Γιώτα Βάσση: Η επικαιρότητα της σκέψης του Παναγιώτη Κονδύλη

 

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

 

Επιστημονικό Συνέδριο από σήμερα εως την Κυριακή υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων με θέμα: «Η διαρκής επικαιρότητα της σκέψης του Παναγιώτη Κονδύλη». Η  Δρ Φιλοσοφίας, φιλόλογος και συγγραφέας Γιώτα Βάσση μιλά για το θέμα αυτό.

Πού, πότε και από ποιους διοργανώνεται το συνέδριο; Σε τι αποσκοπεί; Ποιοι είναι οι ομιλητές;

Το συνέδριο διοργανώνεται από τον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας, γενέτειρας του Κονδύλη, υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στο πρόγραμμα του συνεδρίου η οργανωτική επιτροπή του, που αποτελείται από τους Φίλιππο Βασιλόγιαννη, Αναπλ. Καθηγητή Νομικής του Ε.Κ.Π.Α., Γιώργο Ευαγγελόπουλο, Δρα Διεθνών Σχέσεων (LSE) και Θάνο Σαμαρτζή, εκδότη,

«Με τη διοργάνωση αυτού του σημαντικού επιστημονικού συνεδρίου εκπληρώνεται ανεκπλήρωτο μέχρι σήμερα χρέος της γενέτειρας πατρίδας προς τον Παναγιώτη Κονδύλη. Το συνέδριο αποσκοπεί σε μια επίκαιρη ανάγνωση του πρωτότυπου και πολύπλευρου έργου του Παναγιώτη Κονδύλη από επιστημονική, φιλοσοφική και πολιτική σκοπιά, όπως ακριβώς θα το επιθυμούσε και ο ίδιος. Δηλαδή χωρίς κούφιες ρητορείες και εύκολους επαίνους, αλλά με επίγνωση της σοβαρότητας των ζητημάτων, αμεροληψία και σεβασμό όλων των τεκμηριωμένων απόψεων».

Το συνέδριο διαρθρώνεται σε έξι ενότητες που καλύπτουν το σύνολο του έργου και των απόψεων του Παναγιώτη Κονδύλη.

Το συνέδριο διαρθρώνεται σε έξι ενότητες που καλύπτουν το σύνολο του έργου και των απόψεων του Παναγιώτη Κονδύλη. Κατά τις εργασίες του θα μιλήσουν οι Ηλίας Παπαγιαννόπουλος, Επικ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς με θέμα «Ο Παναγιώτης Κονδύλης και η νεοελληνική ιδεολογία», Μάνος Στεφανίδης, Αναπλ. Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α. με θέμα «Παναγιώτης Κονδύλης – Το φθίνον έθνος», Κωνσταντίνος Κουτσουρέλης, ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής με θέμα «’Στοχασμός των σπλάχνων’: Ο Παναγιώτης Κονδύλης για την ποίηση και τη γλώσσα», Γιώργος Καραμπελιάς, εκδότης με θέμα «Βάφοντας με γκρίζο πάνω στο γκρίζο: ή ο Παναγιώτης Κονδύλης και η εξάντληση της σοσιαλιστικής επαγγελίας», Περικλής Βαλλιάνος, Καθηγητής του Ε.Κ.Π.Α., με θέμα «Γνώση και Απόφαση: Το πρόβλημα της Πολιτικής Ηγεσίας», Γιάννης Τασόπουλος, Καθηγητής του Ε.Κ.Π.Α. με θέμα «Το έργο του Π. Κονδύλη για τον Συντηρητισμό και το αυστηρό Σύνταγμα», Βασίλης Βουτσάκης, Επικ. Καθηγητής του Ε.Κ.Π.Α. με θέμα «Ο Παναγιώτης Κονδύλης στοχάζεται το δίκαιο», Ιωάννα Τσιβάκου, Ομοτ. Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου με θέμα «Η φιλία: Από τον Αριστοτέλη στον Κονδύλη», Άρης Στυλιανού, Αναπλ. Καθηγητής του Α.Π.Θ. με θέμα «Η συνεισφορά του Παναγιώτη Κονδύλη στην κατανόηση της νεότερης φιλοσοφίας», Γιώργος Ξηροπαΐδης, Καθηγητής της Α.Σ.Κ.Τ., με θέμα «Ου φονεύσεις. Η απορητική σχέση ηθικής και πολιτικής: Σμιτ, Κονδύλης και Λεβινάς», Γιώργος Φαράκλας, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου με θέμα «Ο μακιαβελλικός Κονδύλης», Γιώργος Ευαγγελόπουλος, Δρ. Διεθνών Σχέσεων (LSE), με θέμα «Ισχύς και απόφαση: Ο Λαυραντώνης πριν από τον Σμιτ», Φίλιππος Βασιλόγιαννης, Αναπλ. Καθηγητής του Ε.Κ.Π.Α. με θέμα «Περιγραφική θεωρίας της απόφασης και μεταηθική», Θάνος Σαμαρτζής, εκδότης με θέμα «Ελευθερία, δύναμη και ηδονή στον Παναγιώτη Κονδύλη», ο κριτικός Κωνσταντίνος Γεωργουσόπουλος με θέμα «Ο Κονδύλης της παρέας», Λεωνίδας Σταματελόπουλος, υποψ. Δρ. Φιλοσοφίας του Α.Π.Θ. με θέμα «Ο Παναγιώτης Κονδύλης ως ιστορικός των ιδεών και ορισμένα ερωτήματα γύρω από τις έννοιες της ισχύος και της απόφασης» και τέλος η Παναγιώτα Βάσση, Δρ. Φιλοσοφίας Ε.Κ.Π.Α.- Συγγραφέας με θέμα «Το μέλλον της δημοκρατίας και της πολιτικής (Στοχασμοί για τη μαζική δημοκρατία στον Παναγιώτη Κονδύλη και τον Κώστα Παπαϊωάννου)».

