Γιάννης Καμπούρης: Πασχαλιά στην Ίμβρο

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Σαν το γραφε …νιώθεις πως αποτύπωνε το Ιμβριώτικο Πάσχα.

«Ακου τα σήμαντρα

των εξοχικών εκκλησιών.

Φτάνουν από πολύ μακριά

από πολύ βαθιά.

Απ’ τα χείλη των παιδιών

απ’ την άγνοια των χελιδονιών

απ’ τις άσπρες αυλές της Κυριακής

απ’ τ’ αγιοκλήματα και τους περιστεριώνες

των ταπεινών σπιτιών.

[Ακου τα σήμαντρα

των εαρινών εκκλησιών.

Είναι οι εκκλησίες

που δε γνώρισαν τη σταύρωση

και την ανάσταση.

Γνώρισαν μόνο τις εικόνες

του Δωδεκαετούς

που ‘χε μια μάνα τρυφερή

που τον περίμενε τα βράδια στο κατώφλι

έναν πατέρα ειρηνικό που ευώδιαζε χωράφι

που ‘χε στα μάτια του το μήνυμα

της επερχόμενης Μαγδαληνής.]

Χριστέ μου

τι θα ‘τανε η πορεία σου

δίχως τη σμύρνα και το νάρδο

στα σκονισμένα πόδια σου;»                       

                                       Γιάννης Ρίτσος: «Εαρινή Συμφωνία»

«Λαμπρή», αιώνες κι αιώνες πριν, ονόμασε ο λαός μας το Πάσχα. Πανάρχαιη η λέξη, μετέφερε το πανάρχαιο αισιόδοξο μήνυμα του αέναου κινούμενου κύκλου της ανθρώπινης ζωής και της φύσης, της νίκης της ζωής επί του θανάτου, του ερχομού του «Ανώτατου Αγαθού», δηλαδή της γεμάτης λαμπρό φως άνοιξης. Πανάρχαιη και η καταγωγή των χριστιανικών μύθων και περί των παθών του θεανθρώπου και της εκ νεκρών «ανάστασής» του, «έθρεψε» και την ποιητική μούσα του λαού μας, δημώδη και έντεχνη. Μέσω της ελληνικής ποίησης – με χαρακτηριστικά αποσπάσματα δημοτικών ποιημάτων, καθώς και ποιημάτων σημαντικών παλαιότερων και νεότερων ποιητών – θελήσαμε να γιορτάσουμε φέτος τη γιορτή της άνοιξης. «Αγιες μέρες του Πάσχα, απέραντη νοσταλγία για ό,τι ζήσαμε παιδιά, γι’ αυτό που είναι όλη μας η ζωή. Χίλιες γεύσεις, μυρωδιές και χρώματα που ‘χουν καταγραφεί στην ψυχή και τη μνήμη. Εικόνες που για χρόνια χάθηκαν απ’ τα μάτια μας κι αναστήθηκαν στην καρδιά».

Μιλάμε με τον Γιάννη Καμπούρη, φιλόλογο, εκπαιδευτικό, για τη Μεγαλοβδομάδα στο νησί.

– Θύμησες;

«Μια πατρίδα απιθωμένη για χρόνια στα εικονίσματα. Εμείς οι Ίμβριοι με την εικόνα της Ίμβρου χαραγμένη στο χάρτη του νου και της ψυχής ζούμε στις γειτονιές του κόσμου.            Η Ίμβρος της Ελλάδας και της Τουρκίας. ΘύμησεςΕρινύες. Χρέος και πνοή ζωής αντάμα ο γυρισμόςΤο νησί του Οικουμενικού μας Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Ο δικόςμου βορειοαιγαιοπελαγίτικος παράδεισος. Ο πολύπαθος τόπος μου π’ αντιστέκεται στη λήθη και στην αλλοτροίωσηπροσδοκά «Ανάστασιν». Όνειρο που παίρνει σάρκα και οστά μετά την επαναλειτουργία του ελληνικού σχολείου και Λυκείουτα τελευταία χρόνια

