«Η ιστορία ενός μικρού ονείρου-Καρίμ»: Ένα αληθινό παραμύθι.

Της ΝΑΤΑΛΙΑΣ ΡΕΖΗ

‘’ …Δεν ευθύνεται η Ελλάδα γι’αυτήν την κατάσταση. Έχει γίνει απέραντος τάφος ψυχών.…Θέλω οι χώρες της Ευρώπης που πουλάνε όπλα να αναλάβουν να θρέψουν τους μετανάστες που δημιουργούν. Η πολιτική μου θέση είναι αυτή…’’

«Η ιστορία ενός μικρού ονείρου – Καρίμ» δεν είναι ένα απλό παραμύθι της πολυβραβευμένης συγγραφέως παιδικών βιβλίων Στέλλας Αρβανίτη. Είναι μια πολιτική ιστορία για όσους, μικρούς και μεγάλους, ελπίζουν ότι η Μεσόγειος θα πάψει κάποτε  να αποτελεί το τραγικό τέλος κυνηγημένων ανθρώπων.  Μια προσπάθεια να κατανοήσουν οι μικροί αναγνώστες όλους εκείνους τους άγνωστους λόγους για τους οποίους πολλοί συνομήλικοι τους δίνουν καθημερινά μάχη να κρατηθούν στη ζωή. Μάχη να συνεχίσουν να ονειρεύονται. «Στα παιδιά αν το όνειρο καταδικαστεί, θα καταδικαστεί και η ζωή μας…», υποστηρίζει η Στ. Αρβανίτη. 

Επαγγελματίας ξεναγός η ίδια έχει εντάξει το παραμύθι ως εργαλείο στην δουλειά της, καθώς το χρησιμοποιεί στις ξεναγήσεις της.  Πολυγραφότατη από το δημοτικό, δεν άργησαν οι έπαινοι και οι βραβεύσεις: ο πρώτος έπαινος ήρθε στην Γ’ Γυμνασίου σε πανελλήνιο διαγωνισμό στην ποίηση και την πεζογραφία. Τον Φεβρουάριο του 2012 το παραμύθι ‘’Το κυπαρίσσι που έγερνε’’ πήρε έπαινο από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών και βραβεύτηκε επίσης στο 30ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ποίησης και Πεζογραφίας. Στο ίδιο Συμπόσιο απέσπασε το Ά Βραβείο και η ανέκδοτη παιδική της νουβέλα ‘’Το μυστικό της Μπρασκογούρνας’’.

Το 2014 το παραμύθι ‘’Η ιστορία ενός μικρού ονείρου – Καρίμ’’ πήρε το Γ’ Βραβείο σε διαγωνισμό παραμυθιού της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών και ταξίδεψε μέχρι το ελληνικό περίπτερο στην Διεθνή έκθεση της Φραγκφούρτης. Το ανέκδοτο βιβλίο της ‘’Τα Δάκρυα της Ζωής’’ απέσπασε το  Γ΄Βραβείο της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών, τον Φεβρουάριο του 2015. Μας διαβεβαίωσε ότι έχει κι άλλα αληθινά πολιτικά παραμύθια στα σκαριά…

Το Press Publica συνάντησε την Στέλλα Αρβανίτη έξω από το μουσείο της Ακρόπολης και κάτω από την ενέργεια του Ιερού Βράχου ακολούθησε μια αιχμηρή συζήτηση. Πως μπλέκονται τα όνειρα και η τραγική πραγματικότητα σε ένα πολιτικό παραμύθι; Ο μικρός ήρωας Καρίμ αναφέρει: ‘’Δεν θέλω να κοιμάμαι, δεν θέλω να ονειρεύομαι.’’

– Στέλλα, θεωρώ τολμηρό το εγχείρημά σου, διότι η ‘’Η ιστορία ενός μικρού ονείρου – Καρίμ’’ είναι ένα πολιτικό παραμύθι.

