H ιστορία πίσω από το πιο διάσημο σκίτσο της μεταπολίτευσης

Δεν χρειάζεται να είχες ζήσει τα χρόνια εκείνα και τα γεγονότα του δημοψηφίσματος για την αβασίλευτη δημοκρατία – που σήμερα συμπληρώνονται 40 χρόνια από την διεξαγωγή του – για να αναγνωρίσεις το σκίτσο.

Αν ήσουν αναγνώστης της Ελευθεροτυπίας σίγουρα θα το έχεις πετύχει σε κάποιες από τις σελίδες της ή και αν δεν ήσουν αναγνώστης σίγουρα θα το είχες δει σε κάποιο εξώφυλλο της να κρέμεται σε ένα περίπτερο.

Δημιουργός του ο Σπύρος Ορνεράκης ο οποίος τότε έκανε τα πρώτα του βήματα στον Τύπο. Τον συναντήσαμε στην σχολή του, που εδώ και 21 χρόνια διδάσκει την τέχνη του σκίτσου σε όλες του τις μορφές στην νεότερη γενιά, και του ζητήσαμε να ανακαλέσει στη μνήμη του τις ημέρες εκείνες.

«Παρόλο που η χούντα είχε πέσει από το καλοκαίρι, όλοι ήμασταν ακόμη μουδιασμένοι. Ήταν όλα ακόμη πολύ νωπά. Παντού άκουγες για “σταγονίδια” και επικρατούσε μία αμφιβολία κατά πόσο αυτή η δημοκρατία θα μπορούσε να σταθεί στα πόδια της.

Όταν προαναγγέλθηκε η διενέργεια του δημοψηφίσματος μετά τις εκλογές (σ.σ. οι πρώτες εθνικές εκλογές της μεταπολίτευσης έγιναν στις 17 Νοεμβρίου του 1974 και το δημοψήφισμα στις 8 Δεκεμβρίου) συγκεντρωθήκαμε, με πλήρη μυστικότητα, καμία δεκαριά αριστερό-δημοκρατικοί από τον χώρο του σκίτσου, της δημοσιογραφίας και την συγγραφής, να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να επηρεάσουμε τον κόσμο. Όλα τότε γίνονταν με ιδιωτική πρωτοβουλία δεν είχαν οργανωθεί τα κόμματα που θα διέθεταν τους μηχανισμούς για να κινητοποιήσουν διαδικασίες. Άρχισαν λοιπόν να πέφτουν διάφορες προτάσεις στο τραπέζι.

Οι σκιτσογράφοι προτείναμε να κάνουμε αφίσες και φέιγ βολάν, πράγματα που θα διανέμονταν στον κόσμο γρήγορα. Έχουμε φέρει υλικό από ξένες εκδόσεις από παλιότερες δουλείες, κάναμε νέα σκίτσα και προσπαθούσαμε να βρούμε ποιο θα ήταν το ποιο δυνατό για να προτάξουμε. Ανάμεσα σε αυτά τα σκίτσα ήταν και ένα, του Καστανάκη αν δεν κάνω λάθος, το οποίο είχε δημοσιευθεί μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα που απεικόνιζε ένα παιδάκι να ουρεί σε ένα αναποδογυρισμένο κράνος Γερμανού στρατιώτη. Άρεσε σε κάποιους από την παρέα και σκέφτηκαν ότι θα μπορούσε να γίνει κάτι αντίστοιχο με το στέμμα και ότι σε κάποιους θα δημιουργούσε και συνειρμούς: “Τότε έφυγαν οι Γερμανοί, τώρα οι βασιλείς“.

Έτσι ξεκινάμε μαζί με τον επίσης σκιτσογράφο Ρουσσέτο Παναγιώτη να βάζουμε μπροστά το σχέδιο. Εκείνος επέλεξε να τραβήξει φωτογραφία τον γιο του και μετά από αυτό που έβλεπε να το αποτυπώσει στο χαρτί. Εγώ βλέποντας ότι οι ημέρες περνούσαν και δεν θα προλαβαίναμε, το σκιτσάρω γρήγορα και το δίνω ανυπόγραφο. Υπενθυμίζω ότι το κλίμα ήταν ρευστό και δεν θέλαμε να έχουμε κάποια προβλήματα είτε εάν επιλέγονταν η βασιλευομένη δημοκρατία είτε ακόμη χειρότερα εάν χάναμε και την δημοκρατία.

Το υλικό αυτό, μαζί με άλλα σχέδια που είχαμε δημιουργήσει, πήγε για εκτύπωση – στα κρυφά – στα πιεστήρια του Λαμπράκη και του Τεγόπουλου. Ανάμεσα στις κανονικές τους εκδόσεις, σταματούσαν τις μηχανές και τύπωναν το δικό μας υλικό.

Το σκίτσο αυτό αν και ήταν πολύ πρόχειρα σχεδιασμένο, σχεδόν προσχέδιο, κατάφερε να κερδίσει τον κόσμο και να γίνει το σύμβολο στο δημοψήφισμα υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας. Είχα κάνει άλλες δουλειές, με πολύ περισσότερο κόπο, με καλύτερο σκίτσο, με αερογράφο, όπως αυτή με τον θυρεό, που πέρασαν απαρατήρητες αν και νόμιζα ότι έκαναν πάταγο. Ο κόσμος όμως είναι ο κριτής της δουλειάς μας, όχι εμείς»

Η “σύγκρουση” που άργησε 39 χρόνια

Το “μοντέλο” για το σκίτσο ή καλύτερα η πηγή έμπνευσης για τον Σπύρο Ορνεράκη ήταν ο γιος του Λυκούργος, ενός έτους τότε, που κυκλοφορούσε όπως το παιδάκι του σκίτσου ημίγυμνος στο σπίτι. Και ενώ τόσα χρόνια ούτε ο τέως ούτε ο σκιτσογράφος επιδίωξαν μεταξύ τους συνάντηση αυτή έγινε υπό άσχημες συνθήκες το περασμένο καλοκαίρι στις Σπέτσες με τον Λυκούργο.

Ο Κωνσταντίνος Γλύξμπουργκ και ο γιος του σκιτσογράφου που ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του συμμετείχαν τον Ιούνιο του 2013 στον διεθνή αγώνα κλασικών σκαφών και παραδοσιακών καϊκιών με το σκάφος «Αφρόεσσα» του πρώτου να εμβολίζει το «ΕΝΑ», το παραδοσιακό, πανάδικο τρεχαντήρι που μόλις πριν ένα χρόνο είχε εκσυγχρονίσει με σκοπό να το ενοικιάζει ο Λυκούργος. Το πλήρωμα του «Αφρόεσσα» παραδέχθηκε τον λάθος χειρισμό και ο τέως έβαλε το χέρι στην τσέπη και πλήρωσε για την πλήρη αποκατάσταση των ζημιών που είχαν προκληθεί στο «ΕΝΑ».

Πηγή:news247.gr

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here