Ίμβρος και πάθη, σταύρωση και Ανάσταση έννοιες σύμφυτες. Όλα σε τούτο τον τόπο αποκτούν μια άλλη διάσταση, αέναη, αυθεντική. Εδώ το Πάσχα είναι αλλιώς. Εδώ βιώνεις το ιερό μεγαλείο των ημερών απέριττα, αφτιασίδωτα. Ανάβοντας το καντήλι σ’ απόμακρα ξωκλήσια στις ξωμεριές του νησιού. Προσκυνώντας σε εκκλησιές γεμάτες λιβάνι. Εδώ ανάμεσα στο μπλε του ουρανού και της θάλασσας γίνεσαι κοινωνός σε έθιμα αιώνων που αγγίζουν την αχλύ μύθου.

– Πάσχα;

Πάσχα στην Ίμβρο. Το Δικό μου Πάσχα. Στη Δική μου σκέψη. Ταξιδεύεις στα έθιμα. Στα έθιμα που χει καταγραμμένα ο καθένας στο νου του. Τα έθιμα του Πάσχα. Τα σκέφτεσαι και σκάνε σαν βεγγαλικά τα συναισθήματα. Οι κόκκινες λαμπάδες, τα κόκκινα αυγά της Ανάστασης, τα δώρα της νονάς, το βλέμμα του βαπτιστικού, η αγκαλιά της αγάπης, το «Χριστός Ανέστη». Πάσχα γεμάτο ατμόσφαιρες στην Ίμβρο.

– Παιδικές αναμνήσεις;

«Λαζαράκια το Σάββατο του Λαζάρου. Ψωμάκια με σταφίδες, κανέλα, σουσάμι και μέλι. Λιώνουν στο  στόμα. Μαγεύουν τις αισθήσεις. Βάγια αμάραντα την Κυριακή των Βαγιώ παντού. Στη σκέψη μας, στους τάφους προγόνωνστις πόρτες των σπιτιών για το «κακό μάτι». Και το ψάρι με το σέλινο και το ψιλοκομμένο κρεμμυδάκι καβουρντίζονταιστον ταβά. Νοσταλγία… Παιδικές φωνές «κούνια κούνια τω Βαγιώ, ώσπου να ‘ρθεί η Λαμπριά με τα κόκκινα τ’ αβγά» γύρω από τις Βαγιάτκες Κούνιες πού στηναν χορό στο λιβάδι του χωριού... Ευλαβικά δειλινά, κατανυκτικοί εσπερινοί, ευχέλαιο νωρίς τ’ απόγευμα της Μ. ΤετάρτηςΒάψιμο των αβγών με κρεμμυδόφυλλα και φύλλα μυγδαλιάς. Μ. Πέμπτη. Στέφανοι εξ ακανθών μαζί με αγκαλιές αγριολούλουδα στον Εσταυρωμένο ενώ ψάλλεταιτο «Σήμερον  κρεμάται επί ξύλου» Τα δώδεκα Ευαγγέλια και μετά ο στολισμός.              Ο Επιτάφιος, με τ’ ανθισμένο ρίκι τ’ Απρίλη και λίγα αγριολούλουδαΣτήνει χορό το μεγαλείο της απλότηταςΣτην Ίμβρο όλη τη Μεγάλη εβδομάδα δεν προγραμματίζεις τίποτε άλλο. Θα σαι κάθε μέρα στην εκκλησίακαι θα νηστεύεις».

– Σαν χθες;

«Παιδιά, καλαθάκια και κάλαντα «σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα» τη Μεγάλη Παρασκευή στις εξώπορτες των σπιτιών που ναι ντυμένα με κάτασπροασβέστη και αψιά πέτρα. Αβγά, γρόσια πεντανόστιμα ξυλοκέρατα το τρατάρισμα. Επιτάφιος θρήνος, εγκώμια, περιφορά, αναμμένα κεράκια στα καλντερίμια και στους φράχτες των σπιτιών. Μυσταγωγία, μετοχή στο Θείο δράμα. Παπαδάκια με εξαπτέρυγα, ο Εσταυρωμένος ανά τας χείρας των ευσεβών, προσκύνημα στο Κοιμητήριο και ο πένθιμος ήχος της καμπάνας να πλανάται σαν θρηνωδός στις κορφές των βουνών. Κεκλεισμένες οι θύρες της εκκλησιάς ανοίγουν στο κέλευσμα του ιερέα «Άρατε πύλας». Και όλα τούτα νοτισμένα από τη βροχή και την αντάρα της φύσης.Σαν να μετέχει κι η φύση στα Θεία Πάθη. Και μετά με τα ¨λουλούδια του Χριστού¨ για το εικονοστάσι στο χέρι τ’ αντάμωμα στον καφενέ. Τσάι, φυστίκι, γλυκό του κουταλιού, λουκούμι και κουβεντούλα σαν άλλοτε…».