– Ναι. Αυτό που ήθελα να επικοινωνήσω, διότι δεν μπορούσα να κοιμηθώ ήσυχη τα βράδια, ούτε τώρα μπορώ, είναι να σταματήσει η Ελλάδα να γίνεται τάφος ψυχών. Σκεφτείτε το ναυάγιο στην Λαμπεντούζα. Εγώ, το ‘’Η ιστορία ενός μικρού ονείρου – Καρίμ’’, το έγραψα πριν το πολύνεκρο ναυάγιο στο Φαρμακονήσι. Ήθελα να το κάνω θέμα.

Στο παραμύθι δεν αναφέρεσαι ούτε σε χώρα προέλευσης των μεταναστών, ούτε στην θρησκεία τους. Γιατί; Τί θέλεις να τονίσεις;

– Στο παραμύθι τονίζεται έντεχνα αλλά και ξεκάθαρα ότι ο Καρίμ λόγω των πολιτικών προβλημάτων στην χώρα του αναζήτησε νέα πατρίδα. Δεν είναι δηλαδή ένας απλός μετανάστης που ψάχνει για μια καλύτερη ζωή. Τον πατέρα του τον συνέλαβαν. Διάλεξα στην εικονογράφηση του παραμυθιού να υπάρχει αυτή η εικόνα…δεν είναι παραμύθι, είναι μια αληθινή ιστορία γραμμένη σαν παραμύθι. Το διαβάζουν παιδιά αλλά και μεγάλοι. Δεν ήθελα ο Καρίμ να ταυτιστεί με μια χώρα ή με μια θρησκεία. Είναι ένα παιδί του κόσμου. Από οποιαδήποτε θρησκεία, χώρα και προέλευση με πολιτικά προβλήματα. Δεν είναι Έλληνας επίσης. Φτάνει στην Μεσόγειο, στην Ελλάδα. Το χρώμα του παιδιού και το χρώμα του ονείρου κάνουν παιχνίδι. Κάθε φορά που αποτυγχάνει το όνειρο γίνεται και πιο σκούρο. Στο τέλος γίνεται πολύχρωμο…Δεν φοβίζει, δεν έχει αίμα…τα πάντα τα αποδίδω στην ονειρική κατάσταση του μικρού πρωταγωνιστή. Μια ονειρική κατάσταση έχει όμως και όνειρα αλλά και εφιάλτες. Το παραμύθι ήταν για μένα ένας εύκολος τρόπος να μιλήσω για την πραγματικότητα. Πραγματικότητα και όνειρο γίνονται ένα στο τέλος. Είναι δύο οι ήρωες που γίνονται ένας στο τέλος του παραμυθιού.

– Ποιό είναι, λοιπόν, το σημείο τομής του παραμυθιού και της αλήθειας;

– Ήθελα να δώσω ένα θετικό μήνυμα, ένα ευτυχισμένο τέλος. Μιλάω για σοβαρά πράγματα με ευαίσθητο τρόπο, με διαφορετικό μάτι για όλη αυτή την αληθινή κατάσταση. Ο Καρίμ αντιμετωπίζει δυσκολίες: άλλη γλώσσα, καθόλου φίλους, κανένα σπίτι. Το ζητούμενό του είναι να ενσωματωθεί στην ελληνική πραγματικότητα. Στόχος μου είναι το δικό μου παραμύθι να γίνει πραγματικότητα. Θέλω να γράφω πράγματα που να μπορούν να γίνουν πραγματικότητα. Θέλω να εστιάζουμε στο καλό: πως να νικήσουμε τους δράκους…Αν ήθελα να γράψω ένα δεύτερο παραμύθι, θα έγραφα για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης…προκαλούν πολέμους, πουλάνε όπλα, πλουτίζουν εις βάρος άλλων χωρών. Πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους. ‘Εχουν καλύτερη παιδεία, καλύτερο σύστημα υγείας…Δεν ευθύνεται η Ελλάδα γι’αυτήν την κατάσταση. Έχει γίνει απέραντος τάφος ψυχών. Εστιάζω στα πολιτικά αίτια. Επιμένω, επέλεξα να εικονογραφηθεί η σκηνή που συλλαμβάνεται ο πατέρας του Καρίμ. Τα παραμύθι μου επιτελεί κάποιον ρόλο, ίσως κάτι να αλλάξει. Δεν είναι εύκολο. Ας ελπίσουμε.

