ξένες  γυναίκες, ανίδεες προφανώς με τις επιταγές του Ισλάμ και  εν μέσω του θερμού κλίματος κατέφθασαν στο Μεγάλο Τζαμί του Σουλτάνου Καμπούς, με λίγα και ελαφρά ρούχα, ειδικά από τη μέση και πάνω, και παρά την πολύωρη αναμονή να εισέλθουν στο τζαμί, γυρίζουν αναγκαστικά και με υποσημαινόμενο εκνευρισμό ξανά στα αυτοκίνητα με σκοπό την ικανοποιητικότερη κάλυψη του σώματός τους.

Οι συγκεντρωμένοι και οι ουρές έξω από το μεγάλο και κεντρικό τζαμί της Μασκάτ, το Μεγάλο Τζαμί του Σουλτάνου Καμπούς, όπως είθισται να αποκαλείται, ένα θαύμα της σύγχρονης αραβικής αρχιτεκτονικής, ολοένα και πληθαίνουν. Άλλωστε εδώ δεν καταφτάνουν μόνο γηγενείς, αλλά και όσοι ξένοι πέρασαν απ’ εδώ για διάφορους λόγους. Κάπου επτά χρόνια διήρκεσαν οι εργασίες ανέγερσής του, οι οποίες άρχισαν αισίως τον Δεκέμβριο του 1994. Το Μεγάλο Τζαμί είναι χτισμένο σε ανοιχτό χώρο, καταλαμβάνει έκταση σχεδόν τετρακοσίων στρεμμάτων και εγκαινιάστηκε από τον σουλτάνο του Ομάν στις 4 Μαΐου 2001, με σκοπό τι άλλο από το να γιορτάσει τα τριάντα  χρόνια της συνεχούς και ενεργού βασιλείας του στο Ομάν.

 

Το Μεγάλο Τζαμί του Σουλτάνου Καμπούς, στην Μασκάτ.

 

Τα στίφη των πιστών μουσουλμάνων που αφικνούνται στους χώρους στάθμευσης με τα λεωφορεία, τα θηριώδη ιαπωνικά τζιπ  και τα υπόλοιπα ιδιωτικά αυτοκίνητα, είναι κυριολεκτικά απίστευτα. Υπερτερούν, καταφανώς, οι εθνότητες από την απέναντι και κοντινή πλευρά των Στενών του Ορμούζ, όπως Ιρανοί, Πακιστανοί και Ινδοί.  Οι ντόπιοι δεν αρέσκονται στον όρο μωαμεθανοί, αφού όπως υποστηρίζουν η πίστη τους δεν αφορά τον προφήτη   Μωάμεθ, αλλά τον ένα και μοναδικό τους Θεό, τον Αλλάχ. Κάπου τριακόσιες χιλιάδες τόνοι ινδικού ψαμμίτη απαιτήθηκαν για την όλη κατασκευή του μεγάλου τζαμιού στην Μασκάτ. Ορώμενο εκ του μακρόθεν, το τζαμί διαθέτει έναν κεντρικό μιναρέ και τέσσερις πλευρικούς μικρότερους. Οι  επισκέπτες πριν μπουν στο εσωτερικό της δομής, πρέπει κατά τα ειωθότα να αφαιρέσουν υποχρεωτικά τα παπούτσια τους. Ο μεγάλος αριθμός των επισκεπτών, παρατηρώ, δημιουργεί κάποια διαδικαστικά προβλήματα στη διαχείριση των υποδημάτων τα οποία είναι αναγκασμένοι να αφαιρέσουν οι εισερχόμενοι πιστοί, με την έννοια ανυπαρξίας ικανοποιητικού χώρου φύλαξης κατά την χρονική διάρκεια κατά την οποία  οι πιστοί βρίσκονται, για διάφορους λόγους, στα ενδότερα διαμερίσματα του τζαμιού. Τα λίγα ερμάρια και τα μικρά ντουλάπια έξω απ’ αυτή είναι εδώ και ώρα ασφυκτικά γεμάτα. Για τις γυναίκες το θέμα δείχνει να λύνεται ευκολότερα, αφού οι περισσότερες φοράνε καλοκαιρινά πέδιλα τα οποία τοποθετούν μέσα στις τσάντες τους.  Ακόμα όμως και αν τ’ αφήσει κάποιος εκεί έξω, αφύλαχτα, όπως έχω ήδη διαπιστώσει από άλλες περιπτώσεις, δεν προκύπτει πρόβλημα απώλειας και εύρεσής τους. Σπανίως λένε οι ντόπιοι παρατηρούνται κλοπές παπουτσιών έξω από ιερούς μουσουλμανικούς χώρους.

