Του Νίκου Τσούλια

 

Υποψήφιος Ευρωβουλευτής του ΚΙΝ.ΑΛ.

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) βρίσκεται εδώ και αρκετά χρόνια σε φάση αναζήτησης μιας ταυτότητας. Οι ανισότητες μεταξύ των κρατών βαθαίνουν. Η οικονομία της είναι σε ύφεση. Η πολιτική της χαρακτηρίζεται από δημοκρατικό έλλειμμα αλλά και από απουσία λαϊκής νομιμοποίησης, ενώ δεν τίθεται καθόλου το ζήτημα της πολιτικής ενοποίησής της. Η κρίση είναι παρούσα σε πολλές χώρες της. Η ανεργία μαστίζει όλους τους λαούς και πιο πολύ τους νέους. Ο ευρωσκεπτισμός κερδίζει έδαφος με την παράλληλη άνοδο ακροδεξιών πολιτικών ρευμάτων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προσδιορίζει κάποιο συγκροτημένο σχέδιο, που να δημιουργεί μια σαφή προοδευτική πορεία ούτε καλλιεργεί ένα σχήμα «ευρωπαίου πολίτη» ως επιστέγασμα μιας νέας ιδιότητας που θα εμπνέει λαούς και ανθρώπους. Παραμένει μια οικονομική ένωση και μάλιστα με ανισότιμους όρους μεταξύ των χωρών / μελών. Η επιβολή της γερμανικής ταυτότητας έχει προκαλέσει πολλαπλές καχυποψίες, αλλά «η Ευρώπη είναι ταυτόχρονα ενότητα και ποικιλία» [i] και δεν δημιουργήθηκε για κανενός είδους γερμανικής επικυριαρχίας. Ο ανταγωνισμός και όχι η συνεργασία είναι η κυρίαρχη αξία στους κόλπους της. Οι οικονομικοί κανόνες, με πρώτο πρόταγμα τη «διαρκή λιτότητα», στραγγαλίζουν τις πιο αδύνατες οικονομίες και οδηγούν τους λαούς σε καταστάσεις ανέχειας.

Η εικόνα, που μέχρι τώρα έχει διαμορφώσει στους πολίτες της, είναι απογοητευτική, και αυτό παρά το γεγονός ότι το ευρώ είναι μάλλον το πιο ισχυρό νόμισμα στον κόσμο. Η περίπτωση της Ελλάδας μπορεί να είναι η πιο οριακή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι στις άλλες χώρες η εικόνα είναι πολύ καλύτερη. Η στάση της Ε.Ε. απέναντι στο πρόβλημα της χώρας μας καταδεικνύει την απουσία αλληλεγγύης και συνεκτικού πολιτικού ιστού.

Αν η Ε.Ε. εξακολουθεί να κινείται στις ράγες ενός άγριου καπιταλισμού και η έννοια της δημοκρατίας  να χάνει όλο και πιο πολύ το όποιο προοδευτικό αξιακό της φορτίο, αν οι δυνάμεις της αγοράς αυτοπροσδιορίζονται ως τα κύρια υποκείμενα της ιστορίας και οι λαοί βλέπουν τα εθνικά τους κοινοβούλια να μην έχουν ισχύ, τότε δεν μπορεί να υπάρξει κανένα ελπιδοφόρο μέλλον, καμιά ευοίωνη προοπτική. Γιατί στους καιρούς μας ζούμε και μια αντιστροφή της με γενικό περιεχόμενο προόδου και «ενώ το εθνικό κράτος σχεδιάστηκε για να αποτελεί το φρούριο της κοινωνίας των πολιτών, το μεγακράτος είναι ο αφέντης της» [ii].

Σήμερα το κύριο πρόβλημα της Ε.Ε. δεν είναι τα ελλείμματα της Ελλάδας και των άλλων χωρών αλλά «η δικτατορία του καπιταλισμού (turbo–capitalismo), που υπαγορεύει τους κανόνες ολόκληρης της ατομικής ύπαρξης» [iii]. Μπορεί να κυριαρχούν οι συντηρητικές κυβερνήσεις στους κόλπους της Ε.Ε., αλλά οι κοινωνικές εκρήξεις θα είναι όλο και πιο έντονες. Τα κοινωνικά κινήματα θα φουντώνουν και θα επιζητούν καλύτερες συνθήκες για τη ζωή των πολιτών. Οι λαοί συνειδητοποιούν όλο και πιο πολύ μια άγρια πραγματικότητα, τη βαρβαρότητα του κεφαλαίου. «Η δύναμη της λήψης οικονομικών αποφάσεων είναι έντονα συγκεντρωτική και ο Τζον Ντιούι δεν έλεγε υπερβολές όταν περιέγραφε την πολιτική ως τη «σκιά που ρίχνουν στην κοινωνία οι μεγάλες εταιρείες» [iv].

Αλλά όλο αυτό το σκηνικό δεν συνιστά συνέχεια της προοδευτικής εικόνας της Ευρώπης. Γιατί η Ευρώπη προϋπήρξε ως έννοια της Ε.Ε. και δεν εκφράζεται με το σημερινό αντιδημοκρατικό σχήμα της Ε.Ε. Σε καμιά περίπτωση οι λαοί δεν θα δεχτούν μια εξέλιξη που δεν τους περιλαμβάνει και δεν τους εκφράζει. Η περίπτωση της Ελλάδας είναι και μια ευκαιρία για ουσιαστική συζήτηση για την ουσία της ευρωπαϊκής πολιτικής και για το ποιόν του ευρωπαϊκού πολιτισμού, γιατί «είναι αδύνατον να οικοδομηθεί η Ευρώπη, αν δεν στηριχτεί στις αρχέγονες δυνάμεις που τη δημιούργησαν και που δουλεύουν ακόμη στα κατάβαθά της» [v].

[i] Braudel, F. (2002), Η γραμματική των πολιτισμών, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, σ.535

[ii] Drucker, P. (2000), Μετακαπιταλιστική κοινωνία, Αθήνα: Cutenberg, σ. 159

[iii] Κάνφορα, Λ. (2003), Κριτική της δημοκρατικής ρητορείας, Αθήνα: Μεταίχμιο, σ. 55

[iv] Ν. Τσόμσκυ (2004), Ηγεμονία ή επιβίωση, Αθήνα: Πατάκης, σ. 32

[v] Braudel, F. (2002), ο.π., σ. 563

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here