Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΔΟΥΚΑ

Η εμμονή  να αναζητούμε τα νοήματα, η εμμονή να  περνάμε απο το ολικό στο μερικό και από το μερικό στο ολικό, οδηγεί συχνά σε απρόβλεπτες  διασυνδέσεις. Έτσι φτάνουμε στο πρόβλημα:  Τις  σχέσεις   ανάμεσα στην  επιτροπή Πισσαρίδη, τα «μέτρα  Κεραμέως», την Πανδημία, την Τηλεκπαίδευση, τον Καβάφη, «την Τεχνητή Νοημοσύνη», «τα Μεγάλα Δεδομένα», το Ομηρικό Έπος, τη στάση της Αντιπολίτευσης και άλλα παρόμοια.

Για ορισμένους όλη η ιστορία είναι ο «ψηφιακός μετασχηματισμός».  Λένε: Η «Επανάσταση που θα αλλάξει τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και σκεφτόμαστε..»

«Επαναστατικές» διεργασίες άλλου τύπου, αφήνουμε στην άκρη όλα αυτά, μανιφέστα,  εξεγέρσεις, «χειμερινά ανάκτορα», Θωρηκτό Ποτέμκιν, Αλκυονίδα ή Στούντιο, ύστερα   ανάλυση, μέχρι το τελευταίο  11.40 από Θησείο.   Τώρα γίνονται διαφορετικά, αθόρυβα, ακόμα και από το σπίτι. Αρκεί-θα σας πουν- ένα  laptop και ένας λογαριασμός στο ίντερνετ.

Οι υπεραισιόδοξες προβλέψεις δεν επιβεβαιώθηκαν στον εκπαιδευτικό χώρο.  Νέα μέσα σε παλαιά περιεχόμενα, κάτι  σαν αναπαραγωγή του παλαιού, ίσως στις πιο αρνητικές εκδοχές. Τελικά το θέμα δεν  είναι η τεχνολογία καθαυτή, όσο οι  σχέσεις ανθρώπων-τεχνολογίας-γνώσης.

Όπως το λένε πολλές μελέτες , τα πράγματα, μπορούν  να γίνουν διαφορετικά:  Αν  οι τεχνολογίες αποτελέσουν ένα μέσο που εξυπηρετεί τους ανθρώπινους σκοπούς παρά τα ίδια τα μέσα, αν η προσοχή  εστιάζεται στη μάθηση ως ένα σύνολο ανθρωπίνων σχέσεων και εργαλείων.. Αν μπορούν να ενισχύσουν τη μάθηση ως μέσα βελτίωσης εκεί που το παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστημα έχει αποτύχει, στην άμβλυνση των ανισοτήτων, στην προσωποποιημένη μάθηση, σε συνεργατικές μορφές, σε παιδαγωγική ενέργεια ένταξης καθενός, συνεχή διαμορφωτική αξιολόγηση, επιλογή από πολλές πηγές, αυτόνομη μάθηση και τα λοιπά..

Από την άλλη, μια  κριτική άποψη διερωτάται  για τις ηθικο-κοινωνικές όψεις. Που θα οδηγήσει άραγε, η υπερσυγκέντρωση-καταγραφή των ανθρώπινων-εκπαιδευτικών αλληλεπιδράσεων, η «υπερπληροφοριοποίησή τους σε «Μεγάλα Δεδομένα» και «Τεχνητή Νοημοσύνη»;

Και αν στο Πανοπτικό του Bentham  οι φρουροί επιτηρούσαν χωρίς να γίνονται ορατοί,  στο Μετα-Πανοπτικό του Διαδικτύου οι φρουροί έχουν αποσυρθεί, στη θέση τους είναι εργαλεία «καταγραφής», «αποθήκευσης». «πρόβλεψης», ενσωματωμένες  δομές Wearable technologies συλλογής δεδομένων,  αισθητήρες σώματος που συνδέονται με οθόνες, ανιχνευτές κινήσεων σώματος, χειρονομιών, πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπιδράσεις,  έφοδος-κατάληψης του δημόσιο από το ιδιωτικό,   τίποτα,-τίποτα πλέον δεν διαφεύγει,  μια «μαύρη τρύπα» ελέγχου-πειθάρχησης-συμμόρφωσης.