Η τετραγωνισμένη κύρια αίθουσα προσευχής φαντάζει στα μάτια μου τεράστια κι’ είναι ήδη ασφυκτικά πλημμυρισμένη  από πιστούς. Πάνω, ψηλά ένας θόλος ανεβαίνει σε ύψος πενήντα μέτρων πάνω από το δάπεδο. Η συνολική χωρητικότητα της δομής ανέρχεται σε είκοσι χιλιάδες συνολικά πιστούς προσκυνητές τόσο στους εσωτερικούς χώρους όσο και τους εξωτερικούς διαδρόμους και τις πλακόστρωτες αυλές. Φυσικά υπάρχει ξεχωριστή αίθουσα προσευχής για γυναίκες και άλλη αποκλειστικά για άντρες. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού του εσωτερικού είναι το τεράστιο και βαρύ χαλί προσευχής που καλύπτει το πάτωμα της αίθουσας προσευχής. Πάνω από τέσσερα χρόνια απαιτήθηκαν ώστε να πάρει σάρκα και οστά ετούτου το πολύχρωμο, άνω των είκοσι τόνων δημιούργημα, το οποίο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, συγκεντρώνει και ενσωματώνει τις κλασσικές περσικές παραδόσεις της Ταμπρίζ, της Κασάν και του Ισφαχάν. Για μεγάλο διάστημα κρατούσε τα πρωτεία του μεγαλύτερου μονοκόμματου χαλιού στον κόσμο (διαστάσεων εβδομήντα  επί εξήντα μέτρα), αλλά ξεπεράστηκε από εκείνο που βρίσκεται στο Μέγα Τέμενος του Σεΐχη Ζαγιέντ, στο διπλανό Αμπού Ντάμπι, την πρωτεύουσα και δεύτερη μεγαλύτερη πόλη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

 

Επεξηγώντας το Κοράνιο σε μια γωνιά του τζαμιού.

 

Τα ίδια περίπου επισυμβαίνουν και με τον βαρύ πολυέλαιο πάνω από την αίθουσα προσευχής. Φαίνεται πως τα δύο τζαμιά ανταγωνίζονται στη μεγαλοπρέπεια και στα νούμερα των διακοσμητικών αντικειμένων που φιλοξενούνται στο εσωτερικό τους και γιατί να μην το κάνουν, άλλωστε, αφού αμφότερες αυτές οι δύο γειτονικές περιοχές έχουν την δέουσα οικονομική ευχέρεια, λόγω της αφθονίας του πετρελαίου στο υπέδαφός τους,  για τέτοιους καλοήθεις ανταγωνισμούς και πολιτιστικές αψιμαχίες, με κύριο χαρακτηριστικό την εμφανή επίδειξη πλούτου ο οποίος όμως συνδέεται την ίδια στιγμή αναπόσπαστα και με την θρησκευτική έννοια των περιοχών τους.

