Φαίνεται ότι δεν υπάρχει καθολική απόφανση ή οριστική επιλογή για την ελληνική απόδοση του coronavirus, λέξης ή όρου που μας ταλανίζει τους τελευταίους μήνες και ειδικότερα και «πιο σφιχτά» τις τελευταίες εβδομάδες: κορωνοϊός, κορονοϊός ή κορωναϊός. Ο Μπαμπινιώτης ως ειδικός αποφαίνεται ότι το σωστότερο είναι να αποδώσουμε τον όρο ως κορων-ιός, επειδή το β΄ συνθετικό αρχίζει από φωνήεν (πβ. δουλ-έμπορος, θεατρ-άνθρωπος, δέκ-αθλο). Αποδίδουμε την corona (που σημαίνει στεφάνη, κορώνη) ως κορώνα και τη σύνθετη λέξη κορωνοϊό, αντί του ορθότερου παραγωγικά κορων-ιού, ώστε να αποφύγουμε το φαινόμενο της συνίζησης, η οποία μπορεί να προκαλεί σύγχυση λόγω συμπροφοράς της ληκτικής συλλαβής (λήγουσας) ως νιός.

Η σωστή παραγωγή της σύνθετης λέξης κορωνοϊός προέρχεται ετυμολογικά από τη ρίζα του α΄ συνθετικού κορων- και του β΄ συνθετικού ιός. Ωστόσο, όπως μόλις προείπαμε, για να αποφεύγεται η συμπροφορά κορωνιός, που μπορεί να παραπέμπει στον εκ Κορώνης καταγόμενο, βάζουμε κι ένα όμικρον σαν να άρχιζε η επόμενη λέξη (το β΄ συνθετικό) από σύμφωνο και όχι από φωνήεν, όπως στις λέξεις που έχουν για α΄ συνθετικό ένα πρωτόκλιτο ουσιαστικό (π.χ. γλώσσα, ψυχή, τράπεζα) και με το β΄ συνθετικό που αρχίζει από σύμφωνο παράγουν τις λέξεις γλωσσοπλάστης, ψυχολόγος, τραπεζοκόμος.

Εφόσον η απάντηση στο ζήτημα είναι δοθείσα, γιατί ορισμένα μέσα ενημέρωσης και επικοινωνίας, έντυπα ή ηλεκτρονικά, εξακολουθούν να επιμένουν στην επιλογή  κορωναϊός και δεν επιλέγουν να λένε το ορθόν κορωνοϊός -ή έστω την πιο εξεζητημένη επιλογή να λένε «κοροναβάιρους» και να γράφουν “coronavirus”;

Σε αυτό το ερώτημα μπορούν να απαντήσουν αρμοδίως οι γλωσσικοί διορθωτές στα έγκριτα και μεγάλης εμβέλειας ΜΜΕ,  ή άλλης ειδικότητας επιστήμονες, όχι του γλωσσολόγου, ασφαλώς, ούτε της δικής μου, η οποία, όταν βρίσκεται ενώπιον α-πορίας (δηλαδή όταν δεν βρίσκει πόρο, πέρασμα), διατυπώνει ερωτήματα. Μπορεί η εν λόγω απορία να επικριθεί ως σχολαστικισμός ή ως …κάψιμο στο πληκτρολόγιο, αλλά παραμένει ειλικρινής και ως πάθηση λόγω εγκλεισμού μπορεί να ονομαστεί μάλλον …απορίωση.

 

Κώστας Θεολόγου

cstheol@mail.ntua.gr

Ο Κώστας Θεολόγου (Θεσσαλονίκη 1960) σπούδασε Νομικά και Πολιτική Επιστήμη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, έκανε μεταπτυχιακά στην Κοινωνική Θεωρία και Ιστορία στη Σορβόννη και εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου διδάσκει ως Καθηγητής Ιστορίας και Φιλοσοφίας του Πολιτισμού. Διδάσκει Ανθρωπογεωγραφία στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και μεταπτυχιακά στο ΕΚΠΑ. Είναι συγγραφέας και από τις εκδόσεις Κέδρος πρόκειται να κυκλοφορήσει η νουβέλα του Η Κρύπτη του Βιτάλ. Περισσότερα στο https://ntua.academia.edu/KostasTheologou

 

Print Friendly, PDF & Email

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Και γιατί κορωνο- και όχι κορονο- που συνιστά απλοποίηση στην απόδοση της ξένης λέξης coronavirus; Απλοποίηση συνιστά, εάν πούμε ή γράψουμε κοροναβάιρους, που είναι δεκτόν. Εφόσον, όμως, η ξένη λέξη έχει ελληνικό «έτυμον» σε αυτές τις περιπτώσεις θαρρώ ότι διατηρούμε την ελληνική γλωσσική καταγωγή της. Αν απλοποιούσαμε όλες αυτές τις ξενικής γλωσσικής καταγωγής λέξεις (έχουμε πολλές ως όρους), θα καταλήγαμε στις εξής κωμικοτραγικές εκδοχές των γλωσσικών αποδόσεων: νέβροση, εγκεφαλοπάθια, ψίχοση, ταχικαρδία, ψιχανάλιση, και ούτω καθεξής.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here