– Η πολιτική σου θέση, λοιπόν, στο θέμα της μετανάστευσης είναι ξεκάθαρη.

– Ναί. Η δημιουργία προσφύγων από πολιτικά αίτια είναι εσκεμμένη. Ως απλός πολίτης, διερωτώμαι, τυχαία ψηφίστηκε το Μάαστριχτ; Το ότι κάποιες χώρες είναι τώρα αποθήκες ψυχών, το είχαν προβλέψει. Δημιουργούμε στην ουσία ένα γκέτο. Ό,τι έκανε η ναζιστική Γερμανία, γίνεται τώρα με διαφορετικό τρόπο. Αυτές οι ‘’καθαρές’’ χώρες, λοιπόν, να αναλάβουν να θρέψουν και να εκπαιδεύσουν τους μετανάστες που οι ίδιες δημιουργούν. Γιατί υπάρχει ποσόστωση στα αγροτικά προϊόντα και όχι ποσόστωση, ας πούμε, στους πόσους μετανάστες θα δεχτούμε; Θέλω οι χώρες της Ευρώπης που πουλάνε όπλα να αναλάβουν να θρέψουν τους μετανάστες που δημιουργούν. Η πολιτική μου θέση είναι αυτή. Δεν είναι τυχαίο το ότι ο Καρίμ έρχεται σε εποχή κρίσης στην Ελλάδα.

-Γιατί ο μικρός Καρίμ φτάνει στην Ελλάδα και όχι, παραδείγματος χάριν στην Ιταλία;

– Εγώ θέλω να μιλήσω για την Ελλάδα. Η αλήθεια είναι ότι το ίδιο θέμα αντιμετωπίζει και η Ιταλία. Όχι τυχαία.

– Πως αισθάνεσαι όταν άνθρωποι του πνεύματος στην Ελλάδα εν μέσω κρίσης εύκολα αλλάζουν τις θέσεις τους;

– Προδοσία. Πάντα εκτιμούσα και προτιμούσα ανθρώπους που παίρνουν θέση στα πράγματα. Ο πιο εύκολος στόχος να ελέγξεις τις συνειδήσεις των ανθρώπων είναι μέσω της κουλτούρας και των Μ.Μ.Ε. Και εμείς που γράφουμε παραμύθια στα παιδιά το κάνουμε και για να τα κοιμίζουμε αλλά και για να τα ξυπνάμε!

Γιατί διάλεξες τον ναό του Ποσειδώνα να περάσει από εκεί το χρωματιστό και φουριόζικο όνειρο και όχι, ας πούμε, τον Τύμβο του Μαραθώνα, που έχει και αυτός δυνατούς συμβολισμούς;

– Ο ναός του Ποσειδώνα φαίνεται από παντού: από το καράβι, από ψηλά…Από την εικονογράφο μου, την Εμμανουέλα Κακαβιά, ήθελα τον φωτισμό του Σουνίου. Είναι μια αντίθεση ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, ένα παιχνίδι ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα. Το όνειρο επισκέπτεται τον Καρίμ το βράδυ και ο Καρίμ ονειρεύεται την ζωή του. Έρχεται στην Ελλάδα, που Ελλάδα σημαίνει φως. Ήθελα άρωμα και χρώμα της Ελλάδας. Ο ναός του Ποσειδώνα έχει δυνατούς συμβολισμούς.

– Σχολίασέ μου Στέλλα: ‘’Ησύχασε γλυκέ μου Καρίμ…είμαστε στην Ελλάδα τώρα.’’

Παρόλο που έχουμε ξέσπασμα εν καιρώ κρίσης, η Ελλάδα γέννησε τον πολιτισμό. Θέλω να πιστεύω ότι το φως θα νικήσει την σκοτεινή πλευρά μας. Γι’ αυτό βάζω αυτήν την φράση.