Η μιχράμπ του Μεγάλου τζαμιού

* * * * *

Βγαίνοντας από το μεγάλο τζαμί, βρίσκεσαι αντιμέτωπος  με έναν ανοιχτό και ευχάριστο ορίζοντα και ατενίζεις στην απέναντι πλευρά του παραλιακού δρόμου τα κυβερνητικά κτίρια και  τα υπουργεία με τον τόσο χαρακτηριστικό σχεδιασμό και την όμορφη ειδική αραβική αρχιτεκτονική. Φυσικά όλα καλύπτονται από το άσπρο και μπεζ χρώμα, και ίσως κάποιους περίτεχνους συνδυασμούς τους. Η παρουσία των πληθωρικών κήπων και εδώ εντυπωσιακή σε μεγέθη, σχήματα και χρώματα. Παρατηρεί εύκολα κάποιος, ότι οι εργαζόμενοι σε αυτούς, δεν είναι γηγενείς κάτοικοι του Ομάν, αλλά φτωχοί μετανάστες από τις απέναντι χώρες του Κόλπου. Ο αριθμός τους είναι, απ’ όσο λένε οι εμπλεκόμενοι με τον συνεχώς ανερχόμενο τομέα του τουρισμού στο Ομάν, αυστηρά ελεγχόμενος, αν και υπάρχει τεκμηριωμένη εξαγωγή συναλλάγματος στις χώρες προέλευσής τους κάποιων δεκάδων  δισεκατομμυρίων δολαρίων, σε ετήσια βάση.

* * * * *

Τo ξενοδοχείο μου βρίσκεται στην περιοχή Κουρούμ. Ο καιρός καλοκαιρινός και συντροφιά μ’ έναν ήλιο απερίγραπτο, κατηφορίζουμε προς τα δυτικά, βαδίζοντας σε πεντακάθαρα πεζοδρόμια, ανάμεσα σε φαρδείς δρόμους και εντυπωσιακούς κήπους.

Το κτίριο, συγκρότημα μάλλον, της Όπερας στη Μασκάτ.

Το κτίριο, συγκρότημα μάλλον,  της  Όπερας στη Μασκάτ.

 

Παραδίπλα, στην ακριβότερη ίσως συνοικία της πόλης, την Σάτι Αλ-Κουρούμ, δημιουργήθηκε η Βασιλική Όπερα της Μασκάτ, ο κυριότερος τόπος διοργάνωσης εκδηλώσεων του Ομάν γύρω από τις μουσικές τέχνες και τον πολιτισμό. Το κτίριό της αντικατοπτρίζει την σύγχρονη αρχιτεκτονική του Ομάν και η κεντρική του αίθουσα έχει την ικανότητα να φιλοξενεί πάνω από χίλια  άτομα. Το όλο συγκρότημα αποτελείται από αμφιθέατρο συναυλιών, διάφορες άλλες αίθουσες, τυπικά διαμορφωμένους κήπους, πωλητήρια, πολυτελή εστιατόρια και ένα κέντρο τέχνης για μουσικές, θεατρικές και παραγωγές όπερας. Εντυπωσιακό ομολογουμένως σε σύλληψη στο εσωτερικό του, αλλά και στην εξωτερική του εμφάνιση αφού μια σκεπασμένη συνδετική γέφυρα οδηγεί από το ένα κτίριο στο άλλο πάνω από μια πολυσύχναστη λεωφόρο. Είναι και αυτό έμπνευση,  έργο και δημιούργημα του, από το 1970, Σουλτάνου στο Ομάν, Καμπούς (1940- ), ο οποίος πάντα είχε τέτοιες ιδιαίτερες πολιτιστικές ευαισθησίες και υπήρξε φανατικός οπαδός της κλασσικής μουσικής και των τεχνών, γενικώς. Από τις 12 Οκτωβρίου 2011, ημερομηνία που ξεκίνησε επίσημα τις εργασίες της με την παραγωγή της όπερας Τουραντό του  Τζιάκομο Πουτσίνι και την ενεργό συμμετοχή του Ισπανού τενόρου Πλάθιντο Ντομίνγκο, μέχρι σήμερα η καλλιτεχνική της πορεία υπήρξε εντυπωσιακή και καταφανώς ανοδική.

