Γιατί κλαίμε;

Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό θηλαστικό που χρησιμοποιει το κλάμα για να εκφράσει τη βαθιά θλίψη του  -τα άλλα διαθέτουν δάκρυα για να ξεπλένονται τα μάτια τους και όταν  «κλαίνε» το κάνουν με θρηνητικό γογγυτό

Ο άνθρωπος κλαίει με δάκρυα, γοερά ή βουβά, με αναφιλητά ή λυγμούς ή  σιγανά, για διάφορους λόγους

  • όταν αγκαλιάζει για πρώτη φορά το νεογέννητο παιδί του, όταν το παιδί αυτό πάει σχολείο, όταν το μωρό του τελικά παντρεύεται, όταν το παιδί του είναι άρρωστο
  • οταν αρρωσταίνει ο ίδιος,  όταν πονάει, όταν απελπίζεται, όταν χάνει κάτι ή κάποιον αγαπημένο, όταν βιώνει απώλεια κάποιου με τον οποίο ταυτίζεται
  • όταν ακούει ή βλέπει κάτι που τον εκστασιάζει
  • όταν παίρνει μια αναπάντεχη χαρά ή νιώθει μεγάλη και βαθύτατη ανακούφιση από μια αγωνία του
  • γενικά όταν αποφορτίζει ένα μεγάλο φορτίο έντονων συναισθημάτων

Συνήθως πάντως ο άνθρωπος κλαίει βουβά ή γοερά από πόνο –πολύ….

Ο Δαρβίνος (σφάλλοντας μάλλον) εξαίρεσε τα ανθρώπινα δάκρυα θλίψης από την εξελικτική-προσαρμοστική του θεωρία και τα θεώρησε τυχαίο συμβάν της εξέλιξης

Οι εξελικτικοί βιολόγοι σήμερα πιστεύουν ότι το κλάμα προσέφερε στους ανθρώπους ένα εξελικτικό πλεονέκτημα -ένα αβαντάζ στη δύσκολη ζωή των σπηλαίων- ένα αταβιστικό τρόπο να καλεί σε βοήθεια  που κρατάει μέχρι τη σημερινή εξίσου σκληρή ζωή για εμάς που συγκρινουμε τη δυστυχία μας με τα σημερινά κριτήρια και όχι με του μάλλον πιο sapiens από εμάς προγόνου μας

Ενώ η κραυγή για βοήθεια π.χ. σε ένα απομονωμένο μέρος της ζούγκλας μπορουσε να καλέσει και πιθανούς εχθρούς, το κλάμα απευθυνόταν σε όποιον ήταν ήδη πολυ κοντά και ήταν ορατό/οπτικό σήμα-κάλεσμα για βοήθεια (όχι ηχητικό)

Αλλοι (πιο κυνικά) θεωρούν ότι τα δάκρυα «μας έμειναν» από την εξελικτική εποχή που δεν αντέχαμε το αλμυρό νερό της θάλασσας

Πολλοί πιστεύουν ότι ο άνθρωπος χρησιμοποίησε εξαρχής τα δάκρυά του σαν ένα είδος «λευκής σημαίας» ή παράδοσης στον αντίπαλο όταν βρισκόταν σε αδυναμία ή ήθελε να καταστήσει σαφές ότι δεν συνιστά απειλή

Κάτι σαν τη χειραψία και το φιλί που έχουν ως χαιρετισμό οι περισσότεροι λαοί (όταν απλώνεις το χέρι σου για χαιρετισμό, δείχνεις ότι δεν κρατάει όπλο)

Φυσικά το δάκρυ βιολογικα δεν παύει να εξυπηρετεί τον άνθρωπο όπως και τα άλλα πλάσματα, για καθαρισμό του οφθαλμού από σκόνες ή βακτήρια. Το θέμα είναι γιατί ο άνθρωπος δακρύζει όταν πονάει σωματικά ή ψυχικά ή και από χαρά

Ο Δανός ψυχολόγος  Ad Vingerhoets  που εγραψε και σχετικό βιβλίο (Why Only Humans Weep), αναφέρει ότι

*Το κλάμα σηματοδοτεί ότι ειμαστε αβοήθητοι, ειδικα στην παιδική ηλικία κατά την οποία το ανθρώπινο είδος είναι και πιο ευάλωτο»

Ο Βρετανός νευρολόγος Michael Trimble

*συνδέει το κλάμα με την ανθρώπινη ιδιότητα της ενσυναίσθησης και βαθιάς κατανόησης  (empathy)

*Ο ψυχίατρος John Bowlby σημειώνει τη μεγάλη σημασία που έχει το κλάμα στη δημιουργία δεσμου μεταξύ μάνας και παιδιού

Εντούτοις αν και με τον τρόπο τους κλαίνε και οι πίθηκοι και οι ελέφαντες, μόνον ο άνθρωπος χύνει δάκρυα όταν πονάει συναισθηματικά ή σωματικά και αυτό πρέπει με κάποιο τρόπο να αιτιολογείται. Επίσης είναι ένα φαινόμενο που κρατά σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής και όχι μόνο στην παιδική ηλικία της αδυναμίας