Το συνέδριο θα κλείσει με συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα «Παναγιώτης Κονδύλης και πολιτική συγκυρία», την οποία θα συντονίσει ο Κωνσταντίνος Τζαβάρας και θα συμμετέχουν οι βουλευτές Κωνσταντίνος Δουζίνας, Καθηγητής BirkbeckCollege Λονδίνου και Νικόλαος Ξυδάκης πρώην Υπουργός καθώς και ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος, πρώην βουλευτής και Υπουργός, Καθηγητής European University Cyprus, Διδάκτωρ Ιστορίας The University of Edinburgh. Χαιρετισμό προς τους συμμετέχοντες θα απευθύνει και ο Πρόεδρος της Βουλής Νικόλαος Βούτσης. Το συνέδριο αρχίζει τις εργασίες του την Παρασκευή 26 Ιανουαρίου και ώρα 17:30.

Ποιο είναι το θέμα και το περιεχόμενο της δικής σας ομιλίας;

Στο πλαίσιο των ερευνητικών μου ενδιαφερόντων στο χώρο της κοινωνικής και πολιτικής φιλοσοφίας, με απασχόλησε η οπτική του Κονδύλη σχετικά με το μέλλον της δημοκρατίας και της πολιτικής. Τη θεώρησή του αντιμετωπίζω συγκριτικά με εκείνη του Κ. Παπαϊωάννου (1925-1981), μία σύνδεση που έχουν επιχειρήσει, σε άλλα θέματα, και ορισμένοι ακόμη ερευνητές, γνώστες των έργων τους.

Τέλος φόρμας

Παπαϊωάννου και Κονδύλης υπήρξαν δύο κορυφαίοι- αν και παραγνωρισμένοι στην εποχή που έδρασε ο καθένας τους και για το εύρος της σκέψης και του έργου τους- στοχαστές και κριτικοί των πολιτικών ιδεολογιών δίχως πνευματική ή ιδεολογική μονομέρεια. Εκκινούνται από διαφορετική αφετηρία και καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα, αλλά η πορεία του νήματος της σκέψης του καθενός είναι εξίσου γοητευτική, ενδιαφέρουσα και χρήσιμη για το σύγχρονο μελετητή και αναγνώστη. Στο ζήτημα που απασχολεί εδώ, Κονδύλης και Παπαϊωάννου  προβαίνουν σε παρόμοιες διαπιστώσεις σχετικά με το χαρακτήρα της μαζικής δημοκρατίας, αλλά η οπτική τους είναι πολύ διαφορετική: μακιαβελλικός, πραγματιστής και μηδενιστής ο ένας, δεοντολόγος και ανθρωπιστής ο άλλος δεν έχουν κοινή οπτική: ο Κονδύλης καταγράφει, διεισδύει, αναλύει και ερμηνεύει μακριά από κάθε αυταπάτη αλλά και κάθε επιταγή, όχι μόνο ιδεολογική αλλά και ηθική. Γι’ αυτό και καταλήγει απαισιόδοξα, δεν υπάρχει χειραφετητική προοπτική. Ο Παπαϊωάννου διέπεται από τον καημό της ανα-γέννησης του «πολιτικού ανθρώπου», μακριά από όλες τις δυστοπίες του καιρού του, αλλά και τις Σειρήνες του καταναλωτισμού που αλλοιώνουν το περιεχόμενο της δημοκρατίας και περιορίζουν τον άνθρωπο στο επίπεδο του ιδιώτη.  Στον Κονδύλη, λοιπόν, το μέλλον της πολιτικής βρίσκεται στο πλευρό της ισχύος. Και η μαζική δημοκρατία ανταποκρίνεται σε νέες μορφές ισχύος. Δεν υπάρχει χειραφετητική προοπτική, μόνο διαπάλη για την ισχύ. Στον Παπαϊωάννου, αντίθετα, το χειραφετητικό του πρόταγμα παραμένει αίτημα, μία δυνατότητα του λόγου και γι’ αυτό μία αισιόδοξη χαραμάδα στη σφραγισμένη πόρτα, το κλειστό σύστημα της σύγχρονης εκδοχής της ηγεμονίας.