Λεπτομέρεια από το εσωτερικό της δομής.

 

Ο σημερινός Σουλτάνος του Ομάν φιλοδοξεί η Όπερα της Μασκάτ να εξελιχθεί σε σήμα κατατεθέν στην ευρύτερη αραβική περιοχή με εκδηλώσεις παγκόσμιας εμβέλειας. Μια από αυτές ήταν αναμφίβολα και το αφιέρωμα στην πασίγνωστη και θρυλική Αιγύπτια τραγουδίστρια Ουμ Κουλθούμ (1898- 1975). Στην περιδιάβασή μου στο εσωτερικό  της διαισθάνομαι  κάποια δυσχέρεια εκ μέρους των, ούτως ή άλλως ευγενικών και καλοσυνάτων, νεαρών υπαλλήλων της όπερας, ανδρών και γυναικών, να εξυπηρετήσουν όλο το πλήθος που πηγαινοέρχεται στο εσωτερικό της δομής, για τους δικούς του ο καθένας λόγους. Απουσιάζουν προκλητικά οι μεγαλύτερες ηλικίες από τα υπεύθυνα πόστα! Ίσως, για να μην φανώ άδικος,  να βρίσκονται στα ενδότερα. Άλλωστε, τα άτομα κάτω των σαράντα πέντε ετών υπερτερούν κατά πολύ των άλλων ηλικιών σε ολόκληρη τη χώρα και ίσως απαιτηθεί κάποιο χρονικό διάστημα προσαρμογής και απόκτησης πείρας στα ειδικά πόστα, όπως εδώ, τουλάχιστον! Για την ώρα τα αγγλικά  τους είναι υποφερτά και κατανοητά σε μεγάλο βαθμό.

 

Σκηνοθετικές λεπτομέρειες και πρόβες για την αποψινή παράσταση, με τα αρτιότερα και πιο εξελιγμένα μέσα τεχνολογίας.

* * * * *

Στην πρωτεύουσα  Μασκάτ,  δρόμοι διανοίγονται συνεχώς και καινούργιες   πλατείες κάνουν ευχάριστα την παρουσία τους. Η Αλ-Γκούμπραχ (Al Ghubra), είναι ένα πρώην προάστιο της Μασκάτ, που σήμερα είναι ενσωματωμένο στον ιστό της πόλης, της πρωτεύουσας του σουλτανάτου του Ομάν. Είναι μια αναπτυσσόμενη συνοικία με πληθώρα εμπορικών κέντρων, νοσοκομείων, σχολείων, ξενοδοχείων και πολλών τοπικών  επιχειρήσεων. Λίγο πιο κάτω βρίσκεται, όπως εύκολα παρατηρείται, το Μεγάλο Τέμενος του Σουλτάνου Καμπούς, μεγάλες αθλητικές εγκαταστάσεις και το ομώνυμο πάρκο.  Εδώ μεταξύ των ντόπιων, υπάρχει και μεγάλος αριθμός ξένων υπηκόων και εκπατρισμένων. Η περιοχή είναι ανοιχτή, μια μεγάλη έκταση γεμάτη υποσημαινόμενους  αμμόλοφους, η οποία όμως αλλάζει συνεχώς παρουσιαστικό και μορφή. Υπάρχουν πολλά σχολεία, στην ευρύτερη περιοχή,  που ανήκουν σε διαφορετικές κοινότητες. Η περιοχή είναι καλά σχεδιασμένη, αφού είναι καινούργια και γνωστή για το πάρκο της λίμνης, ειδικά σχεδιασμένο με ένα μονοπάτι για άνετο περπάτημα και ακόμα μια αξιόλογη παιδική χαρά. Τα τελευταία χρόνια ανθούν και εδώ όπως και σε ολόκληρη την αραβική χερσόνησο, τα εμπορικά Mall καθώς και πολλά καφέ, μικρότερα καταστήματα και εστιατόρια. Πολλές κουζίνες όπως ινδική, κινέζικη, ιταλική, αραβική, ηπειρωτική και λατινική είναι εύκολα διαθέσιμες στους ενδιαφερόμενους.