Υπερβολές; Αν έτσι νομίζετε, μπορεί κάποιος  να μας πει, τί θα γίνει με τον εγκλεισμό των «δεδομένων» της επικοινωνίας-ναι, αυτή τη στιγμή «καταγραφόμαστε»!-από τους μεγιστάνες του πλούτου που ελέγχουν τις πύλες των κοινωνικών δικτύων, μια αγορά  εμπορευματοποίησης της  γνώσης, παραγωγής κέρδους, διαμόρφωσης καταναλωτικών  και κοινωνικο-πολιτικών στάσεων, ώστε στο τέλος εμείς οι ίδιοι θα γίνουμε εμπορεύματα στα παγκόσμια δίκτυα ψηφιακού καπιταλισμού… Ποιες ασφαλιστικές δικλείδες, πρωτόκολλα διασφάλισης της προσωπικής ζωής, μέτρα υποστήριξης της κοινωνικής συνοχής, της δημοκρατίας εν γένει;

Προτιμότερο να  κινηθούμε αντίστροφα.  Ξεκινώντας από τα σχολεία και τον ανασχεδιασμό τους ως κοινότητες παραγωγής μάθησης με τους εκπαιδευόμενους-συμπαραγωγούς γνώσης και τους εκπαιδευτικούς-σχεδιαστές-οικοδόμους της μαθησιακής διαδικασίας, στην οποία η τεχνολογία είναι ένα κλειδί-προσθήκη-σκαλωσιά μετάβασης στην Ψηφιακή Εποχή με Ανθρώπινο Πρόσωπο.

Και τί έχει να πει η Επιτροπή Πισσαρίδη; Στην ουσία επιβεβαιώνει ακόμη μια φορά τις αξιολογήσεις του ΟΟΣΑ για την ελληνική εκπαίδευση από το 1995-96 και μετά. Τί έχει αλλάξει από τότε και αν είναι όλα  ίδια, τί εγγυάται ότι αυτά θα εφαρμοστούν τώρα, όταν δεν εφαρμόστηκαν για 25 χρόνια; Αλλά  η Επιτροπή δεν δίδει απαντήσεις στο «πως» .

Εδώ ακριβώς έρχονται οι  «10 άξονες Κεραμέως» (Liberal.gr, 23/11/2020), για να καλύψουν το κενό. Οι 9  είναι σαν απάντηση στην επιτροπή Πισσαρίδη: «Όλα δρομολογούνται», «Έχουν γνώση οι φύλακες». Γνωστή, στερεότυπη  θεματολογία  εδώ και δεκαετίες, ένας όγκος νομοθετημάτων ακολουθεί.

Ένα πρόβλημα που συνήθως αποσιωπάται, είναι οι συνέπειες υπερφόρτωσης των χώρων  αποθήκευσης του υπουργείου με αρχειακό υλικό σε σημείο που –παρά την ψηφιακή αποθήκευση-αν δεν γίνει κάτι σύντομα, θα γνωρίσουμε κάποια στιγμή την κατάρρευση των μηχανισμών υποστήριξης-αποθήκευσης και εν τέλει ολόκληρου του μηχανισμού του Υπουργείου υπό το βάρος της γραφειοκρατίας, της υπερσυγκέντρωσης-υπερσυσσώρευσης τεράστιων ποσοτήτων νόμων, εγγράφων, εγκυκλίων, εξωτερικών αντιδράσεων, διαμαρτυριών, καταγγελιών και όλα τα συναφή. Και μετά θα πουν  φταίει «το βόλεμα»,  οι συντεχνιακές αντιδράσεις, ο λαικισμός, η «εθνική ιδιομορφία» και τα τοιαύτα..