– Τα φουρνιστά;

«Χαράματα Σαββάτου Θεία Κοινωνία … και μετά ετοιμασίες. Μάζωξη στης εκκλησιάς την αυλή. Ετοιμάζεται ο «ΒΡΙΟΣ»Ομοίωμα του Ιούδα, με εκρηκτικά. Με το «Δεύτε λάβετε Φως» και το «Χριστός Ανέστη» πυρπολείταιΚαι το αρνάκι με γέμιση ρύζι, συκωτάκι και αγιασμομάλαθρα. Όλα   στον ξυλόφουρνο. Ψήνονταιαποβραδίς. Ο φούρνος σφαλισμένος με λάσπη μέχρι το μεσημέρι της Λαμπρής κρατά επτασφάλιστες δελεαστικές, πεντανόστιμες μυρωδιές. Αναστάσιμο τραπέζι, παραδοσιακά εδέσματα, τραγούδι ,κέφι και γέλιο. Και το ρακί να ρέει άφθονο.

– Έρχονται οι Ίμβριοι στο νησί τη Μεγάλη Εβδομάδα;

«Γυρνάνε. Η νοσταλγία βλέπεις… και ο καημός να  μεταλαμπαδεύουν στα παιδιά την αγάπη για την πατρίδα. Να παραδώσουν τη δάδα της συνέχειας της Ίμβρου.

Και κυρίως γιατί βιώνουν αλλιώτικα το Πάσχα στα δικά μας μοναχικά χωριά που αποτυπώνουν τη σκληρότητα και τη γλυκύτητα της ζωής. Και τούτα που γράφω δεν είναι παράένα μικρό δείγμα ιεροτελεστίας, ένα κομμάτι της θρησκείας μας. Η θρησκεία μας είναι βαθειά και πλούσια. Είναι η παράδοση μας και η ιστορία μας. Είναι μυστηριώδης, μεγαλειώδης και ταπεινή. «Έχει δύναμη να σου δώσει δύναμη…»

Πάσχα στην Ίμβρο… έτσι απλά «Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος…Χριστούγεννα και Ανάσταση» (ο Ελύτης)».

– Μια ευχή για τους συμπατριώτες Ιμβρίους;

«Ας μας δοθεί στη μια παλάμη, σαν αντίδωρο λατρείας, λίγη Πασχαλιά εδώ στην Ιμβρο».

– Και για τον κόσμο ολόγυρα;

Το Οδοιπορικό στα θεία πάθη μοιάζει με σκιαγράφηση των κοινών σημείων του Γολγοθά και της προσφυγιάς σήμερα. Οι δοκιμασίες, οι ατιμώσεις, οι προπηλακισμοί, η Σταύρωση σύγχρονο θείο δράμα για τους πρόσφυγες του κόσμου.

Οι Ύμνοι και τα εγκώμια της Μ.Εβδομάδας ας γεφυρώσουν τις αποστάσεις και ας μας θυμίσουν όλα όσα ενώνουν τους λαούς μεταφέροντας μηνύματα χαράς, ελπίδας και αγάπης για όλους

Print Friendly, PDF & Email

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Μοοσχοβόλησε το Πάσχα, πόνεσε η καρδιά. Και του χρόνου, πάλι σε έναν τέτοιο κόσμο; Όσο υπάρχει η Ίμβρος και η κάθε Ίμβρος ζωντανή, υπάρχει και η ελπίδα. Καλή Ανάσταση!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here