Πόσο επίκαιρος είναι ο λόγος του σήμερα; Είναι εφαρμόσιμη η εθνική στρατηγική στα ελληνοτουρκικά έτσι όπως την ανέλυε το 1997;

Αξίζει να μελετήσει κανείς το έργο του Κονδύλη, ακόμη κι αν διαφωνεί με την οπτική του, γιατί ο στοχασμός του είναι πρωτότυπος, δίχως ιδεολογικές φενάκες, γιατί είναι διαυγής και στέρεος. Έτσι, διευρύνει ο σύγχρονος μελετητής το δικό του οπτικό πεδίο, αναμετράται με κείμενα ουσίας που εμπλουτίζουν τη δική του οπτική στα πράγματα. Ως προς τα ελληνοτουρκικά, ο Κονδύλης, στη Θεωρία του πολέμου, διατύπωσε ορισμένες «πικρές» αλήθειες, όπως ότι: «Το ελληνικό κράτος δεν στάθηκε σε καμία φάση ικανό να προστατεύσει αποτελεσματικά τον ευρύτερο ελληνισμό και να αναστείλει τη συρρίκνωση ή τον αφανισμό του».  Διαπίστωσε,  ορθά νομίζω, ότι «ενώ το ελληνικό έθνος συρρικνωνόταν ακατάπαυστα, η Τουρκία διήνυσε τον αντίθετο ακριβώς δρόμο». Διείδε (επικαλούμενος τον φλωρεντίνο Μακιαβέλλι )πως στην Τουρκία, «οι εσωτερικές τριβές μεταβάλλονται ενίοτε σε ιδεώδες μίγμα για την άσκηση επιθετικής εξωτερικής πολιτικής». Το δίλημμα που εντόπιζε στα ελληνοτουρκικά είναι αρκετά απαισιόδοξο, «αντικειμενικά τρομακτικό και ψυχολογικά αφόρητο», το προσδιόριζε ο ίδιος: «η ειρήνη σημαίνει για την Ελλάδα δορυφοροποίηση και ο πόλεμος σημαίνει συντριβή». Οι απόψεις του, ωστόσο, διατυπώνονται είκοσι χρόνια πριν. Και αυτό πρέπει να συνεκτιμηθεί στην αποτίμησή τους. Η σκέψη του γονιμοποιεί τις σύγχρονες αναλύσεις, γι’ αυτό δεν πρέπει ούτε να δαιμονοποιείται, όπως συνέβη στο παρελθόν, ούτε να αγιοποιείται. Ο Κονδύλης ήταν ένας εξέχων νεοέλληνας στοχαστής και αξίζει να δοθεί η δέουσα προσοχή στο έργο του.

 

Ο Παναγιώτης Κονδύλης (1943 – 1998) σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και φιλοσοφία, νεότερη ιστορία και πολιτικές επιστήμες στα πανεπιστήμια της Φρανκφούρτης και της Χαϊδελβέργης. Στη Χαϊδελβέργη αναγορεύτηκε διδάκτορας της φιλοσοφίας. Το 1991 του απονεμήθηκε το «Μετάλλιο Γκαίτε» καθώς και το βραβείο του «Ιδρύματος Χούμπολτ». Ο Κονδύλης υπήρξε στοχαστής με πρωτότυπη σκέψη, συγγραφέας και μεταφραστής. Επίσης, επιμελητής και υπεύθυνος σειρών σε εκδοτικούς οίκους.  Έγραψε κυρίως στα γερμανικά και μετέφραζε ο ίδιος τα βιβλία του στα ελληνικά. Το έργο του τον τοποθετεί στη συνέχεια της παράδοσης των Θουκυδίδη, Νικολό Μακιαβέλι και Μαξ Βέμπερ. Βιβλία του στα ελληνικά: Η κριτική της μεταφυσικής στη νεότερη σκέψη (1983), Ο Μαρξ και η αρχαία Ελλάδα (1984), Ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός Ι,ΙΙ (1987), Ο νεοελληνικός Διαφωτισμός (1988), Ισχύς και απόφαση (1991), Η παρακμή του αστικού πολιτισμού (1991), Η ηδονή, η ισχύς, η Ουτοπία (1992), Πλανητική πολιτική μετά τον Ψυχρό Πόλεμο (1992), Θεωρία του πολέμου (1997).

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here