Η ανοιχτή πινακοθήκη του Οργκόζολο-Έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις κυβερνήσεις ή κάτι άλλο;

 

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

 

Στην ταινία-ντοκυμαντέρ ‘Ληστές στο Οργκόζολο’ (Banditi a Orgosolo) του 1961, ο Ιταλός σκηνοθέτης Βιτόριο ντε Σέτα (Vittorio De Seta, Παλέρμο, 1923-Καλαβρία, 2011), ξετυλίγει και μας παρουσιάζει με περισσή αντικειμενικότητα τη ζωή των βοσκών στην περιοχή της Κεντρικής Σαρδηνίας, και ειδικότερα ότι βρίσκεται μέσα και γύρω από το χωριό του Οργκόζολο. Κεντρική φιγούρα της ταινίας είναι ο Μικέλε, ένας από τους πολλούς βοσκούς της ορεινής Σαρδηνίας, που ζει μοναχικά, έχοντας παρέα στην ουσία μόνο  το κοπάδι των προβάτων στο ψηλό χωριό του, και ο οποίος σε κάποια φάση της ζωής του κατηγορείται άδικα για τη δολοφονία ενός καραμπινιέρου. Παρά το γεγονός ότι είναι αθώος, δεν παραδίνεται στην αστυνομία που τον αναζητά,  γιατί γνωρίζει εκ των προτέρων ότι δεν θα τον πιστέψουν και τελικά θα τον κλείσουν στη φυλακή. Έτσι, παίρνει την απόφαση να εισχωρήσει στα απάτητα μέρη της περιοχής του και να κρυφτεί μαζί με το κοπάδι και τον  μικρό του αδερφό. Για τους καραμπινιέρους, από την άλλη μεριά,  η εξαφάνιση και η φυγή του συνιστούν απλώς την απόδειξη της ενοχής του και εξαπολύουν ένα τρομακτικό κυνηγητό με σκοπό τη σύλληψή του.  Η ταινία γυρίστηκε εξ’ ολοκλήρου μέσα στα απόκρημνα και κακοτράχαλα βουνά και φαράγγια της περιοχής Μπαρμπάτζα,  που βρίσκονται διάσπαρτα στο έδαφος της Σαρδηνίας, ειδικά της Κεντρικής. Ο Σικελός, στην καταγωγή,  σκηνοθέτης Βιτόριο ντε Σέτα, με αυτή την ασπρόμαυρη παραγωγή κερδίζει το βραβείο για την καλύτερη πρώτη ταινία στο Φεστιβάλ Βενετίας και το Nastro d’ Argento για την καλύτερη φωτογραφία.

Ένα τμήμα του χωριού Οργκόζολο, σήμερα.

 

Η περιοχή της Μπαρμπάτζα έλκει την ονομασία  της  από τη λατινική λέξη ‘barbaria’, η οποία χρησιμοποιήθηκε από τους Ρωμαίους όταν εκείνοι αναφέρονταν σε περιοχές της ενδοχώρας του νησιού, όπου κατοικούσαν βάρβαροι και οι οποίοι δεν είχαν τις ίδιες πεποιθήσεις, ούτε ενστερνίζονταν τις  ίδιες αξίες όπως οι Ρωμαίοι. Η συγκεκριμένη περιοχή, αν ανατρέξει κάποιος στην ιστορία, θα διαπιστώσει ότι αντιστάθηκε σθεναρά στις προσπάθειες των Ρωμαίων να εισβάλλουν εκεί και να τους κατακτήσουν. Οι περήφανοι κάτοικοι διαχρονικά, μαθαίνουμε από την ιστορία, ότι διατήρησαν τις θρησκευτικές και πολιτιστικές τους παραδόσεις μέχρι και την έλευση του Χριστιανισμού.

Τα θέματα των τοιχογραφιών πολυποίκιλα, αλλά δεν θα μπορούσε φυσικά να λείπει και το βουκολικό στοιχείο

Τα θέματα των τοιχογραφιών πολυποίκιλα, αλλά δεν θα μπορούσε φυσικά να λείπει και το βουκολικό στοιχείο!