* * * * *

Στην ομώνυμη οδό, Αλ-Γκούμπραχ, παράλληλα με την παραλιακή που ακούει στο όνομα Λεωφόρος Σουλτάνου Καμπούς, βρίσκεται εδώ και χρόνια το Βασιλικό Νοσοκομείο της πόλης, το Royal Hospital, ένα τεταρτοβάθμιο νοσοκομείο στο οποίο παραπέμπονται δύσκολα και εξειδικευμένα περιστατικά απ’ όλη τη χώρα.   Η είσοδος χαρακτηριστική αραβική, όπως και το αρχικό λόμπυ, στο ισόγειο. Το πορτραίτο του Σουλτάνου Καμπούς, βρίσκεται αναρτημένο ψηλά και ευδιάκριτο από κάθε πλευρά.

Το κεντρικό λόμπυ του Νοσοκομείου

 

Ξεχωριστή αίθουσα αναμονής για άντρες και γυναίκες στα εξωτερικά ιατρεία. Η πρόσκληση κάθε ασθενούς με συνθηματικό αριθμό, χωρίς να εμφανίζεται το όνομά του,  αναρτημένο πάνω σε οθόνη τηλεόρασης μαζί με την ακριβή ώρα εισόδου. Ανυπαρξία θορύβων στο περιβάλλον, σε πλήρη αντίθεση με τα γνωστά σε  μας. Βιβλιοθήκη με εφημερίδες, βιβλία και  κοράνια διαθέσιμα σε κάθε γωνία. Οι διάδρομοι σχετικά άδειοι, στο κυλικείο άντρες και γυναίκες, συνήθως επισκέπτες και συγγενείς ασθενών. Το προσωπικό του είναι σχετικά εύκολα διαθέσιμο για μικρή ξενάγηση σε ένα ξένο επισκέπτη εργαζόμενο όμως σε χώρο υγείας, αν και θα επιθυμούσαν όπως μου είπαν να τους είχα ενημερώσει προηγουμένως με κάποιο ηλεκτρονικό μήνυμα. Το συγκεκριμένο νοσοκομείο είναι κρατικό και όλες οι υπηρεσίες του στους προσερχόμενους ασθενείς, προσφέρονται δωρεάν.

Μια μικρή πεντακάθαρη αίθουσα στο ισόγειο της κεντρικής  δομής χρησιμεύει για εστιατόριο και καφενείο για νοσηλευόμενους, συγγενείς ασθενών και επισκέπτες. Ξενίζει η παρουσία ξένων, αν και απ’ ότι φαίνεται αρχίζουν να την συνηθίζουν!  Σχετικά φτηνά τα προσφερόμενα είδη, γνωστού όντος ότι ένα ριάλ δικό τους ισοδυναμεί με περίπου δυόμισι ευρώ!  Οι υπόλοιπες λεπτομέρειες της λειτουργίας του, ενδιαφέρουν τους ειδικούς όλων των επαγγελμάτων που δραστηριοποιούνται γενικώς στον νοσοκομειακό χώρο.

Ας υπάρξω, όμως, σκέφτομαι,  και λίγο απόλυτος στις απόψεις μου κάποια φορά. Μετά από σαράντα χρόνια συνεχούς παρουσίας μου στα νοσοκομειακά τεκταινόμενα της πατρίδας μου, δικαιολογούμαι να δηλώσω ευθαρσώς πώς τέτοια νοσοκομεία εμείς δεν θα αποκτήσουμε ποτέ! Για πολυποίκιλους λόγους οι οποίοι  ξεφεύγουν καθαρά του παρόντος κειμένου.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here