Η καραντίνα στα μάτια του Άγγλου ποιητή Τζωρτζ Ουίθερ

 

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

 

Ο Τζωρτζ Ουίθερ (George Wither, 1588–1667) ήταν ένας πολυγραφότατος   Άγγλος ποιητής, φυλλαδιογράφος, σχολιαστής και επίσης ακάθεκτος σατιρικός  συγγραφέας. Η μακρόχρονη ζωή του βρέθηκε παράλληλη με  ορισμένες από τις πιο ταραχώδεις περιόδους στην ιστορία της Αγγλίας, όπως κατά τη διάρκεια της βασιλείας της Ελισάβετ Α’ (1533-1603), του Ιακώβου Α’ (1566-1625) και του Καρόλου Α’ (1600-1649), ενώ βίωσε τα δεινά του εμφυλίου πολέμου και στη συνέχεια την κοινοβουλευτική περίοδο και την περίοδο αποκατάστασης. Κάποιοι σατιρικοί του στίχοι, μάλιστα, όπου μιλούσε απαξιωτικά και περιφρονητικά για πολλούς υψηλά  ιστάμενους, τον έστειλαν για χρονικό διάστημα μερικών μηνών στη φυλακή. Βρισκόταν στο Λονδίνο στα 1625, όταν ξέσπασε η επιδημία πανώλης και αργότερα, το  1628 δημοσίευσε το «Britain’s Remembrancer», ένα πολύτομο και ογκώδες ποίημα για το εν λόγω θέμα, διανθισμένο με τη φαυλότητα και  την κακία των εποχών, τις άστοχες επιταγές των βασιλιάδων, απέρριπτε την όποια τυραννία  και όπου έκανε πρόβλεψη   για τις καταστροφές που επρόκειτο να ενσκήψουν, αργά ή γρήγορα,  στην αγγλική κοινωνία.

Ο  Τζωρτζ Ουίθερ στην «Ιστορία του λοιμού», (History of the Pestilence), μια ποιητική εκδοχή της επιδημίας του 1625, που έγραψε λίγο μετά από αυτή, υπογράμμισε τη μιλιταριστική φύση των κανονισμών της πανούκλας και την προφανή αδικία της απαράδεκτης και απάνθρωπης απομόνωσης. Περιέγραψε τους κανονισμούς  και την εφαρμογή τους, λέγοντας με την αγγλική ιδιωματική του γλώσσα:

‘…what was gravely Councelled…/…might carry/Some likenes to proceedings military/A band of Halberts mustred were, to guard/The People from the Plague in eury Ward/And if they found by making inquisition/(Or had but any probable suspition)/Where lodgd it had (althought but for a night)/That man was banisht from the publick sight/Imprisned in his house both night and day/As one that meant the Citie to betray./And (to compel that his vnwelcome guest/Should keep wthin) his dore was Crost & blest/And for that purpose, at the same did stand/An armed watchman, strengthned by comaund’.

Το στίγμα, τόνιζε, της επάρατης και θανατηφόρου, το πιθανότερο,  νόσου μετέτρεψε τα προηγουμένως αποδεκτά άτομα σε εχθρούς του καθεστώτος και ανεπιθύμητους ακόμα και στις δικές τους γειτονιές, όπου ζούσαν. Τα σπίτια τους έγιναν σωστές  φυλακές και η κάθε κίνησή τους ήταν ύποπτη στα μάτια όλων. Η εν λόγω πολιτική, όπως ισχυριζόταν,  έκανε τον άρρωστο άνθρωπο,  άκρως επικίνδυνο. Ταυτόχρονα, όμως, ακόμη και εκείνοι που ήταν καλά στην υγεία τους, ήταν ύποπτοι και αντιμετωπίζονταν σαν αυτούς, τουτέστιν ότι  θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να αρρωστήσουν.

Η απογοήτευση του Τζωρτζ Ουίθερ στο τιμωρητικό χαρακτήρα της καραντίνας αναπτύχθηκε περαιτέρω σε μεταγενέστερο επιχείρημα, όπου απέδωσε την έλευση και εξάπλωση της επιδημίας  στο «Χέρι του Θεού» (Gods hand). Δηλαδή, αν η πανούκλα ήταν μια πράξη που ερχόταν ως προέκταση του  Θεού, τότε η κυβερνητική παρέμβαση στην ουσία ήταν σχεδόν άχρηστη, στην αντίθετη πάλι περίπτωση θα αποδεικνυόταν εντελώς επιβλαβής, επειδή προσπαθούσε να υφαρπάξει τον έλεγχο και την εξάπλωση της λοιμώδους  πανούκλας από τα χέρια του ίδιου του Θεού. Ο Ουίθερ, έτσι, έκανε δριμεία τελικά κριτική κατά των κανονισμών της μάστιγας αυτής καθ’ εαυτής:

‘In humane Pollecy, wee sawe no hope/But as the Stones, and Timber wch doe stop/A Breach at first; when all is drowned ore/Doe nothing els but make the waters rore/So when our Sickness, and our Pouertie/Had greater wants then wee could well supply/Strict Orders did but more enrage our greife/And hinder in accomplishing releife’.

 

Η ανθρώπινη επέμβαση, επομένως, εδώ δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα, σύμφωνα με τον Τζωρτζ Ουίθερ, εκτός από το να επιδεινώσει τη θλίψη και τον πόνο των κρουσμάτων της επιδημίας. Ο κατακλυσμός της κοινωνίας από τα θύματα της πανώλης ήταν κατά πολύ ισχυρότερος από το αδύναμο φράγμα που σχηματιζόταν από τους επίσημους και αυστηρούς κανονισμούς για την αντιμετώπιση της πανούκλας,  καθώς εμπόδιζε  τα άτομα από  το περιβάλλον του,  να παρέχουν πνευματική παρηγοριά και υποστήριξη στον άρρωστο, το μόνο αρεστό πράγμα που θα μπορούσαν να προσφέρουν, σύμφωνα με τον Τζωρτζ Ουίθερ. Το αναπόφευκτο της πανώλης στην «Ιστορία του λοιμού», βρισκόταν  σε εμφανή αντίθεση με την έννοια της δημόσιας υγείας που προωθείτο κατά κόρον  μέσα από τις διατάξεις των κυβερνητικών κανονισμών σχετικά με το επίμαχο ιατρικό και κοινωνικό θέμα. Αν και η διαθέσιμη ιατρική βιβλιογραφία την εποχή εκείνη δεν ήταν σίγουρη όσον αφορά την  ακριβή αιτιολογία της συγκεκριμένης επιδημίας, οι επίσημοι κανονισμοί πρότειναν συγκεκριμένες δράσεις μέσα στις κοινότητες για την πρόληψη ή την μείωση της συχνότητας της ασθένειας. Υψηλοί δικαστικοί κύκλοι καλούσαν επανειλημμένα τους τοπικούς άρχοντες να συνεχίσουν να εφαρμόζουν απαρέγκλιτα την πρακτική της απομόνωσης και της  καραντίνας στα κρούσματα, δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό ένα δημόσιο πρόσωπο ικανού ελέγχου και ευταξίας, και να επιμένουν, την ίδια στιγμή, σε λεπτομέρειες κρίσιμων τρεχόντων θεμάτων όπως εκείνα της  φορολογίας και της αποζημίωσης των πληγέντων και αναξιοπαθούντων!

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here