Κάθαρση

Το δάκρυ έχει κάτι απόλυτα καθαρτήριο  ακομα και όταν κάποιος κλαιει ολομόναχος. Το κλάμα φέρνει περισσοτερη κάθαρση όταν κάποιος ειναι με άλλους, όταν υπάρχουν μάρτυρες τροπον τινά, αλλά λειτουργεί κάπως απελευθερωτικά και όταν ειναι μοναχικό. Το γεγονός ότι είναι πιο εντονη η ανακούφιση στην παρουσία άλλων, επβεβαιώνει έμμεσα τον κοινωνικό του ρόλο -αναγνωρίζεται το γεγονός ότι ειμαστε αβοήθητοι και ότι χρειαζόμαστε κάποιον να μας σταθεί

  • Ουσιαστικά το κλάμα είναι μηχανισμός επιβίωσης λέει η νευροφυσιολόγος  Jodi DeLuca που καλεί τους άλλους να δώσουν σημασία στο πρόβλημά σου
  • Παράλληλα με τα δάκρυα θεωρούν οι ειδικοί ότι ξεφορτωνόμαστε και στρεσογόνες τοξίνες από το σώμα μας -κάτι που δεν αποδεικνύεται αλλά εικάζεται. Αλλοι θεωρούν ότι όταν κλαίμε δεν ξεφορτωνόμαστε τοξίνες, αλλά παράγουμε ορμόνες που μας βοηθουν να γαληνέψουμε Το βεβαιο επιστημονικα είναι ότι τα  δάκρυα που τρέχουν όταν καθαρίζουμε κρεμμυδια δεν έχουν την ίδια συσταση με τα δάκρυα του πόνου. Τα τελευταία περιέχουν μάλλον περισσότερες πρωτεϊνες, περισσότερη προλακτίνη και μαγγάνιο και αυτό ίσως στηρίζει την θεωρία για απαλλαγή από επιβαρυντικές ουσίες
  • Επίσης το κλάμα είναι πολύ καλό εργαλείο χειραγώγησης των άλλων γιατί τους αναγκάζουμε να μας κάνουν ένα χατήρι -κερδίζουμε κάτι που δεν είχαμε πιθανότητες να κερδίσουμε με άλλο μέσον
Οσοι δυσκολεύονται να κλάψουν (και ειδικά στους άνδρες αυτό είναι πολύ συνηθισμένο πρόβλημα) βρισκουν άλλους τρόπους να καλέσουν σε βοήθεια ή γενικά τείνουν να μην ζητούν τίποτα στη ζωή τους -κάτι εξαιρετικά ανθυγιεινό για τους ίδιους
Οι γυναίκες κλαίνε πολύ πιο εύκολα και περισσότερο, γιατί κοινωνικά είναι πιο αποδεκτό να είναι αδύναμες ομως πιθανόν η ανδρική δυσκολια στο κλάμα να οφείλεται και στην τεστοστερόνη
Πιο εύκολα στο γενικό πληθυσμό ανεξαρτήτως φύλου κλαίνε όσοι έχουν βιώσει στο παρελθόν κάτι σοβαρά τραυματικό. Οι πληγωμένοι από κάτι σοβαρό τείνουν δηλαδή να κλαίνε και πιο εύκολα στη ζωή τους

Επίσης πιο εύκολα κλαίνε όσοι είναι αγχώδεις, εξωστρεφείς αλλά και όσοι ταυτίζονται εύκολα με τα προβλήματα των άλλων

Ενα «γερό κλάμα» συνηθως κάνει καλό και ανακουφίζει, αλλά όχι πάντα. Σε έρευνα που έγινε σε Δανέζες οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι ειδικά όσες είχαν κατάθλιψη ή αγχώδεις διαταραχές μετά το κλάμα ΔΕΝ ένιωθαν πάντα καλύτερα αλλά συχνά ένιωθαν χειρότερα Μεγαλύτερη ανακούφιση ένιωθαν μετά το κλάμα όσες δεν είχαν κατάθλιψη ή αγχώδεις διαταραχές

Οσοι μάλιστα έχουν κατάθλιψη δυστυχώς δυσκολεύονται πολύ να κλάψουν Επισης δυσκολεύονται να κλάψουν όσοι δεν δημιουργούν εύκολα συναισθηματικούς δεσμούς με τους άλλους ανθρώπους

Τα δάκρυα είναι τρόπον τινά  ένα κοινωνικό λιπαντικό και βοηθούν στην λειτουργία μιας κοινότητας και των ατόμων μέσα σε αυτήν, κάνοντας τη ζωή πιο ανθρώπινη και ανεκτή για τους αδύναμους. Οταν μάλιστα κλαινε οι δυνατοί, τότε η κοινότητα «δένει» ακόμα περισσότερο οδηγώντας τα μέλη της στη βαθιά συναισθηση ότι ολοι οι άνθρωποι είμαστε ουσιαστικά ίσοι

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here