Μα είναι δυνατόν  οι όποιες μεταρρυθμίσεις (τρόπος  του λέγειν), να προχωρήσουν με επιβολή,  “εντολή και συμμόρφωση»,  ακόμα και με κρατική βία όπως ορισμένοι υπονοούν;  Τί είδους «μεταρρυθμίσεις» είναι αυτές;

Συνεπάγεται ότι ο 10ος άξονας  είναι  ο   κρίσιμος. Επιλαμβάνεται του ελλείμματος του «πως» με την διατύπωση: «Δημιουργική λύση σε κάθε πρόβλημα»,  “αντί των εμπεδωμένων αντιλήψεων να βρίσκουμε το πρόβλημα σε κάθε λύση». Το σχετικό άρθρο δεν προχωρά περισσότερο.

Εντάξει, θα περιμέναμε κάτι πιο αναλυτικό, να ξεπερνά τα όρια της ταυτολογίας, αλλά δεν είναι λόγος να  είμαστε  απαισιόδοξοι. Δεν αποκλείεται την ώρα που γράφονται οι γραμμές αυτές, μια αφανής «επιτροπή σοφών» του Υπουργείου να εργάζεται  σε αέναη τηλεδιάσκεψη προκειμένου να βρεθούν τρόποι και διαδικασίες επιτυχούς εφαρμογής…

Αλλά και αυτό να μην συμβεί, έχουμε ασφαλώς το στήριγμα  της αντιπολίτευσης, για αυτό δεν είναι οι αντιπολιτεύσεις και όχι  βέβαια  να περιμένουν απλώς το ώριμο μήλο κάτω από τη μηλιά λόγω  βαρυτικής επίδρασης, κάτι γνωστό ήδη από την εποχή  του Νεύτωνα, αλλά επιτέλους, ποια άλλη επίδραση έχουμε να περιμένουμε πλέον;  Ας μην ξεχνάμε τις συνέπειες της προηγούμενης διακυβέρνησης.

Χωρίς μια βαθιά κινητοποίηση, μια εναλλακτική θεώρηση, τί άλλο μένει, εκτός από κάποιες ατάκες, καμμιά καταγγελία, ξεθυμασμένα πράγματα, προβλέψιμα, κουρασμένα.. Μα μπορούν οι τακτικισμοί-πρακτικισμοί να παρακάμψουν στόχους, ιδέες, αξίες, ένα «πόλεμο θέσεων» και   ο  Γκράμσι live ενώπιον της Διεθνούς..

Παλαιά ιστορία αυτή στην «τεχνολογία» των πολέμων, από τη  εποχή ακόμα του τρωικού πολέμου, στον οποίο ναι μεν ο Δούρειος Ίππος ήταν η αποθέωση της τακτικής, αλλά μην παραγνωρίζουμε τη στρατηγική. Χρειάστηκε ένας Καβάφης για να αποδώσει τον όλεθρο μιας στρατηγικής απώλειας  εσωτερικευμένης ( «..των συφοριασμένων»,  «..σαν των Τρώων»):

«..Όμως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω,

στα τείχη, άρχισε ήδη ο θρήνος».

Η ήττα είχε ήδη συντελεστεί,  πριν από οτιδήποτε άλλο,  στο πεδίο των συσχετισμών, των κινήτρων, προσδοκιών, απόψεων…

Οι προσεχείς εξελίξεις θα απαντήσουν στο ερώτημα. Εμείς πάλι θα επιμένουμε να γράφουμε ανεπίδοτες επιστολές σαν μπουκάλι ναυαγού με την κρυφή  ελπίδα κάποτε  να παραληφθούν:

τριγυρνάμε στα σοκάκια κι όμως εσύ δεν μας ακούς

δεν  μας ακούς που τραγουδάμε  με φωνές ηλεκτρικές

μες στις υπόγειες στοές..

ώσπου οι τροχιές μας συναντάνε τις βασικές σου τις αρχές..

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here