Guardian: Το σχέδιο αντιμετώπισης του προσφυγικού της Ελλάδας είναι απάνθρωπο και καταδικασμένο να αποτύχει. Η ΕΕ πρέπει να παρέμβει

Πηγή: The Guardian

Από την αρχή του έτους, το σύστημα υποδοχής μεταναστών στην Ελλάδα έχει εκραγεί. Η αύξηση των αφίξεων κατά τους τελευταίους μήνες, που προκλήθηκαν από τις αστυνομικές επιχειρήσεις στην Τουρκία προκειμένου να απομακρυνθούν οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο από τις παράκτιες πόλεις και η επαναπροώθηση τους τους στα σημεία πρώτης καταγραφής, ώθησε τα πράγματα στα όριά τους.

Μεταξύ του Σεπτεμβρίου του 2019 και του Ιανουαρίου του 2020, η ελληνική κυβέρνηση μετέφερε 14.750 άτομα από τα νησιά στην ηπειρωτική χώρα, καθώς αναγκάστηκε να δεχτεί 36.000 νέες αφίξεις ανθρώπων που διέσχισαν το Αιγαίο από την Τουρκία στην Ελλάδα. Καθώς το σύστημα δεν είναι σε θέση να απορροφήσει περισσότερους ανθρώπους, οι προσπάθειες για τη δημιουργία πρόσθετων στρατοπέδων στην ηπειρωτική χώρα και νέων κέντρων κράτησης στα νησιά έχουν συναντήσει ισχυρή αντίσταση από τις τοπικές κοινότητες.

Εν τω μεταξύ, οι συνθήκες στη Λέσβο, τη Σάμο, τη Χίο, την Κω και την Λέρο, τα βορειοανατολικά νησιά που φιλοξενούν τα περιβόητα «hotspots» (όπως ονομάζονται τα στρατόπεδα μετανάστευσης στα νησιά αυτά) είναι απαράδεκτες. Περισσότεροι από 42.000 άνθρωποι ζουν σήμερα σε αυτές τις παραγκουπόλεις που χτίστηκαν για να συγκρατήσουν λίγες χιλιάδες.

Τα νησιά έχουν παίξει το ρόλο του φράχτη μετά τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας του Μαρτίου 2016, πράγμα που σημαίνει ότι, σύμφωνα με την ερμηνεία της συμφωνίας που κάνει η Άγκυρα, αν κάποιος πρόσφυγας φτάσει στην ελληνική ηπειρωτική χώρα, δεν μπορεί να επιστρέψει στην Τουρκία. Για χρόνια, οι επικριτές έχουν κατηγορήσει τη συμφωνία για την εγκαθίδρυση ενός απάνθρωπου συστήματος.

Κατά τα χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ μεταξύ 2015 και 2019, οι συνθήκες στα νησιά ήταν επισφαλείς. Η κυβέρνηση δεν κατάφερε να δημιουργήσει ένα λειτουργικό σύστημα υποδοχής και χορήγησης ασύλου αλλά υιοθέτησε μια ad hoc προσέγγιση στην πρόκληση αυτή: δημιούργησε νέους χώρους στην ηπειρωτική χώρα για να μειώσει την πίεση στα νησιά. Ωστόσο, από τότε που το συντηρητικό κόμμα της Νέας Δημοκρατίας ήρθε στην εξουσία το περασμένο καλοκαίρι, η νέα κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει σε μια τιμωρητική, σκληρή δεξιά πολιτική ασύλου επικεντρωμένη στην αποτροπή των ανθρώπων να φτάσουν στα νησιά του Αιγαίου.

Ένας νέος νόμος περί ασύλου, ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή τον περασμένο Οκτώβριο, κατέστησε αδύνατο να ακολουθήσει κανείς τις διαδικασίες, παρεκτός αν διαθέτει σταθερή νομική βοήθεια, μια πολύ περιορισμένη υπηρεσία που προσφέρεται από λίγες μόνο οργανώσεις. Η κυβέρνηση προγραμματίζει επίσης να δημιουργήσει χώρους μαζικής κράτησης στα νησιά, όπου οι αιτούντες άσυλο θα μπορούσαν να περιοριστούν για μακρά χρονικά διαστήματα, προκειμένου να καταστούν δυνατές πολύ περισσότερες απελάσεις. Εκτός αυτού, η κυβέρνηση συνεχίζει να ανακοινώνει μη ρεαλιστικά σχέδια, όπως η δημιουργία πλωτού φρ’αγματος στο Αιγαίο και η εξέταση 50.000 αιτήσεων ασύλου μέχρι τον Ιούνιο του 2020.