– Τί ανταπόκριση έχεις μέχρι τώρα από τους αναγνώστες σου, σχετικά με το ‘’Η ιστορία ενός μικρού ονείρου – Καρίμ’’;

Εισπράττω πολύ συγκίνηση. Τους έχει αγγίξει. Αυτό επιδίωκα: να ταυτιστούν τα συναισθήματά τους με τα συναισθήματα του Καρίμ. Αν συγκινεί ο ήρωας είναι γιατί είναι πραγματικός ήρωας, όχι ψεύτικος. Γίνεται η δική μας προσωπική οπτική στα πράγματα.

– Τελικά τι χρώμα έχουν τα όνειρα των παιδιών; Έχουν σκοτεινό χρώμα;

– Στα παιδιά το αξιοθαύμαστο δεν είναι τόσο ότι βλέπουνε όνειρα, είναι ότι τα ζούνε. Ο δικός μου ήρωας σώθηκε. Θυμάσαι εκείνο το δεκατριάχρονο, που έσωσε το άλλο παιδάκι; Έγινε μεγάλος ντόρος. Και μετά; Ξεχάστηκε τόσο εύκολα. Αυτή είναι η διαφορά ενός βιβλίου. Το βιβλίο μένει. Στα παιδιά αν το όνειρο καταδικαστεί, θα καταδικαστεί και η ζωή μας…

– Σε ποια κυρίως πολιτική νύξη του βιβλίου θα ήθελες να σταθείς;

– Είναι όλο πολιτικό παραμύθι. Δεν θέλω να ξεχωρίσω κάτι. Θα επιμείνω όμως στο γκέτο…Με την διαφορά ότι οι πολιτικοί δεν μας προσφέρουν λύσεις, ίσως δημιουργούν περισσότερα προβλήματα. Νομίζω ότι εγώ προσφέρω μία λύση, η οποία βρίσκεται μέσα μας και στο κοινωνικό μας περιβάλλον. Άρα και μόνοι μας και μαζί μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.

– Η εικονογράφηση ενός παραμυθιού είναι μέρος του μύθου που προσλαμβάνει το παιδί;

– Διάλεξα την εικονογράφο μου, την Εμμανουέλα Κακαβιά και συνεργάστηκα μαζί της. Είχα άποψη και συνεργαστήκαμε απόλυτα. Μου έφτιαξε αυτά τα μάτια του Καρίμ…Διάλεξα την εικόνα της σύλληψης του πατέρα του Καρίμ. Ήθελα να σταματήσει εκεί το μάτι. Να ρωτήσει το κάθε παιδί που βλέπει το βιβλίο για πρώτη φορά, τί συμβαίνει. Η εικονογράφηση για μένα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά. Θέλω να αφήσω κάτι και στην φαντασία, να μπορεί να φαντάζεται το παιδί.

– Γιατί δεν προβάλλονται όσο θα έπρεπε τα βραβευμένα βιβλία;

– Και εγώ αναρωτιέμαι…Τόση πολύ σύμπτωση; Με ποια κριτήρια επιλέγονται να προβληθούν βιβλία που δεν έχουν βραβευτεί;…

– Είναι τελικά ένα παιδικό παραμύθι ‘’εργαλείο’’ σκέψης;

– Ναι, μπορεί να είναι, εξαρτάται το παραμύθι. Δεν γράφουμε όλοι τα ίδια και με τα ίδια κίνητρα…

– Ποιους τόπους θα ήθελες ακόμα να επισκεφτείς Στέλλα; Κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Μου αρέσουν οι τόποι που κρύβουν μυστικισμό, κάτι τελείως άγνωστο…Μία ιστορία μου εκτυλίσσεται στο Μαρόκο…δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί…Οι τόποι, μεταφορικά, που θα ήθελα να επισκεφτώ, πρέπει οπωσδήποτε να είναι για μένα κάτι πολύ σημαντικό, κάτι που εγώ θεωρώ πάρα πολύ σοβαρό ως θέμα, που θέλω να το αγγίξω…Τα παιδιά είναι πιο έξυπνα από εμάς. Όταν επιλέγουν από μόνα τους, επιλέγουν κάτι που τα αγγίζει…

 

 

 

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here