 

Η ταινία που αναφέραμε, είναι  γυρισμένη στην ευρύτερη περιοχή της Μπαρμπάτζα, με ηθοποιούς τους βοσκούς του χωριού που ζουν στα μέρη αυτά, βοσκώντας τα κοπάδια τους και στην ουσία αποκομμένοι από τον άλλο κόσμο. Στην αρχή του ντοκυμαντέρ, ο σκηνοθέτης είναι αρκούντως σαφής, ειδικά όταν αφηγείται  πως η ιστορία διαδραματίζεται στο χωριό του Οργκόζολο, στη Σαρδηνία.  Οι  άνθρωποι αυτοί, συνεχίζει ο Σέτα, είναι ποιμένες και ο χρόνος τους μετριέται έχοντας ως βάση τις εποχικές μετακινήσεις των κοπαδιών τους, σε αναζήτηση των απαραίτητων βοσκοτόπων και νερού. ‘… Η ψυχή τους  έμεινε αρχέγονη και ότι είναι σωστό με τους  δικούς  τους νόμους δεν ισχύει απαραίτητα και για τον πολιτισμένο κόσμο. Γι’ αυτούς σημασία έχουν  μονάχα οι δεσμοί που τους συνδέουν με την οικογένεια και την κοινότητα, χωρίς να δίνουν μεγάλη σημασία στα υπόλοιπα, ενώ το κράτος είναι παρόν μονάχα με  τους καραμπινιέρους και τις φυλακές. Οι καραμπίνες που έχουν σχεδόν πάντοτε μαζί τους, τούς  χρησιμεύουν για το κυνήγι, για προσωπική προστασία, αλλά και για να επιτίθενται σε άλλους, αφού μπορεί να μετατραπούν σε  ληστές από τη μια στιγμή στην άλλη, χωρίς καν να το καταλάβουν και οι ίδιοι…’.

Χαρακτηριστικό σπιτάκι του χωριού.

Η πρόσβαση στα μέρη της Κεντρικής Μπαρμπάτζα, είναι δύσκολη, ακόμα και σήμερα. Στενοί δρόμοι, ελλαττωματική σήμανση, λιγοστές σχετικά πληροφοριακές πινακίδες, ξαφνικές στροφές, απαιτούν  αρκετή και ιδιαίτερη προσοχή από τον μη μυημένο στις ιδιορρυθμίες της  περιοχής, ξαφνικοί χωματόδρομοι που δεν οδηγούν πουθενά, αλλά όπως γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, η υπομονή αποζημιώνει. Υπέροχο ορεινό τοπίο,  καταπράσινη θέα όπου περιπλανηθεί το μάτι, αλλά και φιλόξενοι και συνεργάσιμοι ως επί το πλείστον ντόπιοι άνθρωποι, ειδικά με τους ξένους.

Ένας από τους αναρίθμητους  τοίχους που υπενθυμίζει σε όλους παλιότερες εποχές.

Μπαίνοντας στο χωριό, τίποτα δεν προεξοφλεί τη θέα που οσονούπω έρχεται προς έκπληξη του ανυποψίαστου επισκέπτη. Το χωριό βρίσκεται ψηλά σε κορυφές βουνών, και συχνά από πολλούς παρομοιάζεται ωσάν   αετοφωλιά, με αρκετά  σπίτια  να κρέμονται  στον αέρα κυριολεκτικά. Οι τοίχοι των σπιτιών τους συνιστούν μια ανοιχτή πινακοθήκη, ελεύθερη σε όλους για περιπλάνηση. Δρόμοι, παράδρομοι, στενοσόκακα, εσωτερικές αυλές, σχεδόν κάθε τι που προσφέρεται για εικαστική παρέμβαση, είναι καλυμμένο από κάποια ζωγραφιά. Τα θέματα, που παρουσιάζονται εκεί, συνδέονται με το πάθος των κατοίκων για ελευθερία, με καίρια κοινωνικά και πολιτικά θέματα, με την έλλειψη εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση, όποια κι αν είναι αυτή. Έτσι παρατηρούμε θέματα που έχουν να  κάνουν με την προσφιλή  ζωή των κτηνοτρόφων της περιοχής, τον προαιώνιο αγώνα τους για να διατηρήσουν τις παραδόσεις, τις πεποιθήσεις και τις ιδέες τους, ενώ δεν λείπουν οι αναφορές σε γεγονότα άλλων περιοχών του πλανήτη τα οποία βρίσκονται τώρα στο προσκήνιο της επικαιρότητας. Αλλού καλοχτισμένα σπίτια, αλλού απλά, πέτρινα τα περισσότερα, γίνονται στόχος των πεινασμένων φωτογραφικών μηχανών των ολιγοστών, για την ώρα, ξένων επισκεπτών που αψήφησαν τις δυσκολίες και ήρθαν περίεργοι όντες στα μέρη τους.

Ο τουρισμός βρίσκεται σε εμβρυικό στάδιο και κανένας δεν γνωρίζει επί του παρόντος αν και κατά πόσο θα αλλοιώσει το προφίλ αυτών των περήφανων ανθρώπων, ή τη θέα του χωριού τους, όπως τόσο όμορφα παρουσιάζεται σήμερα στα μάτια μας!

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here