Η απόπειρα να εξαναγκασθούν οι νησιωτικές κοινωνίες να αποδεχθούν τα σχέδια της κυβέρνησης δεν πηγαίνει καλά. Έχουν ήδη εκδηλωθεί εντάσεις από τον περασμένο μήνα, με μεγάλες διαδηλώσεις στη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο, όπου ζητείται η μεταφορά των αιτούντων άσυλο από άλλα νησιά. Παρόμοιες διαμαρτυρίες από τους αιτούντες άσυλο αντιμετωπίστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την αστυνομία, ενώ αυτόκλητες ομάδες πολιτοφυλακής επιτέθηκαν σε αιτούντες άσυλο και εργαζόμενους σε ΜΚΟ.

Εν τω μεταξύ, μέλη της δεξιάς πλευράς της Νέας Δημοκρατίας προσπαθούν να επικρατήσουν στη συζήτηση και να πιέσουν για μια ριζική και ταχεία εφαρμογή του σχεδίου. Πιστεύουν ότι αυτό θα αποτρέψει περισσότερους ανθρώπους από τη διέλευση του Αιγαίου και θα ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας όταν θα αρχίσει τις διαπραγματεύσεις τον επόμενο μήνα σχετικά με το νέο σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Η όλη στρατηγική όμως, θα προκαλέσει τεράστιο ανθρώπινο κόστος με ελάχιστες πιθανότητες να παράγει αποτελέσματα. Η αντίσταση από τις τοπικές κοινωνίες θα επιβραδύνει την εφαρμογή του σχεδίου. Και μόλις η Τουρκία αρχίσει να μεταφέρει τους πρόσφυγες πίσω στις λεγόμενες «ασφαλείς ζώνες» στη βόρεια Συρία, θα δημιουργήσει ισχυρή ώθηση στην άλλη πλευρά του Αιγαίου. Πολλοί θα επιλέξουν να έρθουν στην Ελλάδα αντί να επιστρέψουν στο Idlib, ανεξάρτητα από το πόσο δύσκολο είναι.

Η Ελλάδα μένει όλο και περισσότερο μόνη της στη διαχείριση των πρακτικών ζητημάτων και φαίνεται δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι οι διαπραγματεύσεις στην ΕΕ μπορούν να παράγουν οτιδήποτε κοντά σε ένα δίκαιο σύστημα που θα αλλάξει αυτή την εικόνα. Τα πρακτικά εμπόδια στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού μηχανισμού ασύλου που βασίζεται σε μέτρα επιβολής κυρώσεων και κράτησης είναι τεράστια. Η αποδοχή από τους ντόπιους και τους αιτούντες άσυλο θα απαιτούσε μεγάλο καταναγκασμό. Οι δικηγόροι στα νησιά ήδη αναφέρουν σωρεία παραβιάσεων του ευρωπαϊκού και του διεθνούς δικαίου για το άσυλο.

Αντί να σπρώχνει σιωπηρά την ελληνική κυβέρνηση να αντιγράψει και να εφαρμόσει το προβληματικό εγχειρίδιο αντιμετώπισης της μετανάστευσης του Βίκτορ Ορμπάν, αποφεύγοντας να παράσχει στην Ελλάδα τη στήριξη που χρειάζεται, οι αξιωματούχοι της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός συστήματος υποδοχής και προστασίας στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης με την αποστολή ιατρών, κοινωνικών λειτουργών και διερμηνέων εκεί. Καθώς η Frontex, αναμένεται όλο και περισσότερο να αναλάβει τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, της ΕΕ, όμως οι ευθύνες της πραγματικής υποδοχής και προστασίας των μεταναστών αφήνονται στην Ελλάδα, ένα μικρό κράτος μέλος. Αυτό είναι ένα μικρό κράτος-μέλος. Πρόκειται για μια παράλογη κατάσταση.

Αυτό που είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό στην αντιμετώπιση του προσφυγικού προβλήματος από την πλευρά της Ευρώπης είναι ότι με μια λογική προσέγγιση, αυτές οι πιέσεις θα μπορούσαν να είναι διαχειρίσιμες. Η λύση για την κρίση του προσφυγικού στην Ευρώπη δεν μπορεί να είναι η χρηματοδότηση ένα αναποτελεσματικού, απάνθρωπου σύστημα, στο οποίο η Ελλάδα δεσμεύεται με τις πολιτικές αποτροπής απέναντι σε οποιαδήποτε άλλη στρατηγική.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here